Quy hoạch bảo quản, tu bổ và phục hồi Danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt Tràng An-Tam Cốc-Bích Động vừa được phê duyệt, với mục tiêu bảo đảm hài hòa giữa gìn giữ giá trị nổi bật toàn cầu và phát triển kinh tế di sản. Phạm vi quy hoạch bao gồm toàn bộ diện tích 9.663 ha, thuộc Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới Quần thể Danh thắng Tràng An.
Mục tiêu chiến lược
Quy hoạch nhằm tiếp tục nghiên cứu, nhận diện và bổ sung giá trị của danh thắng, đồng thời bảo tồn di tích gắn với phát triển bền vững. Khu danh thắng sẽ trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn trong nước và quốc tế, là động lực phát triển du lịch cho tỉnh Ninh Bình và vùng đồng bằng Bắc Bộ. Việc quy hoạch cũng cụ thể hóa chiến lược phát triển của tỉnh và thực hiện cam kết với UNESCO về bảo tồn di sản.
Nội dung quy hoạch
Quy hoạch xác định quy mô, ranh giới, khoanh vùng bảo vệ di tích; chức năng và chỉ tiêu sử dụng đất; tổ chức không gian và hạ tầng kỹ thuật phù hợp với từng giai đoạn bảo tồn. Đồng thời, xây dựng quy định quản lý, kiểm soát không gian kiến trúc cảnh quan và các giải pháp bảo vệ di tích. Các nội dung chính bao gồm: phân vùng chức năng, định hướng bảo quản tu bổ, giải pháp phát triển du lịch, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật và cơ chế thực hiện.
Nguyên tắc bảo tồn
Việc bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích tuân thủ nguyên tắc bảo đảm hài hòa giữa gìn giữ giá trị nổi bật toàn cầu với phát triển kinh tế di sản, bảo đảm lợi ích và sinh kế cộng đồng, nâng cấp cơ sở hạ tầng xã hội, kỹ thuật và du lịch. Các hoạt động bảo tồn phải giữ nguyên yếu tố gốc, bảo đảm toàn vẹn giá trị di sản. Ngoài ra, cần kiểm soát sức chứa, hoạt động du lịch và xây dựng; bảo đảm phục hồi môi trường, duy trì cảnh quan và khả năng thích ứng dài hạn.
Phân vùng bảo vệ
Khu vực cảnh quan thiên nhiên được bảo vệ nghiêm ngặt, khoanh vùng và cắm mốc ranh giới. Khu vực phát triển du lịch yêu cầu kiến trúc hài hòa với cảnh quan, phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm nông nghiệp và văn hóa. Khu vực làng truyền thống không mở rộng đô thị hóa, bảo tồn cảnh quan làng xóm, nông nghiệp và giá trị văn hóa phi vật thể. Khu vực bảo tồn đan xen kiểm soát nghiêm ngặt việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất.
Bảo tồn làng nghề và lễ hội
Quy hoạch định hướng bảo tồn và phát huy các làng nghề truyền thống như chế tác đá Ninh Vân, dệt ren Ninh Hải, nấu rượu Gia Lạc, trồng hoa cây cảnh Ninh Xuân, gắn với du lịch trải nghiệm. Các nghi lễ, lễ hội quan trọng như tục rước nước Lễ hội Hoa Lư, Hội làng Khả Lương, Lễ hội đền Trần, Lễ hội Bái Đính, Lễ tế Thần Nông... được tiếp tục bảo tồn. Giá trị tri thức bản địa gắn với lễ hội làng Sinh Dược, nghề dược liệu, tín ngưỡng thờ Đức Thánh Nguyễn Minh Không cũng được giữ gìn.
Phát triển sản phẩm du lịch
Quy hoạch hướng tới xây dựng sản phẩm du lịch đặc thù gắn với di sản, lễ hội, tham quan, tìm hiểu lối sống và ẩm thực; kết nối du lịch với công nghiệp văn hóa. Các loại hình du lịch được phát triển gồm: du lịch sinh thái (chèo thuyền, trekking, chụp ảnh thiên nhiên); du lịch văn hóa-lịch sử-khảo cổ (tham quan cố đô, di tích khảo cổ); du lịch văn hóa, tôn giáo tín ngưỡng (tour hành hương); du lịch thể thao-mạo hiểm (leo núi, đạp xe, chèo thuyền); du lịch nông nghiệp, làng nghề (trải nghiệm làng thêu, làng gốm, farmstay); du lịch sáng tạo-công nghệ (thực tế ảo, ứng dụng thông minh); du lịch kết hợp chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe; du lịch MICE; du lịch giáo dục.
Quy hoạch này tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ và phát huy giá trị di tích, thu hút đầu tư và huy động cộng đồng tham gia bảo tồn, tôn tạo di sản.
