Phát hiện bất ngờ 3 cọc gỗ cổ trên sông Vân, Ninh Bình
Ngày 22/4, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình cho biết, các đơn vị chuyên môn đang phối hợp để xác định niên đại của 3 cọc gỗ cổ vừa được phát hiện trong quá trình cải tạo bờ sông Vân, thuộc phường Hoa Lư. Sự kiện này đã thu hút sự chú ý của giới nghiên cứu lịch sử và khảo cổ học.
Quá trình phát hiện và đặc điểm nổi bật
Trước đó, vào ngày 15/4, trong lúc nạo vét bờ sông Vân gần khu vực cầu Chà Là, các công nhân đã tình cờ phát hiện 3 cọc gỗ có kích thước lớn nhô lên khỏi mặt đất, cách cầu khoảng 30m về phía Bắc. Ngay lập tức, các đơn vị chuyên môn đã có mặt tại hiện trường để tiến hành khảo sát, đo vẽ, chụp ảnh và đối chiếu với tư liệu hiện có.
Kết quả ban đầu cho thấy, các cọc này được tìm thấy trong lớp trầm tích lòng sông, ở độ sâu tương đối dưới mực nước. Chúng được cắm thẳng đứng với đầu nhọn hướng xuống, phần thân lộ cao khỏi mặt bùn. Đặc biệt, 3 cọc được bố trí thành 2 hàng song song nhau, chạy theo chiều dài Bắc-Nam và song song với hướng dòng chảy của sông Vân. Khoảng cách giữa hai hàng là 2m, và giữa các cọc trong cùng một hàng cũng là 2m.
Các đặc điểm này cho thấy đây không phải là cọc gỗ trôi dạt tự nhiên, mà là sản phẩm được con người gia công, đóng thẳng đứng với một mục đích cụ thể và có tổ chức.
Chi tiết kỹ thuật và so sánh với di tích lịch sử
Về kích thước, mỗi cọc có chiều dài từ 3,76m đến 4,15m, với chu vi thân dao động từ 1,16m đến 1,46m. Chúng được làm từ những cây gỗ có đường kính trung bình đến lớn. Phần vót nhọn ở cả ba cọc đều có chiều dài khoảng 1,10m, điều này cho thấy sự thống nhất trong quy cách chế tác, gợi ý rằng chúng có thể được tạo ra trong cùng một thời điểm.
Đáng chú ý, các cọc gỗ này có nhiều điểm tương đồng với những cọc gỗ đã được phát hiện tại chợ Sa, xã Cẩm Lý, tỉnh Bắc Ninh – một di tích nằm trong không gian chiến trường Lục Đầu Giang từ thời kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ 2 (năm 1285) và lần thứ 3 (năm 1288). Sự giống nhau bao gồm:
- Cùng kỹ thuật chế tác.
- Cùng hình dáng cọc cong ở dạng tự nhiên.
- Cùng được đóng ở khu vực cửa sông.
Giả thuyết về nguồn gốc và ý nghĩa lịch sử
Mặc dù chưa có đủ cơ sở để xác định chính xác niên đại và chức năng của các cọc gỗ, nhưng các đặc điểm kỹ thuật và hiện trường thực tế đã chỉ ra rằng đây rất có thể là dấu tích của một công trình nhân tạo có tổ chức. Nhiều khả năng, chúng liên quan đến các hoạt động quân sự, thủy lợi hoặc giao thông trong lịch sử.
Tuy nhiên, giả thuyết được ưu tiên hàng đầu là các cọc này có liên quan đến hoạt động quân sự thời Trần, vào thế kỷ 13. Sông Vân, hay còn gọi là sông Vân Sàng, là một dòng sông cổ gắn liền với nhiều triều đại Việt Nam xưa, từng đóng vai trò là hệ thống giao thông và phòng thủ quan trọng cho kinh đô Hoa Lư.
Phát hiện này càng trở nên ý nghĩa khi so sánh với sự kiện gần đây, khi nông dân Hải Phòng cũng đã phát hiện ra bãi cọc gỗ lịch sử liên quan đến trận đánh trên sông Bạch Đằng. Điều này cho thấy tiềm năng khảo cổ học lớn lao của Việt Nam trong việc khám phá các di tích quân sự cổ đại.
Hiện tại, các cơ quan chuyên môn tại Ninh Bình vẫn đang tiếp tục nghiên cứu để làm sáng tỏ nguồn gốc và giá trị lịch sử của 3 cọc gỗ cổ này, hứa hẹn mang đến những thông tin quý giá về quá khứ hào hùng của dân tộc.
