Sau hơn 100 năm tồn tại, làng phong Quy Hòa (Gia Lai) sắp di dời, nhường chỗ cho siêu dự án du lịch, nghỉ dưỡng quốc tế biển Ghềnh Ráng - Vũng Chua.
Ngày 6/5, UBND Gia Lai phê duyệt quy hoạch phân khu tỉ lệ 1/2.000 đối với khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế biển Ghềnh Ráng - Vũng Chua với tổng diện tích 2.878 ha. Khu vực lập quy hoạch nằm trên địa bàn các phường Quy Nhơn Nam, Quy Nhơn Bắc và Quy Nhơn Tây. Trong đó, làng phong Quy Hòa (nay là Bệnh viện Phong - Da liễu Trung ương Quy Hòa) sẽ được di dời.
Lịch sử làng phong Quy Hòa
Những năm 1920, Bình Định (cũ) được xác định có 360 người mắc bệnh phong. Trước tình cảnh cấp thiết, linh mục người Pháp Paul Maheu cùng bác sĩ Lemoine của Bệnh viện Bình Định đã thành lập Bệnh viện Laproserie de Quy Hoa vào năm 1929. Thời đó, bệnh nhân phong bị xa lánh, nhưng làng phong Quy Hòa là một nơi đặc biệt, có sự cảm thông và kết nối giữa người với người. Đến năm 1999, Bệnh viện Phong và Da liễu Quy Hòa thành lập.
Nằm trên một dải đất ven biển, cách Quy Nhơn (cũ) 8 km về phía Nam, làng phong là "đất vàng" của đô thị biển, sở hữu cảnh vật đẹp và tiếng sóng êm, đối lập với hình ảnh u tối gắn với căn bệnh này. Những năm 2000, khi căn bệnh không còn là nỗi ám ảnh, cánh cửa làng phong cũng mở để du khách tham quan. Trong phim điện ảnh "Hẹn em ngày nhật thực" vừa thu về hơn 118 tỷ đồng, làng phong được chọn làm bối cảnh mở đầu.
Kiến trúc độc đáo của làng phong
Khuôn viên làng sau năm 1933 có thêm nhà thờ, tu viện, cơ sở đóng giày đặc biệt cùng 200 ngôi nhà cho bệnh nhân lưu trú. Sơ Ozithe, kiến trúc sư kiêm người giám sát việc quy hoạch của làng phong Quy Hoà, đã cân nhắc lối kiến trúc nhiệt đới của Việt Nam và gothic cổ, dựa trên nhu cầu của các bệnh nhân. Mỗi người đến đây sẽ đưa ra ý tưởng cho ngôi nhà của mình và tự tay vẽ họa tiết cho gạch.
Nhu cầu chữa bệnh của bệnh nhân với nhiều dị tật cơ thể cũng ảnh hưởng đến kiến trúc chung của làng phong. Ở đây, sàn được lát gạch, thang có ít bậc, lối đi rộng rãi và không có hàng rào. Bên ngoài bố trí ghế, công viên nhỏ vì bệnh nhân hiếm khi rời khỏi đây.
Giá trị nhân văn và văn hóa
Trong khuôn viên làng, tượng Chúa Giêsu, Đức Mẹ Maria và các y sĩ danh tiếng được đặt để khéo léo, nhằm xoa dịu và truyền động lực cho những bệnh nhân phong. Hiện làng có 250 hộ gia đình với khoảng 300 bệnh nhân phong sinh sống. Sau khi điều trị ổn định, nhiều bệnh nhân được bệnh viện cùng các sơ, nữ tu Dòng Phan Sinh hỗ trợ dựng nhà và gây dựng cuộc sống mới tại đây. Khi đến tham quan, du khách sẽ được nghe nhiều câu chuyện nghị lực của bệnh nhân phong, tìm hiểu lịch sử một vùng đất nhiều biến cố nhưng sâu sắc giá trị nhân văn của y học, khoa học.
Năm 1936, thi sĩ Hàn Mặc Tử mắc bệnh phong và đến sống những năm tháng cuối đời ở Quy Hòa để điều trị bệnh và làm thơ. Những bài thơ như Thơ điên, Hương thơm, Mật đắng, Máu cuồng và hồn điên... ra đời tại đây. Từ đó, làng phong cũng được biết đến nhiều hơn. Sau khi ông qua đời, chiếc giường bệnh, manh chiếu cói, những tập thơ và bút tích vẫn còn để lại. Một số bức tranh của các văn - nghệ sĩ cùng thời hay hậu thế cũng được trưng bày tại căn phòng này.
Dự án khu du lịch nghìn tỷ
Theo UBND Gia Lai, dự án khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế biển Ghềnh Ráng - Vũng Chua là trọng điểm, có ý nghĩa chiến lược trong định hướng phát triển không gian đô thị, du lịch và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội. Bệnh viện Phong - Da liễu Trung ương Quy Hòa sẽ được xây mới tại xã Tuy Phước, đảm bảo điều kiện khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân, thân nhân và đội ngũ y bác sĩ.
Tháng 2, trong bảng xếp hạng 25 điểm đến đang thịnh hành năm 2026 trên toàn thế giới của Tripadvisor, Quy Nhơn nằm ở vị trí thứ 4. Nền tảng nhận định Quy Nhơn mang đến những bãi biển đẹp, vắng vẻ nhất Việt Nam. Trong quý I/2026, Gia Lai đón hơn 4,2 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế ước đạt 64.900 lượt nhờ đăng cai Năm Du lịch Quốc gia 2026.
