Nhà sưu tập Trần Thắng: Hành trình đam mê với nghệ thuật Lê Bá Đảng
Hiện nay tại Việt Nam, có hai không gian công lập và một không gian tư nhân chuyên giới thiệu các sáng tác của danh họa Lê Bá Đảng, ghi nhận những đóng góp quan trọng của ông trong lĩnh vực nghệ thuật tạo hình. Gần đây, nhà sưu tập Trần Thắng đã công bố một phần trong bộ sưu tập hơn 300 tác phẩm của Lê Bá Đảng và bày tỏ mong muốn xây dựng một không gian riêng để quảng bá nghệ thuật của danh họa này đến đông đảo công chúng trong và ngoài nước.
Bộ sưu tập đa dạng và độc đáo
Trong cuộc trò chuyện với Nhân Dân cuối tuần, Trần Thắng chia sẻ rằng bộ sưu tập của anh được sắp xếp theo 10 chủ đề khác nhau. Anh cho biết: "Trong 5-7 năm đầu, do số lượng tác phẩm chưa nhiều, tôi không hình dung hết các thể loại sáng tác mà ông để lại. Phải thêm khoảng 10 năm sau, khi số lượng đạt trên 300 tác phẩm, tôi mới nhận ra sự phong phú về thể loại và độc đáo về chất liệu."
Bộ sưu tập bao gồm nhiều chủ đề như con người, ngựa, mèo, hoa, cảnh thôn quê, đồng ruộng, và vũ trụ siêu thực. Chất liệu sử dụng cũng rất đặc biệt, từ tranh nhũ vàng, tranh bột giấy 3D, tranh dập nổi, tranh sơn dầu đến các tác phẩm điêu khắc. Đặc biệt, tranh thạch bản (lithography) với kỹ thuật in độc đáo đã giúp Lê Bá Đảng nổi tiếng tại Pháp và Mỹ. Ông học kỹ thuật này tại Pháp và phát triển riêng, sử dụng giấy ngọc trai của Nhật Bản để nâng cao tính thẩm mỹ.
Những kỷ niệm với danh họa
Trần Thắng kể lại: "Đầu năm 2005, tôi có vinh hạnh được quen biết và trò chuyện với ông. Ông đã mời tôi về Huế dự khai mạc trung tâm nghệ thuật mang tên ông vào năm 2006." Tác phẩm đầu tiên anh sưu tập là một con ngựa bằng pha lê màu xanh dương, được triển lãm tại Đại sứ quán Pháp ở New York năm 1980. Từ đó, anh say mê sưu tập nghệ thuật của Lê Bá Đảng.
Anh nhớ mãi những lời trò chuyện về loạt tranh Thiền, vẽ khuôn mặt người – loạt tranh cuối đời của danh họa. "Những khuôn mặt thánh thiện hòa tan vào vũ trụ, màu xanh nước biển lung linh kỳ ảo là đặc trưng nghệ thuật của ông. Nhìn những khuôn mặt trong tranh, tôi cứ ngỡ là khuôn mặt của ông…"
Thách thức và hy vọng cho bảo tàng nghệ thuật
Trần Thắng đánh giá các không gian trưng bày hiện có tại Huế và TP.HCM còn nhiều hạn chế. Tại Huế, Trung tâm nghệ thuật Lê Bá Đảng có nhiều tác phẩm quý nhưng không gian chật hẹp, thiếu thiết bị bảo vệ. Không gian lưu niệm Lebadang thì xa trung tâm thành phố, khó thu hút khách. Tại TP.HCM, không gian trưng bày trong Bảo tàng Mỹ thuật cũng chưa chuyên nghiệp.
Anh nhận xét: "Hầu hết các bảo tàng mỹ thuật do nhà nước quản lý không có ngân sách chuyên nghiệp. Hệ thống bảo tàng nghệ thuật tại Bangkok đi trước chúng ta 40 năm, của Singapore đi trước 50 năm!" Đây là hồi chuông cảnh tỉnh cho nền mỹ thuật Việt Nam.
Trần Thắng mong muốn xây dựng bảo tàng Lê Bá Đảng tại TP.HCM theo mô hình hợp tác nhà nước – tư nhân. "Nhà nước có quỹ đất và chính sách phát triển, tư nhân đầu tư xây dựng và trưng bày, vì lợi ích chung cho cộng đồng."
Thay đổi tư duy thưởng thức nghệ thuật
Anh chia sẻ về triển lãm bộ sưu tập từ ngày 21-30/3, thu hút trên 200 khách thăm, chủ yếu đến để xem và bình luận tranh. Anh tin rằng nếu được truyền thông rộng rãi, có thể thu hút trên 1.000 người.
"Hiện nay, nhiều người xem tranh trên mạng xã hội, nhưng đó chỉ là thông tin sự kiện, không phản ánh đúng thần thái tác phẩm. Tôi hy vọng mọi người thay đổi tư duy, đến bảo tàng hoặc gallery để thưởng thức nghệ thuật trọn vẹn, thể hiện tình cảm với các họa sĩ."
Trần Thắng là kỹ sư cơ khí, từng làm việc 20 năm tại Pratt & Whitney, sáng lập Viện Văn hóa và Giáo dục Việt Nam tại New York. Anh cũng nổi tiếng với việc sưu tập và trao tặng 150 bản đồ cổ về chủ quyền biển đảo Việt Nam.
