Một trong những bản thảo cổ nhất thế giới kể về huyền thoại Vua Arthur và cuộc tìm kiếm Chén Thánh sắp được đưa ra đấu giá. Theo thông báo từ hãng đấu giá danh tiếng Christie's, tác phẩm thời Trung cổ được minh họa công phu này dự kiến đạt mức giá từ 1,5 đến 2 triệu bảng Anh, tương đương khoảng 48 đến 64 tỉ đồng, trong phiên giao dịch ngày 8 tháng 7 tới đây. Điều khiến giới sưu tập và học giả vô cùng phấn khích là suốt 700 năm qua, báu vật này hoàn toàn nằm trong tay các nhà sưu tập tư nhân, chưa từng được trưng bày trước công chúng hay nghiên cứu một cách toàn diện.
Bí mật Chén Thánh trong dị bản 700 năm tuổi
Bản thảo quý hiếm có niên đại từ khoảng năm 1290 đến 1310, chứa các văn bản viết bằng tiếng Pháp cổ thuộc chu kỳ sử thi Lancelot-Grail. Đây được xem là những nền tảng đầu tiên hình thành nên thần thoại về Vua Arthur, pháp sư Merlin và các Hiệp sĩ Bàn Tròn. Bên cạnh giá trị học thuật to lớn, cuốn sách còn là một tác phẩm nghệ thuật vô giá với 126 bức tranh minh họa thu nhỏ. Đáng chú ý, trong số đó có một bức vẽ bằng lá vàng cực kỳ hiếm, khắc họa phù thủy Merlin như một kẻ biến hình quyền năng, đang hóa thân thành một con nai biết nói, cùng cảnh các hiệp sĩ khải hoàn trở về sau trận chiến.
Tiến sĩ Eugenio Donadoni, Giám đốc bộ phận bản thảo thời Trung cổ và Phục hưng tại Christie's, chia sẻ trên tờ The Guardian rằng hiện nay trên thế giới chỉ còn đúng ba bản thảo dạng này thuộc sở hữu tư nhân. Ông nhấn mạnh: "Tác phẩm chúng tôi sắp đấu giá, còn gọi là bản thảo Lebaudy (đặt theo tên nhà công nghiệp người Pháp Jean Lebaudy), là bản có niên đại sớm nhất, được minh họa lộng lẫy và sở hữu phần văn phong độc nhất vô nhị." Phần lớn các chi tiết thu nhỏ trong sách đều được dát bằng những lớp lá vàng đánh bóng tỉ mỉ, giúp chúng vẫn phát ra ánh sáng lấp lánh sau nhiều thế kỷ.
Giải cứu báu vật thời Trung cổ
Các chuyên gia cổ tự học nhận định rằng bản thảo do một nghệ sĩ vô danh nhưng có phong cách đặc trưng vào cuối thế kỷ 13 thực hiện. Người này được giới làm nghề tôn vinh là "Họa sĩ bậc thầy của Khải Huyền Liège". Nhìn lại lịch sử, những chủ nhân từng sở hữu cuốn sách này đều là những nhân vật có cuộc đời ly kỳ, từ một hiệp sĩ thế kỷ 15, một đấu sĩ đoản mệnh, cho đến nhà sưu tầm sách cuồng nhiệt Sir Thomas Phillipps.
Việc bản thảo Lebaudy được đem ra đấu giá công khai đang mở ra một hy vọng lớn cho giới nghiên cứu. Tiến sĩ Irene Fabry-Tehranchi, chuyên gia về văn bản tiếng Pháp tại Thư viện Đại học Cambridge (Anh), bày tỏ rằng việc một cổ vật quan trọng bị giữ kín trong tủ kính của giới siêu giàu suốt nhiều thế kỷ là một "thách thức và thiệt thòi lớn" cho ngành lịch sử. Sau khi tiếp cận các bản quét kỹ thuật số, bà phát hiện ra một bí mật động trời: phần kết của câu chuyện kinh điển này đã được người thợ chép thuê thời Trung cổ sửa đổi, viết lại thành một "phiên bản đặc biệt".
Thay vì tập trung vào những cuộc phiêu lưu tình ái lãng mạn hay chuyển trọng tâm sang người cháu Gawain như các bản dịch tiêu chuẩn, dị bản Lebaudy lại xoáy sâu vào các trận chiến khốc liệt của Vua Arthur và những bài toán giữ vững vương quyền trước các nam tước nổi loạn. Bà Fabry-Tehranchi giải thích: "Vào thời Trung cổ, việc người sao chép chủ động chỉnh sửa cốt truyện để chiều lòng các thế lực quý tộc bảo trợ là điều hoàn toàn bình thường. Nó thể hiện cái tôi và quan điểm riêng của người viết."
Hiện tại, giới học giả thế giới đang kêu gọi các thư viện và tổ chức bảo tồn di sản lớn cùng chung tay đấu giá để đưa báu vật này về với các bộ sưu tập công cộng. Dẫu biết ngân sách của các bảo tàng quốc gia luôn là một bài toán khó trước sự cạnh tranh của giới tài phiệt, nhưng đây là cơ hội duy nhất sau 700 năm để đưa một mảnh ghép của "di sản thế giới" ra ánh sáng phục vụ đại chúng.
