Vo gạo trước khi nấu: Thói quen nhỏ, lợi ích lớn chống ung thư và vi nhựa
Nấu cơm là công việc quen thuộc hàng ngày của hàng triệu gia đình Việt Nam, nhưng ít ai ngờ rằng, một thao tác tưởng chừng đơn giản như vo gạo lại ẩn chứa những tranh cãi và nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng. Câu hỏi "Có nên vo gạo trước khi nấu hay không?" đã được các chuyên gia độc chất học và dinh dưỡng học giải đáp với những bằng chứng khoa học đáng chú ý.
Vo gạo: Cuộc chiến chống lại asen và vi nhựa
Theo nghiên cứu từ Evangeline Mantzioris thuộc Đại học Nam Úc, gạo hiện đại phải đối mặt với hai mối nguy thầm lặng là vi nhựa và asen. Vi nhựa, thường xuất phát từ bao bì đóng gói, có thể được loại bỏ tới 20-40% thông qua việc vo gạo đúng cách. Đặc biệt, asen - một kim loại nặng tích tụ trong quá trình sinh trưởng của cây lúa và được xác định là tác nhân gây ung thư - có thể được tẩy sạch đến 90% nhờ hành động vo gạo. Nếu bỏ qua bước này, người tiêu dùng đang vô tình nạp trực tiếp độc chất vào cơ thể mỗi ngày.
Nhà độc chất học Tan Dunci từ Đài Loan (Trung Quốc) đồng ý với quan điểm này, khẳng định vo gạo là cần thiết, đặc biệt khi gạo không rõ nguồn gốc hoặc để lâu ngày. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách vo gạo đúng để tối ưu hóa lợi ích sức khỏe.
4 sai lầm khi vo gạo có thể tăng nguy cơ ung thư
Phó giáo sư Leung Ka-sing thuộc Khoa Khoa học Thực phẩm và Dinh dưỡng của Đại học Bách khoa Hồng Kông (Trung Quốc) cảnh báo, nhiều người đang vo gạo sai cách mà không hề hay biết. Dưới đây là bốn sai lầm phổ biến cần tránh:
- Dùng lòng nồi cơm điện để vo gạo: Hành động này có thể phá hỏng lớp phủ chống dính, giải phóng Teflon và axit perfluorooctanoic (PFOA) - chất được Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ phân loại là có thể gây ung thư. PFOA có thể tồn tại trong cơ thể đến ba năm, ảnh hưởng đến tuyến giáp, gây mãn kinh sớm và tăng cholesterol xấu.
- Ngâm gạo ở nhiệt độ phòng hoặc qua đêm: Trong môi trường nóng ẩm, gạo ngâm có thể trở thành nơi lý tưởng cho axit Bonklitic phát triển, một độc tố lên men nguy hiểm tấn công gan và thận, không bị tiêu diệt bởi nhiệt độ nấu cơm thông thường.
- Vo gạo quá kỹ cho đến khi nước trong vắt: Việc này làm mất đi lớp màng dinh dưỡng chứa vitamin nhóm B, khoáng chất và amylose, dẫn đến cơm chỉ còn lại tinh bột rỗng, thiếu dưỡng chất cần thiết cho cơ thể.
- Cho rằng gạo mọt hoặc ngả vàng vo sạch là ăn được: Gạo ngả vàng thường do nhiễm nấm Aspergillus flavus, sản sinh Aflatoxin - chất gây ung thư gan loại 1 chỉ bị tiêu diệt ở nhiệt độ trên 280 độ C, vượt xa khả năng của nồi cơm điện thông thường.
Lời khuyên từ chuyên gia để vo gạo an toàn và hiệu quả
Để đảm bảo sức khỏe, các chuyên gia khuyến nghị vo gạo nhẹ nhàng 1-2 lần để loại bỏ bụi bẩn và độc chất, tránh chà xát mạnh. Nếu muốn cơm mềm, có thể ngâm gạo trong ngăn mát tủ lạnh khoảng 30 phút thay vì để ở nhiệt độ phòng. Luôn sử dụng bát riêng để vo gạo thay vì lòng nồi cơm điện, và loại bỏ ngay gạo có dấu hiệu hư hỏng như mọt hoặc đổi màu.
Thói quen vo gạo đúng cách không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe khỏi các tác nhân gây bệnh mà còn duy trì giá trị dinh dưỡng của hạt gạo, biến bữa cơm hàng ngày thành nguồn năng lượng lành mạnh cho cả gia đình.
