Vincent Van Gogh đã tạo nên một cuộc cách mạng trong hội họa với bức 'Đêm đầy sao trên sông Rhône', nơi ông chứng minh rằng màn đêm không chỉ có màu đen mà còn rực rỡ với những gam tím, xanh dương, vàng và ánh phản chiếu. Tác phẩm này là một phần trong cuốn sách về danh họa Van Gogh, giới thiệu 45 kiệt tác và cuộc đời ông, do Gerard Denizeau biên soạn.
Bức tranh chứng minh màn đêm không chỉ có màu đen
Trong 'Đêm đầy sao trên sông Rhône', Van Gogh sử dụng những gam màu tím, xanh, vàng và ánh phản chiếu để tái hiện bầu trời đêm, khẳng định bóng tối cũng rực rỡ, giàu màu sắc như ban ngày. Bức tranh được vẽ vào tháng 9 năm 1888, tại bờ sông Rhône, gần 'ngôi nhà màu vàng' của ông ở Arles.
Đêm đầy sao trên sông Rhône - sự bùng nổ ánh sáng trong đêm
Người ta thường nói rằng Van Gogh đã phát minh ra một thể loại mới: tranh vẽ ngoài trời đêm. Mê mẩn ánh sáng hội hè của đèn thắp bằng khí đốt trong thành phố, ấn tượng với những đốm sáng lấp lánh trên bầu trời đêm, ông đã thử và thành công trong việc kết hợp các hiệu ứng ánh sáng trong bức tranh khác thường này, nơi mặt nước óng ánh của dòng sông làm cho hiện thực phức tạp hơn.
Đối diện cái vô tận
Sau khi chiêm ngưỡng bầu trời rực rỡ không gì sánh được trong suốt mùa hè ở Provence, và theo đuổi những bí mật của ánh sáng nhân tạo bên trong và bên ngoài những quán cà phê, Van Gogh thử thách mình với một bức tranh tập hợp mọi ánh sáng của ban đêm. Đứng trước mặt nước xáo động của sông Rhône, ông chọn màu xanh Phổ (bleu de Prusse) – một sắc tố tổng hợp đầu tiên – hoặc màu cô-ban xanh dương đậm để truyền tải chiều sâu của màn đêm. Ngược lại, ông dùng màu da cam vẽ những ngọn đèn thành phố, kéo dài quá mức những ánh phản chiếu màu cam trên mặt sông. Ở phần trên, những ngôi sao sáng lấp lánh như châu báu đính lên màn đêm vô tận. Nếu không có sự hiện diện của một cặp đôi đi dạo ở tiền cảnh, ấn tượng chung của người xem sẽ chỉ là nỗi lo âu tuyệt vọng.
Từ bờ sông đến vũ trụ
Họa sĩ chọn địa điểm ngay phía trên khu Trinquetaille, hữu ngạn sông Rhône, ở mũi đất Camargue. Trước mặt ông, bờ sông kết thúc tại một đống đất hoặc cát, phía sau là một chiếc thuyền con. Vắt ngang bầu trời, chòm sao Gấu Lớn thường được các nhà phê bình nhắc đến, nhưng khó nhận ra do vị trí bảy ngôi sao bị đảo ngược, thiếu các nhóm sao bao quanh, và không gian rộng lớn dành cho nó. Năm 1889, bức tranh được trưng bày tại triển lãm các nghệ sĩ độc lập ở Paris nhưng không thành công lớn.
Van Gogh đã viết cho em gái vào tháng 9 năm 1888: 'Bây giờ anh rất muốn vẽ một bầu trời sao. Anh luôn có cảm giác rằng ban đêm vẫn có màu sắc phong phú hơn ban ngày. Đó là những sắc tím, sắc xanh dương, sắc xanh lá cây mạnh mẽ nhất. Nếu chú ý, em sẽ thấy rằng một số ngôi sao có màu vàng chanh, một số khác có ánh hồng, xanh lá, xanh dương, màu lam tím. Và hiển nhiên là để vẽ một bầu trời sao, chỉ đặt những chấm trắng trên nền xanh đen là không đủ chút nào.'
Ý tưởng thiên tài
Sự lấp lánh của các nguồn sáng và nét cọ tách rời che giấu cấu trúc chặt chẽ của bức tranh. Theo chiều ngang, bức tranh được chia thành hai phần bằng nhau bởi đường chân trời. Từ hai bờ bãi đất ở giữa đến dòng sao trên trời, bố cục tuân theo những đường chéo hướng cái nhìn vào trung tâm tác phẩm.
Bức tranh hiện thuộc sở hữu của Bảo tàng Van Gogh ở Amsterdam.
