Tranh cãi mâm cơm tất niên: Đồ nấu sẵn thay đổi truyền thống Tết Trung Quốc
Dữ liệu từ tập đoàn Alibaba cho thấy thói quen tiêu dùng dịp Tết Nguyên đán của người Trung Quốc đang có sự chuyển biến rõ rệt. Mâm cơm Tết những năm gần đây ngày càng xuất hiện nhiều món ăn chế biến sẵn và ẩm thực ngoại nhập, thay vì các món truyền thống tự nấu như trước đây.
Phương án “nhàn hạ” cho cỗ Tết
Trước kia, nhiều gia đình Trung Quốc thường dành vài ngày trước Tết để chuẩn bị các bữa ăn ngày Tết, từ việc mổ lợn ở nông thôn đến gói hàng trăm chiếc bánh chẻo tại thành thị. Tuy nhiên, mua sắm trực tuyến đang dần làm thay đổi truyền thống nấu nướng tốn nhiều thời gian và công sức này.
Trên các nền tảng thương mại điện tử, mặt hàng thực phẩm đã qua sơ chế bán rất chạy dịp trước Tết Nguyên đán. Zang Ting, 30 tuổi sống tại Thượng Hải, chia sẻ: “Trước đây, gia đình tôi thường dành trọn một ngày để chuẩn bị mâm cơm tất niên. Nhưng những năm gần đây, chúng tôi chuyển sang đặt mua trực tuyến khoảng hơn một chục món ăn đã qua sơ chế.”
Cô Zang còn đặt thêm các món ngoại nhập như tôm Argentina, bít tết Australia và giăm bông Tây Ban Nha để tạo bất ngờ vị giác cho bố mẹ. Dù thế hệ trẻ là nhóm chính thúc đẩy xu hướng này, người trung tuổi và cao tuổi tại Trung Quốc cũng ngày càng chuộng đặt mua thực phẩm đã qua sơ chế.
“Lười biếng” ngày Tết có đáng trách?
Sự gia tăng của các món ăn nấu sẵn trong dịp Tết khiến những người đề cao giá trị truyền thống phản đối. Đối với nhiều người lớn tuổi, việc không sử dụng nguyên liệu tươi nhất, không tự tay chuẩn bị từng công đoạn chế biến món ăn, là sự thiếu thành kính trong cúng lễ tổ tiên.
Tuy nhiên, việc sử dụng đồ nấu sẵn mua trên sàn thương mại điện tử không đơn thuần là sự “lười biếng”. Bữa cơm tất niên là bữa ăn quan trọng nhất năm, biểu tượng của sự sum họp gia đình. Với nhiều người, đây là dịp duy nhất trong năm họ được đoàn tụ cùng người thân.
Người trẻ Trung Quốc, lớn lên trong bối cảnh ngành công nghiệp chế biến thực phẩm phát triển, ngày càng ưa chuộng sử dụng các món nấu sẵn cho cỗ Tết. Theo công ty nghiên cứu thị trường iiMedia, doanh thu từ các món ăn chế biến sẵn trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán năm 2023 đã đạt 130,7 tỷ nhân dân tệ.
Một khảo sát gần đây cho thấy hơn 50% người tiêu dùng tại Trung Quốc dự định sử dụng một số món ăn làm sẵn trong bữa cơm tất niên năm nay. Họ coi đây là giải pháp để các thành viên bớt vất vả chuyện nấu nướng, có thêm thời gian bên nhau và nghỉ ngơi.
Sự dịch chuyển trong truyền thống
Truyền thống không bất biến, những bữa cơm Tết đang chứng kiến sự dịch chuyển về xu hướng tiêu dùng và thói quen ngày Tết của người Trung Quốc. Đặc biệt, khi thế hệ trẻ dần có tiếng nói lớn hơn trong cách gia đình đón Tết, quan niệm về mâm cơm tất niên cũng thay đổi.
Trong khi người cao tuổi xem việc tự nấu nướng là cách thể hiện sự quan tâm và truyền dạy kỹ năng, thế hệ sinh sau năm 2000 lại hào hứng đón nhận sự tiện lợi của đồ ăn chế biến sẵn. Một trong những lý do phổ biến là mong muốn giảm gánh nặng nấu nướng cho phụ nữ lớn tuổi trong gia đình.
Dù vậy, cả hai thế hệ đều coi trọng ý nghĩa sum họp của bữa cơm tất niên. Sự khác biệt chỉ nằm ở cách thức chuẩn bị, phản ánh sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại trong xã hội Trung Quốc ngày nay.
