Lươn Đồng Xứ Nghệ Được Vinh Danh Di Sản Văn Hóa Phi Vật Thể Quốc Gia
Ngày 7/1/2026, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã chính thức công nhận Tri thức chế biến món ăn từ lươn Nghệ An là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sự kiện này không chỉ tôn vinh giá trị ẩm thực truyền thống mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch và kinh tế bền vững cho địa phương. Đặc biệt, câu chuyện của chị Lê Thị Trang (sinh năm 1991), một nữ doanh nhân từ phường Thành Vinh, Nghệ An, đã trở thành biểu tượng sống động cho việc kế thừa và nâng tầm di sản này.
Hành Trình Khởi Nghiệp Từ 10 Triệu Đồng Đến Doanh Thu Hàng Chục Tỷ
Cách đây hơn 10 năm, chị Lê Thị Trang bắt đầu hành trình kinh doanh với số vốn chỉ vỏn vẹn 10 triệu đồng. Khi đó, chị đối mặt với nhiều thách thức từ kinh tế eo hẹp đến thiếu kinh nghiệm và sự ủng hộ ban đầu từ gia đình. "Hành trang duy nhất của tôi lúc bấy giờ chỉ là sự kiên trì, niềm đam mê cháy bỏng và quyết tâm vượt qua giới hạn bản thân," chị Trang chia sẻ. Với tư duy "còn trẻ thì còn phải cố gắng", chị đã lựa chọn mặt hàng lươn đồng - một đặc sản đặc trưng của xứ Nghệ, dù đây được coi là bước đi mạo hiểm.
Chị Trang đã dày công nghiên cứu và phát triển quy trình chế biến độc đáo, tạo ra thương hiệu "Trang Lành - lươn đồng xứ Nghệ". Chị tập trung vào sản xuất sạch và an toàn, đồng thời sáng tạo công thức nước sốt riêng biệt từ nước hầm xương lươn kết hợp với gia vị bản địa như hành tăm, nước màu, tiêu và nước mắm. Điều này giúp thịt lươn thơm ngon, đậm đà mà không bị tanh hay bở. Để đáp ứng nhu cầu đa dạng, chị đã phát triển các sản phẩm như lươn khô, lươn sấy giòn và ruốc lươn, phù hợp cho thị trường trong nước và quốc tế, đặc biệt là châu Âu và châu Á.
Thành Công Vượt Bậc Và Đóng Góp Cho Cộng Đồng
Nhờ sự nỗ lực không ngừng, chị Trang đã đạt được những thành tựu ấn tượng:
- Năm 2023, sản phẩm "Lươn cháo - súp ướp sẵn" của chị đạt chứng nhận OCOP 3 sao, trở thành sản phẩm duy nhất của xã Hưng Chính đạt danh hiệu này.
- Chị chuyển đổi từ hộ kinh doanh cá thể sang Hợp tác xã sản xuất và chế biến lươn đồng xứ Nghệ, giúp chuẩn hóa quy trình từ thu mua đến phân phối.
- Doanh thu hiện tại vượt 10 tỷ đồng mỗi năm với sản lượng tiêu thụ hơn 17 tấn sản phẩm.
- Hợp tác xã tạo việc làm thường xuyên cho 12 lao động nữ, chủ yếu là người có hoàn cảnh khó khăn, với thu nhập ổn định 6-8 triệu đồng/tháng.
Chị Trang còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm và kỹ thuật cho những người có nhu cầu khởi nghiệp, góp phần thay đổi diện mạo kinh tế địa phương. "Phụ nữ muốn thành công phải dám nghĩ, dám làm và chủ động tìm kiếm cơ hội," chị nhấn mạnh. Với những đóng góp này, chị được tuyên dương là "Điển hình phụ nữ phát triển kinh tế, khởi nghiệp thành công" giai đoạn 2021-2024 và được giới thiệu ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2026-2031.
Lan Tỏa Giá Trị Di Sản Và Tầm Nhìn Tương Lai
Việc Tri thức chế biến lươn Nghệ An được công nhận di sản quốc gia không chỉ khẳng định giá trị văn hóa mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Chị Lương Thị Thanh Thúy, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc phường Thành Vinh, nhận định: "Chị Lê Thị Trang đã trở thành 'người giữ lửa' cho di sản ẩm thực quê hương, biến lươn đồng thành sản phẩm OCOP đặc sắc, vươn ra thị trường toàn cầu."
Trên cương vị mới, chị Trang kỳ vọng sẽ tiếp tục hỗ trợ người dân vùng ven thành phố Vinh, những người đã nhường đất cho các dự án công nghiệp, có thêm cơ hội nghề nghiệp và ổn định cuộc sống. Chị là biểu tượng cho người phụ nữ xứ Nghệ hiện đại: dám nghĩ, dám làm, kết hợp truyền thống với tư duy kinh tế bền vững để đưa đặc sản quê hương vươn xa.
Đáng chú ý, lươn cũng được công bố là "Món ăn của năm 2024" tại Nhật Bản, phản ánh sự phổ biến ngày càng tăng và nỗ lực bảo vệ nguồn tài nguyên trên toàn cầu. Điều này càng khẳng định tiềm năng và giá trị của lươn đồng xứ Nghệ trong bối cảnh quốc tế.
