Triển lãm tranh lụa mang tên "Ru Cảnh" của họa sĩ Phan Minh Bạch đang thu hút sự chú ý của giới mộ điệu bởi những tác phẩm độc đáo, khác lạ so với tranh lụa truyền thống. Nhiều câu hỏi thú vị được đặt ra: tại sao tên triển lãm lại là "Ru Cảnh"? Tại sao không có phong cảnh thực mà toàn là những giấc mơ? Và tại sao trong 33 bức tranh, không hề thấy bóng người, ngoại trừ một bóng rồng duy nhất trong loạt ba bức khổ lớn nhất (120cm x 240cm) có tên "Hoa sóng - Sóng nước nở hoa"?
Hành trình 14 năm và kế hoạch 15 năm
Họa sĩ Phan Minh Bạch từng là họa sĩ báo Tiền Phong trong 14 năm (2005-2018) và tự nghiên cứu sáng tác trên các chất liệu mỹ thuật cổ. Có lẽ do yêu thích "Truyện Kiều", từ khi xác định con đường sáng tác chuyên nghiệp vào năm 2018, chị đã hoạch định một khoảng thời gian 15 năm với chất liệu lụa và 4 chủ đề chính.
Chủ đề thứ nhất nói về phụ nữ và nội giới như niềm tâm sự cá nhân với lịch sử, đã hoàn thành sau gần 6 năm sáng tạo với triển lãm cá nhân đầu tay "Mây Ngỏ" tại Art30 Gallery, 30 Quang Trung, Hà Nội vào tháng 5/2023. Chủ đề thứ hai là sự trở về với "Bà mẹ tự nhiên" để hình thành những "phong cảnh trong tâm hồn và lịch sử hình thành con người". Chính vì vậy, triển lãm lần này sau 3 năm rưỡi sáng tạo mang tên "Ru Cảnh". Hai chủ đề tiếp theo trong 6 năm tới (dự kiến hoàn thành năm 2031) sẽ nói về sự dịch chuyển và lớn lên của con người trong thế giới thực tại, cùng với cái nhìn về thế giới đàn ông trong lịch sử và hiện tại.
Những cách tân đặc sắc
Họa sĩ Phan Minh Bạch cho biết, loạt tranh khổ lớn nhất gồm 3 bức "Hoa Sóng - Sóng nước nở hoa" từng được bày 4 năm trước, chính là "tâm tưởng trở về quá khứ 10 thế kỷ trước", thời nhà Lý khi Vua Lý Công Uẩn dời đô bằng đường thủy và chọn Hà Nội làm kinh đô. Vì thế, có một bức duy nhất có hình rồng (bằng vàng lá thật dán lên) để tượng trưng cho đức vua.
7 bức lụa tiếp theo mang tên "Thực thể nguyên khai" mô tả sự chuyển động của những chất tinh túy trong lòng đất để sinh ra con người. Đây là loạt tranh để tác giả "dấn thân", ngoài việc vẽ lụa hai lớp, còn sử dụng thủ thuật dán vàng lá nhiều lớp hoặc rắc bột vàng xay. Bên cạnh đó, chị phối hợp các chất liệu khác như acrylic, keo nước ở lớp dưới để nâng sức mạnh, tránh âm tính buồn trong màu lụa cổ truyền.
Bộ 18 bức tranh lụa tiếp theo đều có tên "Ru Cảnh", đánh số, được vẽ bằng "giấc mơ tâm tưởng", biểu đạt hình ảnh đẹp theo ước vọng trở về hồi sinh từ cảnh vật không gian đến môi trường, đô thị, nông thôn, miền núi. Các tác phẩm cũng vẽ những "phong cảnh trong tâm thức tan biến" khi khí hậu thay đổi, môi trường ô nhiễm, lũ lụt, động đất, sóng thần.
Loạt cuối cùng là 5 bức tranh "Nhịp điệu tự nhiên", với sắc tranh hoàn toàn về ý niệm trừu tượng. Xem tranh, người xem có cảm giác như khi ngủ sâu, vượt qua mọi suy nghĩ đời thường, trở về trạng thái tự nhiên nhất.
Đánh giá từ giới chuyên môn
Họa sĩ cao niên Lý Trực Sơn xúc động nhận xét: "Tôi không ấn tượng về tác giả thế hệ sau này ở kỹ thuật vẽ, mà là chiều sâu cảm xúc và sự chân thành trong cách kể chuyện bằng lụa." Tuy nhiên, những kỹ thuật vẽ tranh lụa được tác giả nghiên cứu hơn 10 năm và cách tân đặc sắc "có một không hai" như trực tiếp dán vàng lá lên tranh lụa và vẽ tranh lụa hai lớp - không bồi tranh như cổ truyền - đã gây nhiều khâm phục cho thế hệ sáng tác đồng niên và thế hệ sau học hỏi, trải nghiệm.
