Năm 2025, Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) thu hơn 424 tỷ đồng tiền bản quyền âm nhạc, phân phối hơn 268 tỷ đồng cho các tác giả và chủ sở hữu quyền. Có nhạc sĩ nhận hơn 4 tỷ đồng tiền tác quyền chỉ trong một năm, thậm chí một tác phẩm có thể mang về gần 1 tỷ đồng doanh thu bản quyền.
Nguồn thu từ tác quyền ngày càng quan trọng
Theo NSƯT Đinh Trung Cẩn, Tổng giám đốc VCPMC, con số trên cho thấy nguồn thu từ khai thác quyền tác giả đóng vai trò quan trọng với người sáng tạo âm nhạc. Đặc biệt, từ 1/7/2026, Nghị định 134/2026/NĐ-CP yêu cầu các cơ sở kinh doanh như quán cà phê, nhà hàng tăng tiền bản quyền khi phát nhạc, giúp nghệ sĩ Việt có thêm động lực sáng tạo.
Cách phân chia tiền tác quyền
Nhạc sĩ Trịnh Xuân Hảo chia sẻ với Tri Thức - Znews rằng VCPMC là đơn vị thu tiền tác quyền phổ biến nhất. Nghệ sĩ ký hợp đồng ủy quyền, trung tâm đại diện đàm phán, cấp phép và thu phí. Sau khi trừ phí quản lý (khoảng 15-20%, có xu hướng giảm), phần còn lại phân phối theo tần suất sử dụng thực tế, định kỳ 4 quý/năm. Tác giả sáng tác hưởng tỷ lệ cao từ quyền tác giả, ca sĩ biểu diễn có thể hưởng thêm từ quyền liên quan nếu nắm bản ghi âm gốc.
Ai đang kiếm tiền nhiều nhất?
Chuyên gia truyền thông Khôi Phan cho biết lợi thế thuộc về người sở hữu catalog mạnh, bài hát có độ phủ và sức sống lâu dài. Nguyễn Văn Chung là cái tên tiêu biểu, thường xuyên nằm trong nhóm dẫn đầu với thu nhập ổn định từ nhiều nguồn. Bên cạnh đó là các nhạc sĩ lão luyện như Khánh Đơn, Thanh Sơn, Nguyễn Ngọc Thiện, hay thế hệ trẻ kiêm ca sĩ - sáng tác như Phan Mạnh Quỳnh, Mr. Siro, Khắc Việt. Thậm chí các tác phẩm kinh điển của Trịnh Công Sơn vẫn đóng góp lớn cho người thừa kế.
Thu nhập của nghệ sĩ trẻ: Sơn Tùng, Hòa Minzy, MCK
Sơn Tùng M-TP kiểm soát tốt hệ sinh thái riêng với M-TP Entertainment, nhận khoản thu nhập đáng kể từ digital royalties, nhưng phần lớn doanh thu đến từ biểu diễn, đại diện thương hiệu. Hòa Minzy nhận tiền từ biểu diễn và sử dụng tác phẩm, nhưng tác quyền thuần túy chưa ở mức "khủng" như top nhạc sĩ. MCK đại diện cho làn sóng hip-hop/rap, mạnh về digital consumption, đang tăng trưởng nhanh nhờ streaming royalties. Theo Khôi Phan, thế hệ trẻ ưu tiên mô hình "360 độ" kết hợp biểu diễn, thương hiệu và nội dung số, nhưng ai sở hữu master recording và đăng ký quyền bài bản sẽ tối ưu hóa thu nhập.
Nhạc sĩ Trịnh Xuân Hảo nhận xét: "Nếu chỉ tính tiền tác quyền từ nhạc số, truyền hình, show diễn, chỉ số ít nhạc sĩ Việt thực sự có thu nhập cao. Với những nhạc sĩ ít tiếng tăm, họ khó sống chỉ bằng nghề sáng tác. AI càng phát triển, giới nhạc sĩ càng 'nghèo'. Do đó, tôi đánh giá cao Nghị định 134/2026/NĐ-CP, nhờ đó môi trường âm nhạc càng chuyên nghiệp, nghệ sĩ có nguồn thu tốt hơn."
Chuyên gia Khôi Phan nói thêm: "Tổng thể, bản quyền không chỉ là nguồn thu thụ động mà còn là tài sản trí tuệ cốt lõi, góp phần xây dựng giá trị thương hiệu lâu dài cho nghệ sĩ. Thị trường Việt Nam đang hội nhập tốt hơn, sau khi lọt top 50 quốc gia về doanh thu bản quyền âm nhạc. Nhưng để tối ưu, nghệ sĩ cần chiến lược rõ ràng từ sáng tạo, đăng ký quyền đến phân phối đa kênh."
