Sáng 30/6, nhiều sạp báo tại TP.HCM ghi nhận cảnh tượng đặc biệt khi người dân xếp hàng dài từ sáng sớm để mua những số báo in cuối cùng của một số cơ quan báo chí, đánh dấu bước chuyển đổi quan trọng của báo chí Thành phố.
Hết báo in từ sáng sớm
Ông Lê Văn Hùng, 56 tuổi, chủ sạp báo trên đường Phạm Ngọc Thạch (quận 1), cho biết gần chục năm nay ông mới thấy lại cảnh người dân xếp hàng mua báo in như hôm nay. Ông nhanh chóng gọi điện cho đại lý: “Alo! Lấy cho anh thêm báo in Pháp Luật, báo Người Lao Động. Còn bao nhiêu anh lấy hết”. Sau một hồi nghe đầu dây bên kia, ông quay sang nói với 5-6 vị khách đứng đợi: “Hết sạch rồi em. Mười năm rồi mới có một ngày như này”.
Khảo sát của Tri Thức - Znews tại 4 sạp báo lâu đời khác, gồm sạp bà Ngọc Ánh trước chợ Thị Nghè, sạp vợ chồng ông Tô Văn Thu - bà Đinh Thị Nga, sạp góc ngã tư Nguyễn Đình Chiểu - Phạm Ngọc Thạch, và sạp đường Kỳ Đồng, đều cho thấy báo Người Lao Động, Pháp Luật đã hết từ sáng sớm, chỉ còn Tuổi Trẻ, Thanh Niên và các tờ như Thể thao & Văn hóa, Công an Nhân dân, Quân đội Nhân dân.
“Từ sáng sớm mọi người đã đi mua báo. Báo hôm nay hết nhanh vì mỗi người mua 5-10 tờ chứ không chỉ một. Bình thường tôi lấy 100 tờ thì bán không hết, hôm nay thì không đủ bán”, ông Hùng kể.
Ký ức của người bán báo lâu năm
Hơn 20 năm trước, ông Hùng rời quê Quảng Nam vào TP.HCM mưu sinh, chọn khu vực Hồ Con Rùa (phường Xuân Hòa) để lập nghiệp. Thời điểm đó, chỉ một đoạn đường ngắn đã có đến mười mấy sạp báo san sát nhau. Nghề bán báo đã giúp gia đình ông thoát nghèo, có tiền gửi về quê và nuôi dạy con cái.
Nhịp sống của ông Hùng bao năm qua vẫn đều đặn bắt đầu từ 2 giờ sáng. Trên chiếc xe máy, ông rong ruổi khắp các tòa soạn và đại lý ở quận trung tâm để gom đủ các đầu báo, tạp chí. Sau khi nhận hàng và đi giao tận nhà cho khách đặt trước, ông mới trở về dọn dẹp, mở sạp đợi mặt trời lên.
Cách đây mười mấy năm, thời báo giấy còn hưng thịnh, mỗi ngày ông có thể bán được cả nghìn tờ. Công việc thuận lợi đến mức ông đưa cả vợ con vào thành phố, hai vợ chồng mở hai sạp báo riêng. Tuy nhiên, theo đà phát triển của Internet, thói quen đọc báo dần thay đổi, các sạp xung quanh nghỉ dần và vợ ông cũng phải nghỉ để về chăm con. Giờ đây, ông Hùng là người duy nhất còn bám trụ tại khu vực Hồ Con Rùa.
“Trong tương lai tôi vẫn bán báo, còn báo gì thì tôi bán báo đó. Làm đã mấy chục năm nay, quen mùi mực, mùi giấy, bảo bỏ ngay thì không được. Hy vọng báo chí TP.HCM sẽ có thêm nhiều hoạt động sôi nổi để thu hút bạn đọc”, ông chia sẻ.
Hẹn mỗi ngày gặp lại báo trực tuyến
Một trong những “mối ruột” của ông Hùng là ông Đức Giáo (phường Xuân Hòa). Ông Giáo có thói quen mua báo từ sáng sớm để cập nhật tin tức rồi bắt đầu ca làm việc từ 7h30. “Tôi mua báo ở đây chắc cả chục năm rồi, tiếc chứ, như một thói quen ăn vào máu mình rồi. Nhưng thời buổi công nghệ mà, ai cũng phải thích nghi”, ông tâm sự khi cầm trên tay tờ báo in Tuổi Trẻ cuối cùng.
Sáng 30/6, tòa soạn báo Tuổi Trẻ ở phường Đức Nhuận cũng tổ chức sự kiện đặc biệt: phát hành những số cuối cùng của nhật báo Tuổi Trẻ, ấn phẩm chuyên đề Tuổi Trẻ Cuối Tháng, Tuổi Trẻ Cười, đồng thời mời bạn đọc đến mua báo, uống cà phê sáng. Từ 7h, dòng người đã tấp nập bước vào tòa soạn, nhiều người tranh thủ chụp ảnh lưu giữ kỷ niệm.
TS Nguyễn Thị Hậu - Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử TP.HCM, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM - có bài viết chia tay đăng trong số cuối cùng của nhật báo Tuổi Trẻ. Bà xúc động viết: “Tờ báo in có thể ‘chấm dứt’ sứ mệnh của nó, nhưng tinh thần của người làm báo dấn thân vì cộng đồng thì phải luôn được tiếp nối trên không gian số. Tạm biệt báo in không phải là lãng quên, mà là cất giữ nó vào một góc của miền ký ức”.
Thế hệ trẻ và niềm tin vào báo chí số
Ngọc Châu (21 tuổi, sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM) thuộc thế hệ tiếp cận báo chí chủ yếu qua màn hình điện thoại. Dù hiếm khi mua báo giấy, cô vẫn duy trì thói quen đọc nhiều tờ báo mỗi ngày. Ngọc Châu dành thời gian tìm mua những tờ báo in cuối cùng như một cách lưu giữ kỷ niệm.
“Mình nghĩ báo in có thể khép lại một hành trình nhưng báo chí thì không. Điều mình mong là khi chuyển hoàn toàn lên môi trường trực tuyến, các tòa soạn vẫn giữ được sự trung thực, tử tế và chiều sâu - những điều làm người đọc chọn báo chí thay vì mạng xã hội. Công nghệ sẽ thay đổi nhưng giá trị của một bài báo đáng tin thì sẽ luôn còn đó”, Ngọc Châu chia sẻ.
Từ ngày 1/7, TP.HCM chính thức thành lập Cơ quan Báo và Phát thanh Truyền hình TP.HCM trên cơ sở tổ chức lại hệ thống báo chí toàn thành phố. Cơ quan này có 3 cơ quan báo chí trực thuộc và 1 đơn vị sự nghiệp, gồm: Báo Sài Gòn Giải Phóng; Báo điện tử Tuổi Trẻ; Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM - HTV; Trung tâm Đào tạo và Truyền thông.
