Du lịch Việt Nam đối mặt với nạn 'chặt chém' khách: Chuyên gia đề xuất giải pháp mạnh tay
Nạn "chặt chém" du khách vẫn là một vấn đề nhức nhối trong ngành du lịch Việt Nam, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế. Các chuyên gia đang lên tiếng đề xuất những biện pháp mạnh mẽ hơn, bao gồm việc tăng mức phạt lên gấp nhiều lần và tích cực ứng dụng công nghệ để xóa bỏ tình trạng này.
Những vụ việc đáng báo động
Chi Mai, một hướng dẫn viên du lịch 35 tuổi có gia đình ba đời sinh sống tại Hà Nội, chia sẻ: "Dân gốc mua hai lạng hai quả dầm ở phố cổ mà không hỏi giá trước vẫn bị bán đắt gấp đôi, khách quốc tế bị chặt chém 4-5 lần không có gì bất ngờ". Cô Mai bày tỏ nỗi buồn phiền mỗi khi đọc tin khách nước ngoài bị trả tiền đắt đỏ ở Việt Nam, coi đây là câu chuyện "muôn thuở".
Gần đây, một loạt sự cố đã được ghi nhận. Ngày 24/2, một nữ du khách Mỹ bị tài xế xe ôm thu một triệu đồng cho chuyến đi từ đường Nguyễn Văn Huyên lên phố Tràng Tiền, dù đã nói rõ địa chỉ. Trước đó, Công an phường Hoàn Kiếm xử phạt một phụ nữ bán rong khi lấy của khách quốc tế 250.000 đồng cho một chiếc nón lá. Các nhóm khách Philippines và Australia cũng bị chặt chém với số tiền lên đến hơn 1,4 triệu đồng và 1,2 triệu đồng cho những quãng đường ngắn.
Nguyên nhân sâu xa và thách thức
Ông Nguyễn Tiến Đạt, Tổng giám đốc công ty du lịch AZA Travel, nhận định: "Vấn nạn chặt chém vẫn tồn tại, chỉ khác nhau ở việc khách khiếu nại hay bỏ qua, hoặc báo chí có phản ánh hay không". Ông Đạt từng gặp sự cố khi đi taxi từ sân bay Đà Nẵng về khách sạn, nơi tài xế lợi dụng việc khách mải nghe điện thoại để lái xe đi đường vòng nhằm tăng cước.
Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu thừa nhận tình trạng "chặt chém vẫn tồn tại", đặc biệt tại các khu du lịch có diện tích rộng như phố cổ hay lễ hội. Ông Hiếu khẳng định việc không niêm yết giá và ép khách mua hàng là hành vi cố tình lừa đảo.
Viện trưởng Phát triển Du lịch châu Á Phạm Hải Quỳnh ví von thực trạng này "như vết sẹo khó lành trên gương mặt của du lịch Việt". Ông Quỳnh chỉ ra nguyên nhân chính: nhóm kinh doanh nhỏ lẻ chưa coi du lịch là ngành kinh tế bền vững, ưu tiên lợi nhuận tức thời hơn uy tín lâu dài. Ông lấy ví dụ về vụ việc bán nón lá với mức phạt 225.000 đồng, "quá thấp" so với lợi nhuận thu bất chính.
Hậu quả nghiêm trọng đối với ngành du lịch
Nghiên cứu của công ty bảo hiểm AllClear (Anh) công bố ngày 19/2 cho thấy Việt Nam đứng thứ 4 trong danh sách 10 quốc gia có nạn lừa đảo taxi nhiều nhất thế giới, sau Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ và Thái Lan. Kết quả này dựa trên phân tích hàng nghìn bình luận phàn nàn của du khách trên các diễn đàn lớn như Reddit.
Ông Quỳnh coi nạn chặt chém như "liều thuốc độc" đối với thương hiệu quốc gia. Một du khách bị chặt chém không chỉ mất tiền mà còn cảm thấy bị xúc phạm và lừa dối. Một trải nghiệm tồi tệ có thể biến thành hàng ngàn lời cảnh báo trên các nền tảng như TripAdvisor, Lonely Planet hay mạng xã hội, dẫn đến việc khách hàng chọn những điểm đến lân cận có hệ sinh thái du lịch chuyên nghiệp và minh bạch hơn.
Giải pháp được đề xuất
Các chuyên gia cho rằng biện pháp hiện tại như niêm yết giá hay đường dây nóng mới chỉ dừng lại ở phần ngọn. Để xử lý tận gốc, cần một chiến lược "kiềng ba chân". Đầu tiên, triển khai các ứng dụng du lịch tích hợp bản đồ số, nơi du khách có thể tra cứu giá trần của mặt hàng lưu niệm, dịch vụ và đánh giá người bán ngay lập tức.
Thứ hai, áp dụng mức phạt nặng về tài chính, thậm chí cấm kinh doanh vĩnh viễn tại các khu du lịch đối với cá nhân tái phạm. Chi Mai đề xuất: "Cứ phạt gấp hàng chục lần số tiền chặt chém là người vi phạm sợ ngay". Thay vì vài trăm nghìn, mức phạt lên đến 5-10 triệu đồng có thể khiến người vi phạm chùn bước.
Thứ ba, thực hiện các chương trình đào tạo và cam kết ký kết giữa chính quyền với các hộ kinh doanh. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng cho biết đang tuyên truyền, vận động doanh nghiệp thực hiện Bộ tiêu chí Du lịch xanh và "Danang Smile" để xây dựng môi trường kinh doanh văn minh, thân thiện.
Kêu gọi sự chung tay của cộng đồng
Ông Hiếu khuyến khích người dân và du khách chủ động báo cáo các vụ việc với chính quyền, không nên e ngại mà bỏ qua hành vi không đúng của người bán hàng. Ông kêu gọi mỗi người dân trở thành một "đại sứ du lịch" để nâng cao ý thức giữ gìn hình ảnh quốc gia.
"Khi mỗi người hiểu được vai trò này, họ mới có trách nhiệm bảo vệ môi trường du lịch", Phó giám đốc Sở Du lịch Hà Nội nhấn mạnh. Chỉ với sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng, Việt Nam mới có thể hạn chế tối đa nạn chặt chém và xây dựng một ngành du lịch bền vững, đáng tin cậy.
