Chiếc loa nhỏ ở quán cà phê Rosemary (Hải Phòng) từng chỉ là thứ giúp không gian bớt trống trải. Mỗi ngày, Trần Thị Thanh Thảo (32 tuổi), chủ quán, mở những playlist có sẵn trên YouTube, chọn các bản nhạc nhẹ nhàng. “Ở nhà nghe sao, ở quán mở vậy”, Thảo nói. Vì thế, thông tin từ ngày 1/7, quán cà phê, nhà hàng mở nhạc phục vụ khách có thể phải trả tiền bản quyền khiến cô bất ngờ xen lẫn hoang mang.
Lúng túng
Ngoài phát nhạc từ YouTube, Rosemary thỉnh thoảng còn hợp tác với sinh viên để tổ chức các buổi hát live. Với Thảo, đây là cách tạo thêm sinh khí cho quán và khiến khách cảm thấy gần gũi hơn. Tuy nhiên, khi biết đến câu chuyện bản quyền âm nhạc, cô cho rằng mô hình này có thể phải tính toán lại. Điều khiến chủ quán băn khoăn không chỉ là việc có phải trả phí hay không, mà là toàn bộ quy trình cô vẫn chưa được phổ biến rõ ràng.
Cô nói mình biết thông tin chủ yếu qua báo đài, chưa nhận được hướng dẫn cụ thể về việc phải liên hệ ai, đóng tiền cho đơn vị nào, mức phí ra sao và sau khi đóng phí sẽ được sử dụng nhạc trong phạm vi nào? “Nếu ở mức phí phù hợp, chúng tôi có thể nghiên cứu thêm. Nhưng mức quá cao có lẽ không kham được”, Thảo chia sẻ.
Với các chuỗi F&B lớn như Highlands Coffee, The Coffee House, Phê La..., câu chuyện có thể dễ xử lý hơn vì họ có bộ phận vận hành, pháp lý hoặc đối tác tư vấn riêng. Playlist thường được chuẩn hóa cho toàn hệ thống, thay vì để từng cửa hàng tự mở nhạc theo cảm tính.
Chuyên gia nói gì?
Trao đổi với Tri Thức - Znews, ông Nguyễn Thái Bình, chuyên gia F&B và Giám đốc Học viện Concepts (VCS), cho biết quy định về bản quyền âm nhạc phát trong nhà hàng, quán cà phê không phải vấn đề mới. Nền tảng pháp lý đã có từ Luật Sở hữu trí tuệ 2005, còn quy định cụ thể hơn với nhà hàng, quán cà phê được nêu trong Nghị định 17/2023. Câu chuyện này được nhắc lại gần đây, đặc biệt quanh mức thu và cách áp dụng, khiến nhiều chủ cơ sở nhỏ lo lắng.
Chuyên gia cho rằng lúc này các chủ quán cần bình tĩnh nhìn nhận vấn đề. Về nguyên tắc, nếu âm nhạc được dùng để tạo không gian, giữ khách lâu hơn và phục vụ hoạt động kinh doanh, việc trả bản quyền là hợp lý. Âm nhạc cũng là tài sản sáng tạo, tương tự công thức món ăn, hình ảnh hay concept thương hiệu.
Mở nhạc tốn bao nhiêu tiền bản quyền?
Trong ngành F&B, âm nhạc không chỉ là phần nền cho có. Theo ông Bình, đây là một phần của thiết kế trải nghiệm khách hàng. Cùng một ly cà phê, nhưng nếu đặt trong không gian nhạc jazz, khách sẽ có cảm nhận khác với khi nghe EDM hoặc một danh sách nhạc thay đổi tùy hứng theo ca trực của nhân viên.
Với thương hiệu, ông Bình gọi âm nhạc là một dạng “nhận diện bằng tai”. Nếu logo, màu sắc và nội thất giúp khách nhận ra quán bằng mắt, playlist và âm lượng lại tạo ra ký ức bằng âm thanh. Một quán làm tốt có thể khiến khách chỉ cần ngồi vài phút đã cảm nhận được đây là không gian dành cho làm việc, gặp gỡ, gia đình hay thư giãn cuối tuần.
Chính vì âm nhạc tham gia trực tiếp vào trải nghiệm, quy định bản quyền sẽ tác động rõ hơn đến các mô hình “bán không gian” như cà phê lifestyle, cà phê làm việc, lounge, bistro, casual dining, bar hoặc pub. Đây là những nơi âm nhạc góp phần giữ khách ở lại lâu hơn và ảnh hưởng đến cảm nhận của họ về dịch vụ.
Ở góc độ pháp lý, ThS., luật sư Chu Thị Út Quỳnh, Phó giám đốc Công ty luật Lê Hồng Hiển & Cộng sự, cho biết việc quán cà phê, nhà hàng mở nhạc phục vụ khách không còn là hành vi “nghe nhạc” thông thường. Khi âm nhạc được phát qua loa, màn hình hoặc thiết bị kỹ thuật trong không gian kinh doanh, nhiều người cùng tiếp cận và thưởng thức. Đây được xem là việc sử dụng tác phẩm trong môi trường thương mại, trở thành một phần của hoạt động kinh doanh và sẽ phát sinh nghĩa vụ bản quyền.
Đây cũng là lý do việc ngoài trả phí Spotify Premium, Apple Music hay YouTube Premium, chủ quán vẫn phải làm việc với Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (VCPMC) để thực hiện nghĩa vụ bản quyền.
Mức phạt và phí bản quyền
Theo Nghị định 341/2025/NĐ-CP, nhà hàng, quán cà phê sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đã công bố để phục vụ hoạt động kinh doanh nhưng không trả tiền bản quyền có thể bị phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng. Trường hợp cơ sở vi phạm là tổ chức, mức phạt có thể gấp đôi, tức từ 20 triệu đến 40 triệu đồng. Ngoài tiền phạt, cơ sở còn có thể bị buộc trả lại khoản lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm, nếu cơ quan chức năng xác định có phát sinh.
Mức phạt này áp dụng với các trường hợp mở nhạc bản quyền trong không gian kinh doanh như quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, cửa hàng, siêu thị, spa, phòng gym… nhưng không thực hiện nghĩa vụ trả tiền bản quyền. Nếu hành vi bị xác định ở mức nghiêm trọng hơn, chẳng hạn biểu diễn hoặc phát nhạc trước công chúng mà không được phép, mức phạt có thể cao hơn, dao động từ 20 triệu đến 50 triệu đồng tùy hình thức vi phạm.
Về mức phí, Nghị định 17/2023 quy định tiền bản quyền âm nhạc hàng năm được tính dựa trên mức lương cơ sở nhân với hệ số điều chỉnh. Với quán cà phê, quán giải khát, hệ số này phụ thuộc vào diện tích kinh doanh. Cụ thể, quán có diện tích từ 15 m2 trở xuống áp dụng hệ số 0,35. Với phần diện tích trên 15 m2 đến 50 m2, mỗi m2 tăng thêm được tính hệ số 0,04. Từ trên 50 m2, mỗi m2 tăng thêm áp dụng hệ số 0,02.
| Diện tích quán | Cách tính hệ số | Tổng hệ số | Tiền bản quyền/năm |
|---|---|---|---|
| 15 m2 | 0,35 | 0,35 | 885.500 đồng |
| 30 m2 | 0,35 + 15 x 0,04 | 0,95 | 2.403.500 đồng |
| 50 m2 | 0,35 + 35 x 0,04 | 1,75 | 4.427.500 đồng |
| 60 m2 | 0,35 + (35 x 0,04) + (10 x 0,02) | 1,95 | 4.933.500 đồng |
Lưu ý: Lương cơ sở được tính theo mức điều chỉnh sẽ được áp dụng kể từ tháng 7/2026. Số tiền bản quyền tối đa trong một năm bằng 8 lần lương cơ sở, tương đương 20,24 triệu đồng.
Góc nhìn chuyên gia
Bổ sung quan điểm, ông Bình cho rằng việc tính phí theo diện tích có ưu điểm là đơn giản, dễ áp dụng và dễ kiểm tra. Tuy nhiên, cách tính này chưa phản ánh đầy đủ thực tế vận hành của từng mô hình F&B. Chẳng hạn, cùng rộng 100 m2, nhưng một quán cà phê làm việc có thể dùng âm nhạc để tạo không gian, giữ khách ngồi lại trong nhiều giờ. Trong khi đó, một nhà hàng hoặc quán ăn cùng diện tích có thời gian phục vụ ngắn hơn, khách thường ăn xong rồi rời đi. Vì vậy, vai trò của âm nhạc trong hai mô hình này không giống nhau.
Vì vậy, về dài hạn, chuyên gia cho rằng cách tính nên được phân tầng rõ hơn, kết hợp diện tích với loại hình kinh doanh, vai trò của âm nhạc trong mô hình, thời gian sử dụng, doanh thu hoặc số điểm bán. Đặc biệt, nhóm hộ kinh doanh nhỏ cần bảng hướng dẫn đơn giản, tránh để chi phí tuân thủ trở thành nỗi sợ.
Khuyến nghị cho chủ quán
Với các quán cà phê, nhà hàng, ông Bình khuyến nghị không nên phản ứng cực đoan bằng cách tắt nhạc ngay. Việc cần làm trước tiên là rà soát nguồn nhạc đang sử dụng: YouTube, Spotify cá nhân, USB, playlist do nhân viên tự mở, DJ, live music hay dịch vụ nhạc nền thương mại. Sau đó, chủ quán cần xác định rõ nguồn nhạc đó có được phép dùng trong kinh doanh hay không, phạm vi sử dụng đến đâu và có chứng từ gì đi kèm.
Luật sư Út Quỳnh cũng khuyến nghị các cơ sở F&B khi có nhu cầu sử dụng âm nhạc nên liên hệ với các tổ chức đại diện quyền tác giả, quyền liên quan như Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (VCPMC) hoặc Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam (RIAV) để được hướng dẫn và xác định phạm vi ủy quyền.
Theo các chuyên gia, năm 2026 đánh dấu giai đoạn ngành dịch vụ ăn uống bước vào môi trường tuân thủ cao hơn. Khi thị trường trưởng thành, những chi phí như bản quyền, pháp lý, hóa đơn, phần mềm hay quản trị vận hành sẽ ngày càng rõ hơn.
