Từ ngày 1/7/2026, các cơ sở kinh doanh như quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi giải trí sẽ phải trả tiền bản quyền khi phát nhạc cho khách hàng theo quy định tại Nghị định 134/2026/NĐ-CP. Đây là bước tiến mới nhằm chuyên nghiệp hóa thị trường âm nhạc, bảo vệ quyền lợi nghệ sĩ và nâng cao ý thức nghe nhạc có bản quyền.
Cách tính tiền bản quyền theo Nghị định 134
Theo Điều 33 Nghị định 134/2026, mức tiền bản quyền hàng năm được xác định bằng công thức: Tiền bản quyền = Mức lương cơ sở × Hệ số điều chỉnh. Từ 1/7/2026, lương cơ sở là 2,53 triệu đồng/tháng. Hệ số điều chỉnh được quy định cụ thể theo từng nhóm đối tượng trong bảng kèm nghị định.
Đối với quán cà phê, nhà hàng, cơ sở giải khát, phòng hội thảo, hội nghị, cơ sở karaoke, khách sạn, cơ sở lưu trú du lịch, khu vui chơi giải trí, mức thu còn phụ thuộc vào phân loại đô thị. Cụ thể: Hà Nội và TP.HCM áp dụng mức theo khung giá đầy đủ; đô thị loại I áp dụng 80% khung giá; đô thị loại II áp dụng 50%; đô thị loại III áp dụng 20%. Riêng vùng sâu, vùng xa và địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn chỉ áp dụng 10% khung giá.
Quản lý và phân chia tiền bản quyền
Nghị định 134/2026 yêu cầu tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan phải xây dựng cơ chế giám sát, bảo đảm toàn bộ tiền bản quyền thu được quản lý trong tài khoản riêng, tách biệt với tài sản và các khoản thu, chi khác. Quy định này cũng áp dụng với các khoản tiền chưa thể phân chia do chưa xác định được hoặc không thể liên lạc với tác giả, chủ sở hữu.
Việc phân chia tiền bản quyền phải theo thỏa thuận đã ký với tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả hoặc chủ sở hữu quyền liên quan đã ủy quyền. Chi trả được thực hiện theo kỳ hạn, không chậm quá 6 tháng kể từ thời điểm thu tiền, trừ khi các bên có thỏa thuận khác.
Ý kiến chuyên gia: Cơ hội và thách thức
Nhạc sĩ Trịnh Xuân Hảo cho rằng quy định này là hợp lý, giúp tạo ý thức nghe nhạc có bản quyền và có tính phí. Ông nói: “Đây là quy định hợp lý, dần dần tạo cho người dân ý thức nghe có bản quyền và nghe có ý thức, nghe có tính phí. Từ đó, ai cũng được hưởng lợi. Khi thu phí, khán giả sẽ được nghe những bản nhạc có chất lượng, còn nghệ sĩ cũng có kinh phí để tái tạo sự sáng tạo.” Tuy nhiên, ông cũng nhận định việc áp dụng sẽ khó khăn ban đầu, ví von như câu chuyện đội mũ bảo hiểm trước đây.
Nhạc sĩ, nhà sản xuất Lưu Thiên Hương cũng đồng tình nhưng chỉ ra hai mặt của vấn đề. Chị lo ngại rằng khi chi phí bản quyền trở thành áp lực, nhiều cơ sở có thể chuyển sang dùng nhạc AI tự tạo hoặc nhạc nền vô danh để tránh phí. Điều này ảnh hưởng đến sự lan tỏa của các ca khúc mới, đặc biệt là sản phẩm của nghệ sĩ trẻ. Chị nhấn mạnh: “Phải tìm được sự cân bằng: vừa bảo vệ quyền lợi chính đáng của người sáng tạo, vừa có cách tính phù hợp để các cơ sở kinh doanh nhỏ không bị quá áp lực.”
Tác động đến thị trường âm nhạc
Các chuyên gia cho rằng quy định mới sẽ thay đổi lớn thị trường âm nhạc, hướng tới sự chuyên nghiệp và bền vững. Nghệ sĩ có thêm nguồn thu để tái tạo năng lượng sáng tạo, đầu tư cho sản phẩm. Tuy nhiên, việc thực thi cần linh hoạt, phân tầng theo quy mô kinh doanh để tạo đồng thuận và tránh ảnh hưởng tiêu cực đến các hộ kinh doanh nhỏ.
