Người Việt Nam đã chi hơn 302 tỷ đồng để xem các video ngắn chỉ kéo dài 60 giây, trong bối cảnh lượt tải ứng dụng phim ngắn tăng vọt 271%, tạo nên một làn sóng phim ngắn càn quét thị trường với mô hình kinh doanh tận dụng từng phút giải trí. Sự trỗi dậy này khiến ngay cả Netflix cũng phải dè chừng.
Từ thị trường ngách đến cỗ máy in tiền
Trước đây, phim ngắn dạng đứng (vertical short drama) thường bị xem là giải trí bình dân, ít giá trị nghệ thuật và chỉ tồn tại ở rìa các nền tảng mạng xã hội. Tuy nhiên, những con số tăng trưởng ấn tượng đã xóa bỏ hoàn toàn định kiến này. Theo dữ liệu từ nền tảng Adjust, trong quý IV/2025, lượt tải các ứng dụng phim ngắn chuyên biệt tại Việt Nam đã tăng 271% so với cùng kỳ năm trước, dựa trên phân tích từ tháng 1/2024 đến tháng 3/2026.
Sự bùng nổ về lượng người dùng nhanh chóng chuyển hóa thành dòng tiền lớn. Các nền tảng phim ngắn đã vươn lên vị trí thứ 5 trong bảng xếp hạng doanh thu mua hàng trong ứng dụng (IAP) của toàn bộ phân khúc giải trí tại Việt Nam năm 2025. Với doanh thu 11,5 triệu USD (tương đương hơn 302 tỷ đồng) chỉ trong một năm, phim ngắn chính thức gia nhập nhóm những mỏ neo doanh thu lớn nhất của nền kinh tế số nội địa.
Mô hình kinh doanh vắt kiệt từng phút
Thành công của phim ngắn đến từ sự kết hợp giữa kinh tế hành vi và mô hình kinh doanh thông minh. Khác với các nền tảng OTT truyền thống như Netflix, các ứng dụng phim ngắn tiếp cận người dùng theo cách hoàn toàn mới. Người tiêu dùng trẻ, đặc biệt là Gen Z và dân văn phòng, có quỹ thời gian giải trí bị xé lẻ và tìm kiếm sự thỏa mãn tức thì. Phim ngắn với thời lượng mỗi tập 60-90 giây, cao trào dồn dập ngay từ đầu, đáp ứng hoàn hảo nhu cầu này.
Thay vì thu phí thuê bao tháng, các ứng dụng phim ngắn áp dụng chiến thuật giao dịch vi mô. Người dùng được xem miễn phí vài tập đầu, sau đó phải trả một khoản nhỏ (vài nghìn đồng) để mở khóa tập tiếp theo hoặc mua vật phẩm ảo. Cảm giác chi tiêu lắt nhắt khiến người dùng không thấy tiếc, nhưng tổng số tiền cho một bộ phim có thể cao hơn nhiều so với thuê bao OTT tháng.
Hiệu quả của mô hình này thể hiện qua doanh thu IAP toàn ngành video streaming tại Việt Nam năm 2025 tăng 73%, đạt 23,2 triệu USD, trong đó riêng phim ngắn chiếm gần một nửa (11,5 triệu USD). Tỷ lệ chuyển đổi từ người xem miễn phí sang trả phí rất cao, cho thấy mô hình thu phí theo từng phút vận hành hiệu quả hơn hẳn đăng ký truyền thống.
Thách thức và cơ hội cho studio Việt
Sự trỗi dậy của phim ngắn mở ra chương mới cho nền kinh tế sáng tạo, nhưng cũng đặt ra bài toán khó cho các studio nội địa. Thách thức lớn nhất là cuộc chiến giành thời gian người dùng. Tổng thời gian sử dụng ứng dụng di động tại Việt Nam năm 2025 đạt 127 tỷ giờ, và phim ngắn phải cạnh tranh với game di động và mạng xã hội. Áp lực giữ chân người dùng trong môi trường chú ý ngắn là rất lớn.
Bên cạnh đó, việc đo lường hiệu quả quảng cáo còn khó khăn do hành trình trải nghiệm nhanh và phân mảnh, khiến các nhà quảng cáo thận trọng. Họ cần giải pháp đo lường chính xác hơn để tối ưu ROI trước khi đầu tư lớn.
Tuy nhiên, cơ hội cho doanh nghiệp Việt là rất lớn. Việt Nam đã là cường quốc sản xuất game di động, chiếm 37% lượt tải toàn cầu, với đội ngũ nhân sự công nghệ và thiết kế chất lượng cao. Nếu tận dụng tư duy làm game để sản xuất phim ngắn tương tác, các studio Việt có thể xuất khẩu văn hóa và thu ngoại tệ. Việc tự chủ xây dựng nền tảng và nội dung thuần Việt sẽ giúp doanh nghiệp chiếm lĩnh chuỗi giá trị cao hơn.
Phim ngắn không còn là trào lưu nhất thời, mà đã trở thành mô hình kinh tế nội dung số bền vững. Với mức tăng trưởng 76% về thời lượng và số phiên truy cập trong quý I/2026, dư địa của mỏ vàng phim ngắn vẫn còn rất rộng lớn.
