Triển lãm 'Trẩy' của họa sĩ Hiền Nguyễn: Hành trình xuyên qua ký ức vật chất và tồn tại
Triển lãm 'Trẩy' của họa sĩ Hiền Nguyễn chính thức khai mạc từ ngày 24/4 và kéo dài đến hết ngày 5/5, đánh dấu một mốc son quan trọng trong hành trình sáng tạo kéo dài hơn 15 năm của nữ nghệ sĩ tài năng. Đối với Hiền Nguyễn, sơn mài không chỉ là chất liệu nghệ thuật mà còn là con đường sống, nơi chị gửi gắm mọi suy tưởng và cảm xúc sâu kín.
Hành trình từ thời trang đến sơn mài
Khoảng 15 năm kể từ triển lãm cá nhân đầu tiên mang tên 'Những cung bậc cảm xúc', họa sĩ Hiền Nguyễn đã tổ chức tổng cộng 8 triển lãm cá nhân và tham gia vào nhiều triển lãm nhóm cả trong nước lẫn quốc tế. Với nhịp độ trung bình cứ 2-3 năm một triển lãm, điều này cho thấy tinh thần lao động nghệ thuật nghiêm cẩn, liên tục và có định hướng rõ rệt của chị.
Trước khi bước vào con đường hội họa chuyên nghiệp, Hiền Nguyễn từng làm việc trong lĩnh vực thời trang. Quyết định rẽ hướng, từ bỏ một nghề nghiệp ổn định để dấn thân vào sơn mài - chất liệu đòi hỏi sự công phu, thời gian và kiên nhẫn đặc biệt - là một lựa chọn mang tính căn cốt. Với chị, hội họa không đơn thuần là sáng tạo hình ảnh, mà là phương tiện để cảm thấy mình đang sống, như chị từng bộc bạch: 'Hội họa là phương tiện để cảm thấy mình đang sống.'
'Trẩy': Cuộc dịch chuyển vào tầng sâu của tồn tại
Nếu các triển lãm trước như 'Mở', 'Ủ', 'Thở'... gợi mở những trạng thái nội tâm và không gian cảm xúc, thì 'Trẩy' là một bước tiến xa hơn, một cuộc dịch chuyển mang tính biểu cảm và gợi mở cao. Trong cách hiểu thông thường, 'trẩy' thường gắn với hành động dịch chuyển, thu lượm (như trẩy hội, trẩy về...), nhưng ở đây, 'Trẩy' của Hiền Nguyễn không phải là một hành trình trên mặt đất mà là hành trình xuyên qua các 'kỷ địa sinh' của trái đất, xuyên qua ký ức vật chất và những tầng sâu của tồn tại.
Triển lãm được giám tuyển bởi nhà nghiên cứu Vũ Huy Thông, người nhận định rằng toàn bộ sáng tác của Hiền Nguyễn xoay quanh ý niệm không gian - một phạm trù vừa thách thức vừa hấp dẫn trong hội họa. Theo ông, giá trị của các tác phẩm nằm ở khả năng 'mở rộng tính hữu hạn vật chất', khiến bức tranh hai chiều có thể 'giãn nở' thành nhiều chiều không gian, hướng tới những tầng vô hạn trong cảm nhận.
Hai nhóm tác phẩm chính trong 'Trẩy'
'Trẩy' có thể được nhìn nhận qua hai nhóm tác phẩm chính, mỗi nhóm mang đến những trải nghiệm thị giác và chiêm nghiệm sâu sắc:
- Nhóm thứ nhất: Hướng về những kỷ nguyên sơ khai của trái đất với những hình dung về dòng nham thạch, về vật chất trong trạng thái hình thành. Các tác phẩm như 'Đại nguyên sinh', 'Noachis era - Kỷ Noachis' hay 'Hết ngày thứ Nhất' gợi ra một thế giới chưa định hình, nơi mọi thứ đang trong quá trình trở thành. Ở đây, sơn mài không còn là chất liệu để mô tả, mà trở thành chính vật chất đang chuyển động.
- Nhóm thứ hai: Mở ra không gian của trí tưởng tượng và ký ức. Các tác phẩm như 'Ký ức của gen', 'Hỗn mang - Ngày', 'Hỗn mang - Đêm', 'Đường biên của mộng mị' đưa người xem vào những vùng không thể gọi tên rõ ràng, nơi ký ức sinh học, tiềm thức và giấc mơ giao thoa.
Kỹ thuật và tư duy nghệ thuật độc đáo
Điểm đáng chú ý trong thực hành nghệ thuật của Hiền Nguyễn là việc sử dụng các cấu trúc tranh ghép tấm (diptych, triptych, polyptych) và những kích thước lớn, có khi lên tới gần 20 mét. Trong 'Trẩy', nhiều tác phẩm tiếp tục khai thác hình thức này, như 'Hết ngày thứ Nhất' (6 tấm), 'Noachis era' (6 tấm), hay các bộ 'Hỗn mang'. Việc chia nhỏ và ghép lại đã tạo ra nhịp điệu thị giác, buộc người xem phải di chuyển cùng bức tranh để cảm nhận trọn vẹn.
Nhà phê bình Nguyễn Thanh Sơn nhận xét, với Hiền Nguyễn, sơn mài là một cách ý thức về thế giới. Quá trình sáng tác sơn mài chồng lớp, mài, để lộ, che đi, mở lại trở thành phương thức tư duy. Thế giới trong tranh của chị không phải là thế giới bề mặt, mà là thế giới có 'độ dày', ký ức, lực đẩy và lực giữ.
Dấu mốc trong sự nghiệp và hướng đi tương lai
'Trẩy' cũng là triển lãm mà họa sĩ Hiền Nguyễn chia sẻ về khả năng 'tự nghỉ hưu' sau khi kết thúc. Nếu điều đó trở thành hiện thực, thì đây có thể còn là dấu mốc khép lại một giai đoạn sáng tạo đầy ấn tượng. Tuy nhiên, nhìn vào hành trình đã qua, có thể thấy điều quan trọng không nằm ở việc tiếp tục hay dừng lại mà ở việc nghệ sĩ đã đi được bao xa trên con đường của mình.
Từ một người rẽ ngang từ thời trang, đến một họa sĩ dành trọn đời cho sơn mài, từ những tìm kiếm ban đầu đến những suy tưởng mang tính vũ trụ, Hiền Nguyễn đã tạo dựng được một thế giới nghệ thuật có tính nhất quán và chiều sâu. Triển lãm 'Trẩy' không chỉ là một sự kiện văn hóa đáng chú ý mà còn là minh chứng cho sự phát triển không ngừng trong tư duy sáng tạo của một nghệ sĩ tâm huyết.
