Tại Liên hoan phim quốc tế (LHPQT) vừa qua, điện ảnh Việt Nam nhận được nhiều lời khen ngợi từ bạn bè quốc tế về sự tiến bộ về kỹ thuật và công nghệ làm phim. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng điện ảnh Việt vẫn còn thiếu chất liệu văn hóa bản địa, dẫn đến khó tạo được dấu ấn riêng biệt trên bản đồ điện ảnh thế giới.
Thiếu chất liệu văn hóa bản địa
Theo nhà phê bình phim Nguyễn Phong Việt, điểm yếu lớn nhất của điện ảnh Việt Nam hiện nay là thiếu những câu chuyện mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Ông nhấn mạnh: "Nhiều bộ phim Việt Nam hiện nay vẫn đang đi theo lối mòn của điện ảnh phương Tây, thiếu đi sự sáng tạo dựa trên chất liệu văn hóa bản địa. Điều này khiến phim Việt khó tạo được sự khác biệt và khó tiếp cận khán giả quốc tế".
Bên cạnh đó, đạo diễn Phạm Hoàng Nam chia sẻ: "Chúng ta có một kho tàng văn hóa đồ sộ nhưng chưa được khai thác đúng mức. Các nhà làm phim cần phải tìm tòi, nghiên cứu sâu hơn về văn hóa dân gian, lịch sử, và các giá trị truyền thống để đưa vào tác phẩm của mình".
Thực trạng và thách thức
Theo số liệu thống kê từ Cục Điện ảnh, trong năm 2024, Việt Nam sản xuất khoảng 50 bộ phim điện ảnh, trong đó chỉ có khoảng 10% khai thác các đề tài văn hóa bản địa. Phần lớn phim Việt vẫn tập trung vào các thể loại thương mại như hài, tình cảm, hành động, với nội dung dễ dãi, thiếu chiều sâu.
Nhà sản xuất phim Lý Thị Bích Ngọc cho biết: "Thách thức lớn nhất là kinh phí. Để làm một bộ phim khai thác văn hóa bản địa đòi hỏi đầu tư lớn về nghiên cứu, bối cảnh, phục trang, và diễn viên. Trong khi đó, các nhà đầu tư lại ưa chuộng các dự án có khả năng thu hồi vốn nhanh, thường là phim thương mại".
Hướng đi cho điện ảnh Việt
Nhiều chuyên gia cho rằng, để điện ảnh Việt Nam vươn xa hơn trên trường quốc tế, cần có sự thay đổi từ cả phía nhà làm phim và các cơ quan quản lý. Cụ thể, cần có chính sách hỗ trợ tài chính cho các dự án phim khai thác văn hóa bản địa, đồng thời tăng cường đào tạo đội ngũ làm phim có kiến thức sâu về văn hóa dân tộc.
Đạo diễn Phạm Hoàng Nam đề xuất: "Các trường điện ảnh nên đưa vào chương trình giảng dạy những môn học về văn hóa dân gian, lịch sử nghệ thuật truyền thống. Có như vậy, thế hệ làm phim trẻ mới có nền tảng để sáng tạo".
Bên cạnh đó, việc quảng bá phim Việt ra nước ngoài cũng cần được chú trọng hơn. Các LHPQT là cơ hội tốt để giới thiệu điện ảnh Việt, nhưng cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nội dung và chiến lược tiếp thị.
Nhà phê bình Nguyễn Phong Việt kết luận: "Nếu biết tận dụng chất liệu văn hóa bản địa, điện ảnh Việt Nam hoàn toàn có thể tạo nên những tác phẩm độc đáo, mang đậm bản sắc dân tộc, từ đó thu hút sự chú ý của khán giả quốc tế".
