Trên các nền tảng livestream phổ biến tại Trung Quốc như Douyin và Kuaishou, nhiều streamer đã thực hiện những hành vi nguy hiểm và phản cảm nhằm thu hút sự chú ý và kiếm tiền. Một người đàn ông liên tục dùng lon nước ngọt bằng nhôm đập vào đầu mình trong khi người xem thích thú thả tim và gửi quà ảo. Ở một video khác, nhiều người dùng thắt lưng da cứng và cành cây quất mạnh vào chân, lưng của nhau, khiến lượng người xem trực tiếp tăng vọt.
PK bạo lực: Từ thi hát đến tự hành xác
Đây là một phần của thể loại nội dung gây tranh cãi mang tên "PK bạo lực" - hình thức livestream mà các streamer cạnh tranh lượt xem và độ nổi tiếng bằng cách tự gây đau đớn, làm nhục bản thân hoặc người khác ngay trước camera. "PK" là viết tắt của "Player Kill", thuật ngữ xuất phát từ game online. Trước đây, nó thường dùng cho các màn thi hát hoặc trò đùa vui vẻ, nhưng ngày càng mang màu sắc cực đoan.
Trên Bilibili - nền tảng livestream nổi tiếng tương tự YouTube - một video dài 40 giây ghi lại cảnh một người đàn ông dùng dép đánh vào mông một cô gái trẻ với tiêu đề "Hình phạt dành cho người thua PK" đã thu hút hơn 15.800 lượt xem và hàng chục bình luận. Một người xem cho biết chỉ nhìn thôi cũng thấy đau, trong khi người khác nhận xét hành động này quá điên rồ.
Xử lý mạnh tay nhưng khó dứt
Giới chức quản lý không gian mạng Trung Quốc đánh giá những nội dung này "cực kỳ độc hại" và đã triển khai nhiều biện pháp xử lý. Tại tỉnh Chiết Giang, 13 người đã bị bắt vì dàn dựng các màn PK mang tính lạm dụng và hạ nhục để kéo lượt truy cập, tăng thu nhập. Theo báo cáo trên Global Times ngày 30/4, những người này thực hiện các hành vi "nguy hiểm và phản cảm" trước camera để đổi lấy sự chú ý và quà tặng ảo.
Trong nhiều năm qua, Trung Quốc liên tục siết chặt quản lý nội dung trên mạng, đặc biệt với trẻ vị thành niên. Nước này từng áp dụng giờ giới nghiêm Internet, giới hạn thời gian chơi game và cấm các trò chơi có yếu tố máu me, cờ bạc hoặc nội dung nhạy cảm. Dù vậy, các buổi livestream PK bạo lực vẫn khó bị xóa bỏ hoàn toàn.
Tháng 1 năm ngoái, một cặp vợ chồng ở tỉnh Vân Nam bị tạm giữ vì quay video bạo lực gia đình để tăng tương tác. Một video lan truyền cho thấy người vợ hoảng loạn tìm cách bỏ chạy khỏi chồng nhưng bị khống chế và nhốt vào phòng nhỏ. Cả hai bị tạm giữ 5 ngày vì dựng video giả gây ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội. Người chồng thừa nhận tạo ra các clip gây tranh cãi để kiếm người theo dõi và ghen tị với các streamer nổi tiếng kiếm được nhiều tiền.
Một vụ việc khác xảy ra trong năm 2025 tại tỉnh Giang Tây, khi 4 người livestream cảnh tự bấm ghim vào tay chân, tự quất mình bằng thắt lưng và dùng kim xuyên môi. Nhóm này cũng bị xử phạt vì thực hiện các buổi livestream "phản cảm".
Kiếm tiền từ những màn gây sốc
Ông Xu Jian, phó giáo sư tại Đại học Deakin (Australia), cho rằng các nội dung gây sốc xuất hiện ngày càng nhiều do sự cạnh tranh khốc liệt trong ngành livestream tại Trung Quốc. Khán giả đã quá quen với những nội dung biểu diễn tài năng thông thường, vì vậy các streamer PK ngày càng tạo ra những màn trình diễn giật gân và phóng đại hơn để thu hút sự chú ý.
Ông Guo Shaohua, phó giáo sư tại Carleton College (Mỹ), cho biết các streamer thường dùng từ nói giảm nói tránh, biểu diễn theo kiểu ám chỉ hoặc chuyển sang các kênh riêng tư để né xử phạt. Phần lớn nền tảng mạng xã hội hiện kiểm duyệt bằng AI, chủ yếu dựa vào lọc từ khóa để phát hiện nội dung vi phạm. Tuy nhiên, việc livestream diễn ra theo thời gian thực khiến công tác kiểm duyệt toàn diện trở nên "rất khó khăn" bởi các nhà sáng tạo nội dung liên tục thay đổi chiến thuật.
Một vụ việc gây chú ý từng xảy ra năm 2023 liên quan đến streamer họ Wang trên Douyin với tài khoản Bro3000. Người này nhiều lần bị báo cáo vì uống lượng lớn Red Bull và rượu baijiu trong các thử thách sau khi thua PK. Tài khoản ban đầu bị khóa, nhưng anh ta lập tài khoản mới và tiếp tục livestream, thậm chí che nhãn chai rượu để né kiểm duyệt. Cuối cùng, anh ta tử vong sau khi uống 4 chai baijiu và 3 lon Red Bull. Vài tuần sau, một streamer khác là Huang Zhongyuan cũng qua đời sau khi uống liên tiếp 10 chai rượu trong một buổi livestream.
Theo truyền thông Trung Quốc, các streamer nổi tiếng có thể kiếm tới 40.000 nhân dân tệ mỗi tháng (gần 142 triệu đồng) nhờ quà tặng ảo và tiền donate. Điều này tạo ra áp lực lớn trong cuộc cạnh tranh giành sự chú ý. Một người trong ngành cho biết streamer càng thu hút nhiều lượt xem thì càng nhận được nhiều tiền ảo, đồng nghĩa doanh thu nền tảng cũng tăng theo. Nhiều nền tảng trích phần trăm từ quà tặng ảo, biến những màn trình diễn gây sốc thành nguồn lợi nhuận trực tiếp.
Vòng xoáy độc hại
Dù giới chức Trung Quốc đã nhiều lần xử phạt và kêu gọi người dân báo cáo nội dung độc hại, các livestream PK bạo lực vẫn tiếp tục tồn tại vì luôn có một nhóm khán giả tò mò và sẵn sàng theo dõi. Một số người xem thậm chí cổ vũ streamer tăng mức độ bạo lực, trong khi nhiều khán giả khác cho rằng họ đã trở nên "chai cảm xúc" trước những nội dung gây sốc.
Theo nhà tâm lý học xã hội Jonathan Haidt, trẻ em và thanh thiếu niên ngày nay phải đối mặt với áp lực từ những lượt thích, bình luận và sự so sánh không hồi kết trên mạng xã hội. Điều này tạo ra một vòng xoáy độc hại, nơi lòng tự trọng bị gắn chặt với những con số ảo thay vì giá trị thực tế.
