Điểm Ngữ Văn THPT 2021-2025: Phân Hóa Rõ Ràng Giữa Các Thành Phố
Kết quả môn Ngữ Văn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT giai đoạn 2021-2025 đã phản ánh sự khác biệt đáng kể giữa các địa phương, với Hải Phòng và Hà Nội duy trì vị trí dẫn đầu, Huế có bước tiến rõ rệt, trong khi TP.HCM và Cần Thơ biến động mạnh, và Đà Nẵng thuộc nhóm cuối. Dữ liệu này được rút ra từ phương pháp đối sánh nhóm, một cách tiếp cận công bằng hơn so với so sánh chung toàn quốc, vì xét đến điều kiện kinh tế - xã hội và đầu vào học sinh tương đồng.
Kết Quả Đối Sánh 6 Thành Phố Trước Sáp Nhập
Trong giai đoạn 2021-2025, Hải Phòng dẫn đầu với điểm trung bình môn Ngữ Văn trên 7,44 điểm, tiếp theo là Hà Nội với hơn 7,14 điểm, cả hai đều cao hơn mức trung bình nhóm khoảng 6,75 điểm và duy trì chất lượng ổn định. Huế đạt mức trung bình nhưng có xu hướng cải thiện rõ rệt trong các năm 2024-2025. Ngược lại, TP.HCM và Cần Thơ thuộc nhóm trung bình thấp, với điểm số không quá yếu nhưng thứ hạng biến động mạnh, phản ánh đặc trưng của đô thị lớn nơi thí sinh đông và phân hóa cao. Đáng chú ý, Sóc Trăng có điểm Ngữ Văn cao hơn Cần Thơ và Hậu Giang. Riêng Đà Nẵng (cũ) có điểm trung bình 5 năm chỉ hơn 6 điểm, thấp nhất, và năm 2025 rơi xuống vị trí 63/63 toàn quốc.
Bức Tranh Sau Sáp Nhập Năm 2025
Sau khi sáp nhập, kết quả môn Ngữ Văn năm 2025 của 6 thành phố trực thuộc trung ương cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Hà Nội giữ vị trí cao với 7,62 điểm, xếp 3/34, nhờ ổn định địa giới và cách đánh giá. Cần Thơ sau khi sáp nhập Hậu Giang và Sóc Trăng đạt 7,23 điểm, xếp 5/34. Huế với 7,18 điểm xếp 7/34, tiếp tục phát huy truyền thống dạy - học Ngữ Văn. TP.HCM sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu đạt 7,07 điểm, xếp 9/34. Hải Phòng sáp nhập Hải Dương đạt 7,03 điểm, xếp 10/34. Đà Nẵng sau khi sáp nhập Quảng Nam chỉ đạt 6,26 điểm, xếp 33/34, gợi lại tranh luận về cách chấm thi nghiêm và chặt tại đây.
Nguyên Nhân Và Giải Pháp Cho Chất Lượng Ngữ Văn
Một nguyên nhân cốt lõi khiến chất lượng Ngữ Văn ở các thành phố không cao là sự thay đổi trong ưu tiên học tập, với xu hướng tập trung vào STEM, công nghệ, và ngoại ngữ. Điều này khiến Ngữ Văn trở thành môn "đủ điểm tốt nghiệp" thay vì môn quyết định tương lai. Đặc biệt, tại Đà Nẵng, cách chấm thi được cho là nghiêm và thiên về "ý chuẩn", ít linh hoạt với bài viết sáng tạo, trong khi học sinh chưa đầu tư đúng mức do xu hướng lựa chọn ngành STEM.
Để nâng cao chất lượng, các thành phố cần thay đổi từ gốc: khẳng định Ngữ Văn là môn công cụ nền tảng cho tư duy phản biện và giao tiếp; đổi mới cách dạy theo hướng phát triển năng lực đọc - viết - nói - nghe, gắn với vấn đề đương đại; và đổi mới cách chấm, khuyến khích lập luận độc lập và sáng tạo. Riêng Đà Nẵng, giải pháp then chốt là chuyển từ kỷ cương cứng sang kỷ cương mềm, đầu tư bồi dưỡng giáo viên để đánh giá công bằng bài viết sáng tạo.
Huế là ví dụ điển hình cho sự trở lại của "văn hóa học văn", với cải thiện thứ hạng rõ rệt năm 2024-2025 khi đề thi chuyển sang đánh giá năng lực đọc hiểu. Điều này cho thấy đề thi mới không bất lợi cho đô thị, mà bất lợi cho nơi chưa coi trọng năng lực ngôn ngữ đúng mức. Trong bối cảnh hội nhập, năng lực ngôn ngữ và viết vẫn là nền tảng quan trọng cho phát triển lâu dài.
