Công văn mới nhất của Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường đã gây nhiều tranh luận trong giới làm phim. Nhiều người lo ngại đây là động thái "siết" thể loại kinh dị, nhưng theo các chuyên gia, thông báo này chỉ nhắc nhở các nhà sản xuất cân nhắc yếu tố bạo lực, máu me, mê tín, giật gân, đồng thời đầu tư nghiêm túc hơn vào chất lượng nghệ thuật.
Nội dung công văn và phản ứng từ giới làm phim
Công văn nêu rõ thời gian qua nhiều phim kinh dị gia tăng, tập trung quá mức vào yếu tố bạo lực, máu me hoặc mê tín, giật gân, trong khi chưa đầu tư tương xứng cho chất lượng nghệ thuật, ngôn ngữ điện ảnh. Cục yêu cầu các đơn vị sản xuất, nhà làm phim thận trọng trong việc lựa chọn, khai thác đề tài có yếu tố bạo lực, kinh dị, mê tín dị đoan, bảo đảm phù hợp với thuần phong mỹ tục và quy định pháp luật.
Không ít nhà sản xuất, phát hành phim nội địa hoang mang, lo lắng cho rằng đây là động thái "siết" thể loại kinh dị. Tuy nhiên, theo chuyên gia Nguyễn Anh Tuấn (Viện Văn hóa nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam), công văn thể hiện đúng chức năng điều tiết thị trường của Cục, hướng đến nền điện ảnh phát triển hài hòa, lành mạnh hơn. "Theo tôi, chúng ta không nên chỉ nhìn vào khía cạnh tiêu cực. Những studio lớn, đạo diễn, nhà sản xuất đều hiểu và có phản ứng tích cực với công văn", ông Nguyễn Anh Tuấn chia sẻ.
Không phủ nhận phim kinh dị, mà hướng đến trách nhiệm văn hóa
PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, nhận định công văn không đề cập đến việc "phim kinh dị có nên tồn tại hay không", vì kinh dị là thể loại chính đáng của điện ảnh thế giới. Vấn đề là cách thực hiện: để khám phá chiều sâu tâm lý con người, nỗi sợ xã hội, ký ức văn hóa hay chỉ dùng nỗi sợ như chiêu trò câu khách. "Công văn đặt ra yêu cầu rất đúng lúc: điện ảnh cần tự do sáng tạo, nhưng tự do ấy phải đi cùng trách nhiệm văn hóa, thẩm mỹ và cộng đồng. Công văn không làm thị trường phim kinh dị 'đóng băng'. Ngược lại, nếu hiểu đúng, nó có thể giúp thị trường trưởng thành hơn", PGS.TS Bùi Hoài Sơn nói.
Theo ông, những tác phẩm tập trung quá mức vào bạo lực, máu me, mê tín, giật gân có thể ảnh hưởng đến cảm xúc và tâm lý khán giả, đặc biệt là trẻ em, thanh thiếu niên. Việc lạm dụng các yếu tố này còn gây nguy cơ làm nghèo thị hiếu thẩm mỹ, khiến khán giả quen với kiểu tiếp nhận dễ dãi, đẩy điện ảnh về phía bản năng tiêu thụ cảm giác mạnh.
Hướng đi cho phim kinh dị Việt: Đầu tư kịch bản, đa dạng thể loại
Các chuyên gia cho rằng thị trường điện ảnh Việt Nam cần nhiều dòng phim khác nhau: gia đình, lịch sử, thiếu nhi, thanh xuân, tâm lý xã hội... Khi một thể loại chiếm ưu thế quá mạnh, thị trường dễ mất cân bằng sáng tạo. Công văn của Cục Điện ảnh tạo ra cú hãm cần thiết để thị trường không chạy theo "công thức ăn khách" một cách quá đà.
Nhà làm phim cần rà soát dự án từ gốc, tự hỏi: bộ phim muốn nói điều gì? Nỗi sợ có ý nghĩa gì? Bạo lực có cần thiết không? Nếu bỏ bớt máu me, hù dọa, bộ phim còn đứng vững bằng kịch bản, nhân vật và thông điệp hay không? Với các phim sắp phát hành, cần chủ động rà soát truyền thông, trailer, poster, phân loại độ tuổi, cảnh báo nội dung. "Các nhà đầu tư không nên nhìn công văn như rủi ro, mà là tín hiệu để điều chỉnh chiến lược. Phim kinh dị vẫn có thị trường, nhưng muốn đi đường dài phải nâng chuẩn", PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.
Về lâu dài, các nhà làm phim cần đa dạng hóa đề tài. Một nền điện ảnh khỏe mạnh không thể chỉ sống bằng vài công thức doanh thu. Phim kinh dị có thể phát triển, nhưng song song phải có thêm phim về gia đình, lịch sử, văn hóa, đời sống đương đại. "Hãy để điện ảnh Việt phát triển mạnh mẽ hơn, nhưng cũng lành mạnh hơn; tự do hơn, nhưng trách nhiệm hơn; hấp dẫn hơn, nhưng không đánh đổi giá trị nhân văn", PGS.TS Bùi Hoài Sơn kết luận.
