Chiều ngày 16 tháng 5 năm 2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã đồng loạt khởi tố 5 vụ án hình sự liên quan đến tội danh "Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan" theo Điều 225 Bộ luật Hình sự. Một trong những vụ án nổi bật là vụ việc của Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ truyền thông Bihaco, thường được biết đến với tên gọi Công ty BH Media, với bị can là ông Nguyễn Hải Bình, Tổng giám đốc của công ty này. Sự kiện này đã gây chấn động trong giới giải trí, đặc biệt là đối với các nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc.
Vai trò của BH Media trong ngành giải trí
Trước khi vụ việc xảy ra, BH Media được xem là một trong những "ông lớn" của ngành giải trí Việt Nam. Công ty này vận hành một hệ thống quản lý nội dung (CMS) trên YouTube, một trong những hệ thống lớn nhất, với sự cộng tác của nhiều nghệ sĩ đang hoạt động trên thị trường. BH Media hoạt động mạnh mẽ trong phân khúc nhạc bolero, nhạc thiếu nhi, và cũng quản lý độc quyền nhiều nghệ sĩ cũng như các TikToker nổi tiếng.
Hoạt động kinh doanh của BH Media
Toàn bộ hoạt động kinh doanh của BH Media xoay quanh việc quản trị hệ thống nội dung đa nền tảng và phân phối âm nhạc. Với vai trò là mạng lưới đối tác đa kênh của các nền tảng lớn như YouTube, Facebook và TikTok, BH Media quản lý hàng nghìn kênh đối tác và chia sẻ doanh thu dựa trên các thỏa thuận. Nhiệm vụ của công ty bao gồm bảo vệ bản quyền thông qua Content ID, truy quét các vi phạm, và cung cấp các giải pháp chiến lược để tối ưu hóa kênh và đạt hiệu quả doanh thu cao nhất.
Bên cạnh đó, BH Media còn là đơn vị phân phối và phát hành nhạc số quy mô lớn. Công ty tiếp nhận các bản ghi âm, bản ghi hình từ nghệ sĩ và phân phối trực tiếp lên các nền tảng nhạc số như Spotify, Apple Music. Trách nhiệm của họ bao gồm tối ưu hóa lượt nghe, hỗ trợ truyền thông sản phẩm và chia sẻ doanh thu với nghệ sĩ.
Nguyên nhân dẫn đến vi phạm bản quyền
Lỗ hổng trong hoạt động của BH Media dẫn đến vi phạm bản quyền có thể xuất phát từ hai yếu tố chính:
Yếu tố thứ nhất: Quản lý Content ID
Thông qua các đối tác là nghệ sĩ hoặc các đơn vị "con" phân phối nhạc, BH Media đưa các bản ghi âm vào kho nhạc và quản lý chúng bằng Content ID trên nhiều nền tảng. Về lý thuyết, BH Media là đơn vị duy nhất được ủy quyền khai thác các bản ghi đó. Họ có trách nhiệm xử lý các vi phạm bản quyền hoặc yêu cầu doanh thu từ những cá nhân hoặc tổ chức sử dụng trái phép. Tuy nhiên, thực tế đã xảy ra nhiều nghịch lý, chẳng hạn như việc bài hát "Tiến quân ca" (Quốc ca) bị đánh bản quyền, hay nhạc sĩ Giáng Son bị "đánh gậy" trên chính sáng tác của mình là "Giấc mơ trưa".
BH Media khai thác mạnh mẽ ở mảng nhạc bolero, nhạc thiếu nhi, và từng có thời điểm thâu tóm nhiều ca khúc nhạc "đỏ". Công ty có đội ngũ A&R chuyên tìm kiếm và quản lý nghệ sĩ để mở rộng kho nhạc. Tuy nhiên, việc BH Media có thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ khi quản lý Content ID trên từng sản phẩm hay không, cũng như cách thức chia sẻ doanh thu với nghệ sĩ, vẫn còn là một dấu hỏi lớn.
Yếu tố thứ hai: Hệ sinh thái TikTok và cover
BH Media đứng sau một hệ sinh thái gồm nhiều TikToker và các hiện tượng cover trên mạng, chẳng hạn như Mây Bae, một giọng ca được yêu thích trên TikTok chuyên hát cover các bản hit nhạc Việt và quốc tế. Theo quy trình chuẩn, BH Media sẽ xin phép hoặc mua tác quyền, hoặc cung cấp kho bản quyền nhạc sẵn có cho các đối tác để thực hiện remix, cover. Tuy nhiên, cách thức BH Media khai thác các sản phẩm này và chia sẻ doanh thu với các nhạc sĩ hoặc nghệ sĩ nắm giữ bản quyền vẫn là một ẩn số lớn.
Ba năm trước, chủ nhân của bản hit đình đám "Hoa cỏ lau" từng lên tiếng kêu cứu khi xuất hiện tràn lan các bản remix trên TikTok. Những bản nhạc phái sinh gây sốt trên nền tảng này, thậm chí làm lu mờ bản gốc, có liên quan đến BH Media. Đây chỉ là một ví dụ về giai đoạn mập mờ trong bản quyền âm nhạc, dễ dẫn đến hiện tượng "cá lớn nuốt cá bé" dựa trên việc hợp thức hóa các bản cover và remix để thu lợi bất chính. Các sân khấu chuyên hát cover như Lululola cũng có thể là những lỗ hổng bản quyền.
Các vụ án hình sự liên quan
Cơ quan điều tra đã khởi tố ông Nguyễn Hải Bình, Tổng Giám đốc BH Media; ông Võ Văn Nam, Giám đốc Công ty TNHH Lululola Entertainment; ông Nguyễn Minh Đức, chủ hộ kinh doanh Đồi Mặt Trời; ông Ngô Thanh Tùng, chủ hộ kinh doanh Thông Zeo; liên quan đến vụ án tại nhóm 1900 Group; ông Võ Hoàng Việt và ông Nguyễn Trung Trường Huy, Giám đốc Công ty TNHH Mây Sài Gòn; và ông Diệp Văn Lập, chủ Trung tâm Giọng ca để đời. Điểm chung của 5 vụ án hình sự này đều liên quan đến việc sản xuất nhạc phái sinh.
Diệp Văn Lập, còn được biết đến với nghệ danh ca sĩ Quang Lập, là một giọng ca chuyên cover nhạc bolero. BH Media là đơn vị sản xuất nhạc phái sinh với số lượng lớn nhất thị trường. Các đêm nhạc và sân khấu đình đám do Mây Sài Gòn và Lululola Entertainment tổ chức đánh vào "ngách" nhạc ballad, chuyên mời các giọng ca hát cover theo yêu cầu của khán giả.
Vấn nạn xâm phạm bản quyền âm nhạc
Việc xâm phạm bản quyền âm nhạc từ các sản phẩm phái sinh là một vấn nạn kéo dài nhiều năm tại thị trường Việt Nam. Khi TikTok, một nền tảng có nhiều lỗ hổng trong việc truy quét bản quyền, tình trạng "lách luật" hoặc vi phạm bản quyền công khai diễn ra hàng ngày. Ngay cả trên nền tảng YouTube, vẫn có nhiều cá nhân và tổ chức tìm cách né tránh bản quyền để tối ưu hóa doanh thu từ âm nhạc.
Một cách đơn giản, các cá nhân hoặc tổ chức vi phạm bản quyền âm nhạc thường điều chỉnh một vài chi tiết dựa trên ca khúc gốc để "lách luật", chẳng hạn như thay đổi giọng hát, cắt xén bố cục để né tránh Content ID. Đối với các sản phẩm phái sinh như cover hay remix, tình trạng né tránh bản quyền còn nghiêm trọng hơn. Nhiều nghệ sĩ, những người nắm giữ quyền tác giả, chỉ biết lắc đầu khi nghe phiên bản gốc ballad, pop hay R&B của mình bị biến thành "xập xình" vinahouse tại các quán cà phê hay tiệm cắt tóc.
Những cá nhân và tổ chức vi phạm bản quyền âm nhạc không chỉ dừng lại ở việc phát hành trên nhạc số. Họ tạo ra một loạt ca khúc, hợp thành danh sách phát để bán cho các đơn vị phân phối. Sau đó, các đơn vị này chuyển nhạc đến các tụ điểm offline như bar, club. Có rất nhiều cách phân phối nhạc vi phạm bản quyền và rất khó để kiểm soát triệt để tình trạng này.
Đối với các sân khấu live như Lululola và Mây Sài Gòn, lỗ hổng có thể đến từ hai khả năng: không tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ tác quyền khi đưa ca khúc lên biểu diễn, hoặc sản xuất bản ghi và phát hành lên các nền tảng nhưng không tuân thủ quy định, dẫn đến việc chia sẻ doanh thu thiếu hợp lý.
Khởi đầu cho cuộc thanh lọc bản quyền
Ngay sau khi Cục Bản quyền Tác giả ban hành văn bản số 314/BQTG-QL&HTQT, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã đồng loạt khởi tố 5 vụ án hình sự liên quan đến hành vi xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan. Đây được xem là sự khởi đầu của cuộc thanh lọc toàn diện về vấn nạn vi phạm bản quyền trong âm nhạc nói riêng và hoạt động nghệ thuật nói chung. Đã đến lúc quyền lợi của nghệ sĩ cần được bảo vệ chính đáng, chấm dứt tình trạng hoạt động mập mờ và trục lợi trên chất xám của người khác.
