Việc ra mắt sản phẩm cùng lúc với Sơn Tùng M-TP đã trở thành một 'công thức' quen thuộc trong làng nhạc Việt. Tưởng chừng như hành động thiếu khôn ngoan, nhưng thực tế đây lại là một bước đi có tính toán dựa trên thuật toán phân phối video của YouTube.
Bài toán nền tảng
Nhiều năm qua, YouTube đã trở thành nền tảng phân phối MV chính của các nghệ sĩ trong nước. Lượt xem trong ngày đầu và vị trí trên Top Trending (dù hiện đã bị hủy) là thước đo thành công cho những đợt ra mắt. Về mặt thuật toán, việc công bố MV cùng thời điểm với một nghệ sĩ có lưu lượng truy cập lớn như Sơn Tùng M-TP lại mang đến lợi thế về khả năng tăng trưởng số liệu.
Theo tài liệu chính thức YouTube Creator Playbook, lượng người dùng truy cập cùng thời điểm là không đồng đều. Những đợt Sơn Tùng ra mắt sản phẩm thường thu hút từ vài trăm nghìn đến cả triệu khán giả trong nước đồng loạt truy cập. Sự kiện này được gọi là Tentpole Event (Sự kiện Chủ đạo), có thể khiến tổng truy cập từ một quốc gia tăng vọt. Ví dụ, buổi công chiếu MV Come My Way đã thu về gần 600.000 người xem đồng thời.
YouTube khuyến khích những nhà sáng tạo ít tiếng tăm tận dụng lượng người dùng này bằng cách lên lịch tung ra video liên quan đến chủ đề đó, hưởng luồng xem từ sự kiện chính. Ngoài ra, theo ông Cristos Goodrow, Phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật tại YouTube, nền tảng này luôn tìm cách kéo dài Session Watch Time (tổng thời gian của một phiên xem). Khi một ca sĩ hạng A mở ra một phiên xem ca nhạc cho hàng triệu người, thuật toán đề xuất lập tức quét các nội dung liên quan để nạp vào, nhằm ngăn người dùng thoát khỏi ứng dụng.
Cách YouTube lựa chọn đề xuất
Theo tài liệu công khai, cách YouTube lựa chọn đề xuất và phân phối video dựa trên những công thức toán học phức tạp với nhiều tham số. Trong đó, nền tảng cần thực hiện hai việc chính là khởi tạo ứng viên và xếp hạng. Mức độ liên quan, CTR (tỷ lệ nhấp chuột) và tỷ lệ xem là những trọng số đáng chú ý. Khi một nghệ sĩ yếu về số liệu trên nền tảng phát hành tác phẩm đơn độc, họ phải đối mặt với bài toán khởi đầu 'lạnh'. Do thiếu dữ liệu lịch sử tương tác, thuật toán YouTube phải đoán tệp khán giả phù hợp bằng cách phân phối thử nghiệm ngẫu nhiên. Nếu kết quả CTR thấp, hệ thống ngay lập tức dừng phân phối, khiến video rơi vào trạng thái 'chết lâm sàng'. Việc ra mắt cùng thời điểm với các sản phẩm có đặc điểm tương tự (cùng là MV ca nhạc, nghệ sĩ Việt Nam) tạo ra các miền dữ liệu chung, giúp thuật toán đề xuất đưa video đến các giai đoạn xếp hạng tiếp theo để được phân phối nhiều hơn.
Hiệu ứng Sơn Tùng
Công thức 'ra nhạc chung với Sơn Tùng' không phải lúc nào cũng thành công, nhưng chiến lược này đã được áp dụng liên tục trong 8 năm qua. Trường hợp thành công nhất có thể kể đến Bùa yêu của Bích Phương, ra mắt cùng lúc 0h ngày 12/5/2018 với Chạy ngay đi. Sản phẩm này cạnh tranh sòng phẳng với bài hát của Sơn Tùng trên bảng xếp hạng YouTube, chiếm vị trí thứ 2 trên Xu hướng toàn cầu. Bùa yêu cũng trở thành bản hit lớn nhất của nữ ca sĩ gốc Quảng Ninh.
Chiến thuật này tiếp tục được Bích Phương áp dụng vào 'siêu thứ sáu' ngày 8/3/2024, khi cô công bố MV Nâng chén tiêu sầu cùng lúc với Chúng ta của tương lai. Tuy nhiên, lần này hàng loạt nghệ sĩ khác cũng chọn công bố sản phẩm cùng thời điểm như Suboi (Dâu thiên hạ), Cao Thái Sơn (Chẳng sao cả), Phúc Du (Để cho anh cưa), MCK (Không quan trọng). Dù vậy, không phải MV nào trong số này cũng đạt thành công về lượt xem như Bùa yêu.
Tương tự, đợt comeback ngày 8/6/2024 của Sơn Tùng M-TP với Đừng làm trái tim anh đau cũng có loạt tác phẩm từ Double2T, Mỹ Mỹ. Ngày 28/5, nam ca sĩ gốc Thái Bình trở lại sau gần 2 năm với MV Come My Way. Cùng thời điểm, 52Hz và Phí Phương Anh cũng tung sản phẩm mới.
