Làng đan rổ Triều Châu tại xóm Bàu, thôn Vân Quật, xã Duy Nghĩa, Đà Nẵng, từng là một làng nghề truyền thống thịnh vượng, nhưng nay chỉ còn lại những cụ già U80 cần mẫn bên những nan tre. Nghề đan rổ đã tồn tại hàng trăm năm, truyền qua nhiều thế hệ, nhưng đang dần mai một trước sự phát triển của xã hội hiện đại.
Thời hoàng kim và thực tại ảm đạm
Ông Nguyễn Xượt (73 tuổi), một trong những người cao niên còn gắn bó với nghề, cho biết: "Nghề này đã có từ hàng trăm năm trước. Thời hưng thịnh, cả xóm có tới 90% gia đình theo nghề, sản phẩm theo chân thương lái đi khắp mọi miền đất nước". Tuy nhiên, hiện tại xóm Bàu chỉ còn vài hộ giữ nghề, chủ yếu là người già.
Nguyên nhân mai một
Theo ông Xượt, lao động trẻ đã bỏ nghề để đi làm công nhân, nhân viên văn phòng với thu nhập ổn định hơn. Sản phẩm đan rổ ngày càng ít đầu ra, bán chậm. "Vợ chồng tôi đan cả ngày cao nhất chỉ kiếm chừng 100.000 đồng, có khi không được", ông Xượt chia sẻ.
Khó khăn về nguyên liệu và giá thành
Nguyên liệu tre ngày càng khan hiếm, phải lên tận các xã miền núi thu mua, chi phí vận chuyển cao khiến lợi nhuận giảm. Giá thành sản phẩm thấp: 10 chiếc rổ chỉ bán được 140.000 đồng, 10 chiếc mẹt 30.000 đồng, không tương xứng với công sức bỏ ra.
Những người già kiên trì giữ nghề
Bà Nguyễn Thị Nhược (71 tuổi) đã gắn bó hơn 50 năm với nghề: "Nhờ nghề này mà ngày trước nhiều gia đình nuôi được con cái học hành, xây nhà cửa. Nhưng hơn 10 năm trở lại đây, nghề đan rổ dần lạc hậu". Dù vất vả, thu nhập thấp, bà Nhược vẫn kiên trì: "Chúng tôi giữ nghề để giữ gìn báu vật ông bà để lại, tưởng nhớ thế hệ đi trước".
Quy trình làm rổ công phu
Để làm ra chiếc rổ bền đẹp, người thợ phải chọn tre già, ngâm dưới ao nước, sau đó trải qua gần 10 công đoạn: chẻ nan, vót, róc vành... Người thợ làm việc từ sáng đến tối, có khi hơn 22h vẫn phải làm để kịp giao hàng.
Nỗ lực bảo tồn bất thành
UBND xã Duy Nghĩa từng đề nghị công nhận làng nghề truyền thống để có cơ chế bảo tồn, nhưng cơ quan chức năng nhận thấy không đủ điều kiện. Hiện chỉ còn vài hộ giữ nghề, chủ yếu là người già 70-80 tuổi, lao động trẻ không biết và không theo nghề.
