Sau nhiều thập kỷ ngành công nghiệp âm nhạc xoay quanh việc phân phối nội dung – từ đĩa CD đến nhạc số và streaming – concert bất ngờ trở thành lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất của ngành giải trí toàn cầu. Sự thay đổi này phản ánh một xu hướng sâu xa: khán giả ngày nay không chỉ trả tiền để nghe nhạc, mà để có được những trải nghiệm, cảm xúc và sự kết nối mà không nền tảng trực tuyến nào thay thế được.
Sự dịch chuyển từ sở hữu sang trải nghiệm
Một trong những thay đổi lớn nhất của ngành giải trí trong hai thập kỷ qua là sự chuyển từ nền kinh tế sở hữu sang nền kinh tế trải nghiệm. Công chúng ngày càng chi tiền cho những thứ không thể sao chép: du lịch, thể thao, sự kiện trực tiếp và các hoạt động mang tính trải nghiệm. The Eras Tour của Taylor Swift, Music of the Spheres World Tour của Coldplay hay Scarlet Tour của Doja Cat là những ví dụ điển hình, được nhắc tới như những trải nghiệm nghệ thuật hoàn chỉnh hơn là chương trình biểu diễn đơn thuần.
Một khán giả từng tham dự concert của Doja Cat tại Los Angeles chia sẻ trên Reddit: “Tôi muốn xem cô ấy sẽ biến thế giới của album thành sân khấu như thế nào. Đó là điều tôi không thể trải nghiệm qua màn hình điện thoại.” Giá trị của tấm vé nằm ở cảm giác được hiện diện trong một khoảnh khắc không thể lặp lại, với âm thanh, sân khấu, ánh sáng và sự chia sẻ cảm xúc của hàng chục nghìn người.
Kết nối cộng đồng – giá trị cốt lõi của K-pop và fandom
Ở nhiều thị trường châu Á, đặc biệt là K-pop, concert mang một ý nghĩa khác: không chỉ là nơi thưởng thức âm nhạc mà còn là không gian củng cố mối quan hệ giữa nghệ sĩ và cộng đồng người hâm mộ. Các yếu tố như soundcheck, fan interaction, merchandise giới hạn hay quyền lợi đặc biệt không đơn thuần là giá trị cộng thêm, mà là một phần quan trọng của sản phẩm.
Một fan từng tham dự concert của SEVENTEEN tại Seoul chia sẻ: “Khoảnh khắc đáng nhớ nhất là lúc các thành viên dừng lại để nói chuyện với khán giả. Mình cảm thấy mình thực sự được kết nối với họ.” Điều này cho thấy cùng một tấm vé, giá trị tìm kiếm có thể hoàn toàn khác nhau: người tìm trải nghiệm nghệ thuật, người tìm sự tương tác và bầu không khí cộng đồng.
Thị trường concert Việt Nam: Giai đoạn chuyển tiếp
Tại Việt Nam, hai hệ giá trị này đang bắt đầu xuất hiện đồng thời nhưng chưa được nhận diện rõ ràng. Số lượng concert tăng nhanh trong vài năm gần đây, kéo theo sự mở rộng của nhiều nhóm khán giả. Tuy nhiên, công chúng vẫn có xu hướng đánh giá mọi concert bằng cùng một bộ tiêu chí. Một chương trình thiên về trải nghiệm nghệ thuật có thể bị đặt câu hỏi về quyền lợi fan, trong khi concert lấy fandom làm trung tâm lại bị đánh giá bằng tiêu chuẩn trình diễn và sân khấu.
Hệ quả là nhiều cuộc tranh luận xuất hiện sau mỗi concert lớn. Không ít khán giả bước ra với cảm giác chưa thỏa mãn, không hẳn vì chương trình kém chất lượng, mà vì trải nghiệm nhận được khác với kỳ vọng. Chuyên gia truyền thông Nguyễn Nhung nhận định: “Nếu nhìn từ góc độ thị trường, những tranh luận liên tục sau các concert lớn có thể phản ánh một giai đoạn chuyển tiếp của ngành biểu diễn tại Việt Nam.”
Đa dạng hóa mô hình concert và sự trưởng thành của thị trường
Khi số lượng concert còn hạn chế, khán giả không có nhiều lựa chọn và ít đặt ra nhu cầu phân biệt giữa các loại trải nghiệm. Nhưng khi thị trường phát triển, các mô hình concert trở nên đa dạng: có chương trình xoay quanh chất lượng trình diễn và tính nghệ thuật, có chương trình lấy sự tương tác và cảm giác thuộc về cộng đồng fan làm giá trị cốt lõi. Điều đó đồng nghĩa với việc không phải mọi tấm vé đều bán cùng một sản phẩm.
Theo chuyên gia Nguyễn Nhung, câu hỏi quan trọng không còn là “concert này có đáng tiền hay không”, bởi giá trị của một đêm diễn không chỉ được quyết định bởi quy mô sân khấu hay số lượng bài hát. Điều quan trọng hơn là liệu chương trình có mang đến đúng loại trải nghiệm mà khán giả mong đợi hay không. Khi công chúng hình thành hệ quy chiếu riêng cho từng loại hình concert, thị trường biểu diễn có thể bước sang giai đoạn trưởng thành hơn, nơi nhiều mô hình cùng tồn tại mà không cần cạnh tranh bằng một bộ tiêu chuẩn.
