Theo Điều 33 Nghị định 134/2026/NĐ-CP, từ ngày 1/7/2026, các cơ sở kinh doanh như quán cà phê, nhà hàng, khách sạn sử dụng âm nhạc phục vụ khách hàng phải chi trả tiền bản quyền. Quy định này không mới nhưng được chuẩn hóa và cụ thể hóa cách tính phí, gây chú ý trong giới nghệ sĩ và công chúng.
Quan điểm của nghệ sĩ: Ủng hộ và băn khoăn
Ca sĩ kiêm nhạc sĩ Sỹ Luân cho rằng nghệ sĩ có thể tự quyết định: cấp bản quyền miễn phí để lan tỏa âm nhạc hoặc thu phí theo nghị định. Anh nhấn mạnh việc điều chỉnh mức phí phù hợp quy mô kinh doanh là quan trọng để cân bằng quyền lợi nghệ sĩ và sự lan tỏa tự nhiên của âm nhạc.
Sỹ Luân chia sẻ: “Với tư cách là một nhạc sĩ, ca sĩ, tôi rất cần bài hát đến với công chúng. Một trong những nơi ca khúc có thể được nghe nhiều nhất là quán cà phê... Việc thu tiền bản quyền là hợp lý nhưng ở mức độ vừa phải hoặc áp dụng với những địa điểm tổ chức liveshow, chương trình lớn. Còn với những quán cà phê quy mô rất nhỏ, góc đường… họ vốn đã chịu nhiều chi phí và giờ phải trả thêm tiền bản quyền, có lẽ thời gian đầu sẽ khá khó khăn”.
Anh cũng lo ngại quy định này có thể khiến các cơ sở nhỏ dừng phát nhạc hoặc chuyển sang dùng nhạc AI, làm nghệ sĩ mất kênh quảng bá. “Nếu áp dụng quy định này, cũng có thể, các hàng quán sẽ chuyển sang dùng nhạc AI. Nhạc AI hiện giờ làm rất nhanh và hay. Việc này sẽ càng làm các nghệ sĩ khó quảng bá bài hát mới hơn”, anh nói thêm.
RTee ủng hộ nhưng cần quảng bá tự nhiên
Rapper trẻ RTee ủng hộ quy định mới, coi đây là bước đi chuyên nghiệp hóa môi trường âm nhạc. Tuy nhiên, với tư cách nghệ sĩ trẻ, anh mong muốn âm nhạc của mình được phát thoải mái tại các quán cà phê, nhà hàng, trừ các sự kiện bán vé. “Tôi muốn âm nhạc của mình được phát thoải mái ở các quán cà phê, nhà hàng… trừ những nơi tổ chức sự kiện hoặc bán vé nghe nhạc cho khách. Với một nghệ sĩ mới như tôi, đây là cách để nhạc của tôi lan tỏa với mọi người hơn. Hiện tại, công việc làm nhạc vốn đã khá khó khăn, nhất là khi phải cạnh tranh với AI”, RTee chia sẻ.
Cách tính phí bản quyền theo Nghị định 134
Theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP ban hành ngày 6/4/2026, tiền bản quyền hàng năm = Mức lương cơ sở × Hệ số điều chỉnh. Từ 1/7, mức lương cơ sở là 2,53 triệu đồng/tháng. Đối với quán cà phê, hệ số điều chỉnh dựa trên diện tích: quán 15 m² có hệ số 0,35 (khoảng 885.000 đồng/năm); nhà hàng 50 m² có hệ số 0,2 (khoảng 5,06 triệu đồng). Mức thu tối đa không quá 20,24 triệu đồng/năm. Giới chuyên môn nhận định mức phí này khá hợp lý.
Kinh nghiệm quốc tế về bản quyền âm nhạc nơi công cộng
Nhiều quốc gia đã áp dụng quy định tương tự. Tại Ấn Độ, theo IIPRD, mọi tác phẩm âm nhạc đều được bảo hộ; chủ quán cà phê, nhà hàng phải có giấy phép trước khi phát nhạc. Việc mua đĩa CD hay đăng ký dịch vụ trực tuyến cá nhân không bao gồm quyền biểu diễn trước công chúng.
Indonesia, theo Luật Bản quyền số 28 năm 2014, 14 nhóm ngành kinh doanh phải trả tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc. Australia coi phát nhạc tại quán cà phê, nhà hàng là hành vi biểu diễn trước công chúng, cần giấy phép. Hàn Quốc, theo The Korea Times, phát nhạc từ CD, tệp âm thanh hay nền tảng trực tuyến tại cơ sở kinh doanh thuộc quyền biểu diễn, chủ cơ sở phải thanh toán bản quyền.
Yoon Ye Jin, thành viên Đoàn phóng viên công dân Bộ Tư pháp Hàn Quốc khóa 17, cho rằng mục tiêu của hệ thống bản quyền là ghi nhận công sức sáng tạo và đảm bảo đền bù công bằng, góp phần thúc đẩy văn hóa và công nghiệp liên quan. Giáo sư Kim Byung Il, Khoa Luật, Đại học Inha, nhận định các doanh nghiệp thu lợi kinh tế từ âm nhạc nhưng tác giả không được thù lao xứng đáng nếu quyền biểu diễn không được thực thi đầy đủ.
