FAST: Công trình khoa học trở thành điểm du lịch thiên văn
Kính viễn vọng vô tuyến hình cầu khẩu độ 500 mét (FAST), hay còn gọi là “Thiên nhãn Trung Quốc”, nằm tại huyện Bình Đường, tỉnh Quý Châu, không chỉ là công trình nghiên cứu vũ trụ hàng đầu thế giới mà còn là điểm đến du lịch khoa học hấp dẫn. Tuy nhiên, du khách muốn tham quan nơi này phải chấp nhận một quy định khác lạ: gửi lại điện thoại và các thiết bị điện tử cá nhân.
Quy định đặc biệt: Không mang thiết bị điện tử vào khu vực lõi
Theo hướng dẫn tham quan của chính quyền Bình Đường, du khách vào khu quan sát FAST không được mang theo điện thoại di động, máy ảnh số, máy tính bảng, laptop, sạc dự phòng, đồng hồ thông minh, chìa khóa xe, bộ đàm hay điều khiển từ xa. Nguyên nhân là do FAST là kính viễn vọng vô tuyến cực nhạy, cần môi trường “yên tĩnh điện từ” để thu nhận tín hiệu yếu từ vũ trụ. Sóng từ thiết bị điện tử cá nhân có thể gây nhiễu, ảnh hưởng đến quá trình quan sát.
Trước khi vào khu lõi, du khách phải gửi lại các thiết bị tại khu vực kiểm tra an ninh, sau đó di chuyển bằng xe trung chuyển chuyên dụng tới điểm quan sát. Khu vực này không thu vé tham quan riêng, nhưng khách cần sử dụng dịch vụ xe shuttle. Điều này khiến trải nghiệm tại FAST trở nên độc đáo: du khách đến chiêm ngưỡng công trình công nghệ cao nhưng phải tạm xa rời công nghệ cá nhân, không thể livestream hay chụp ảnh thoải mái.
FAST – Kính viễn vọng vô tuyến lớn nhất thế giới
FAST là viết tắt của Five-hundred-meter Aperture Spherical radio Telescope, tức kính viễn vọng vô tuyến hình cầu khẩu độ 500 mét, được xây dựng trong vùng địa hình karst tại huyện Bình Đường, tỉnh Quý Châu. Theo Đài thiên văn Quốc gia Trung Quốc, công trình khởi công năm 2011, hoàn thành năm 2016 và đi vào vận hành chính thức từ năm 2020. Đây được xem là kính viễn vọng vô tuyến một đĩa lớn nhất thế giới, thường được truyền thông Trung Quốc gọi là “quốc chi trọng khí” – công trình trọng yếu của quốc gia.
Khác với kính thiên văn quang học dùng ánh sáng để quan sát bầu trời, FAST hoạt động như một “chiếc tai” cực nhạy, chuyên thu nhận tín hiệu vô tuyến yếu từ vũ trụ. Công trình này phục vụ nghiên cứu về sao xung, tín hiệu vũ trụ và nhiều vấn đề thiên văn học khác. Theo Tân Hoa Xã, tính đến tháng 11/2024, FAST đã phát hiện hơn 1.000 sao xung mới, thu hút sự quan tâm của giới khoa học quốc tế.
Khu du lịch khoa học tích hợp giáo dục và giải trí
Ngay từ năm 2009, chính quyền địa phương đã quy hoạch khu du lịch khoa phổ dựa trên dự án “Thiên nhãn Trung Quốc”, hướng tới mô hình kết hợp phổ biến kiến thức thiên văn, giáo dục nghiên cứu, khám phá vũ trụ, nghỉ dưỡng và giao lưu văn hóa, theo Tân Hoa Xã. Hiện khu du lịch gồm hai phần chính: khu FAST và Công viên Văn hóa Khoa học Thiên văn Bình Đường, cách FAST khoảng 6 km đường thẳng, với diện tích quy hoạch 3,47 km².
Xung quanh công trình là hệ sinh thái du lịch hoàn chỉnh: trung tâm dịch vụ du khách, thị trấn thiên văn, bảo tàng/trung tâm trải nghiệm thiên văn, tháp Thời Không, phố thương mại chủ đề thiên văn, rạp chiếu vòm, khu mô phỏng khám phá vũ trụ, công viên karst và khách sạn. Du khách có thể tìm hiểu lịch sử thiên văn, mô hình FAST, trải nghiệm mô phỏng hố đen, hành tinh, sao xung hoặc “âm thanh ngoài Trái Đất”. Đây là điểm đến giáo dục lý tưởng cho học sinh, sinh viên và gia đình, giúp các khái niệm như sóng vô tuyến hay tín hiệu vũ trụ trở nên dễ hình dung hơn.
FAST không chỉ là nơi ngắm công trình khổng lồ, mà còn là điểm du lịch khoa học, nơi du khách tiếp cận cách con người quan sát và nghiên cứu vũ trụ. Dù phải tuân thủ quy định khắt khe về thiết bị điện tử, trải nghiệm này vẫn thu hút đông đảo du khách yêu thích khám phá.
