Miễn phí sách giáo khoa và hướng tới chuyển đổi số với AI
Nhiều ý kiến chỉ ra rằng việc cấp phát trực tiếp sách giáo khoa (SGK) cho từng học sinh rồi bỏ đi, sau đó lại cung cấp bộ mới vào năm sau, gây ra sự lãng phí đáng kể. Tuy nhiên, trong bối cảnh công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) đang xem xét nghiên cứu để dần thay thế SGK truyền thống bằng phiên bản điện tử theo một lộ trình cụ thể. Việc miễn phí SGK được coi là bước đi ban đầu nhằm tạo sự đồng bộ, thống nhất, hướng tới mục tiêu công bằng trong giáo dục.
Thu hẹp khoảng cách vùng miền với công nghệ và đầu tư
PGS-TS Đặng Thị Thanh Huyền, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học quản lý giáo dục thuộc Học viện Quản lý giáo dục, chia sẻ rằng ngoài việc cung cấp miễn phí SGK, nếu các vùng khó khăn được đầu tư thêm để nâng cao chất lượng giáo viên, cải thiện cơ sở vật chất và thiết bị dạy học, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học-công nghệ như AI và STEM, khoảng cách giữa các vùng miền sẽ được thu hẹp đáng kể. Điều này giúp cải thiện mức độ tiếp cận giáo dục đồng đều trên toàn quốc.
Ý thức bảo quản và tính ổn định của SGK
Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Phó chủ tịch Hội Khoa học tâm lý giáo dục Việt Nam, nhấn mạnh: "Song song với việc phát triển chất lượng giáo dục, miễn phí SGK là bước đi ban đầu tạo sự đồng bộ, thống nhất, hướng tới mục tiêu công bằng". Ông cũng lưu ý rằng việc sử dụng bộ SGK miễn phí hoặc SGK dùng chung từ thư viện trường học đòi hỏi nâng cao ý thức giữ gìn của nhà trường và mỗi học sinh để tiết kiệm tối đa ngân sách. Cần giáo dục để học sinh sử dụng SGK cẩn thận, đảm bảo các thế hệ sau vẫn có thể tiếp tục sử dụng, đồng thời nhà trường phải bảo quản đúng cách để tránh hư hỏng.
Thầy Nguyễn Thành Trung, Hiệu trưởng Trường THCS Võ Nguyên Giáp tại xã Mường Phăng, tỉnh Điện Biên, khẳng định nhà trường sẽ có trách nhiệm lớn trong việc giữ gìn SGK để sử dụng lâu dài, tránh tình trạng phải mua sắm mới mỗi năm. Bên cạnh đó, nội dung và kết cấu của bộ SGK thống nhất từ năm học tới cần đảm bảo tính ổn định, tránh những chỉnh sửa lớn để không phải "thay sách" hàng năm.
Cam kết từ nhà xuất bản và quy định minh bạch
Về phía Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, đơn vị có bộ SGK "Kết nối tri thức với cuộc sống" được chọn là bộ SGK thống nhất toàn quốc từ năm học 2026-2027, ông Nguyễn Văn Tùng, Thành viên Hội đồng thành viên NXB, cho biết: "Lãnh đạo NXB cam kết tập trung chỉ đạo toàn hệ thống tiếp tục tối ưu hóa quy trình sản xuất, triệt để tiết giảm chi phí nhằm nỗ lực tiếp tục giảm giá SGK từ năm học tới 2026-2027".
Bộ GD-ĐT cũng thông tin rằng dự thảo nghị định được xây dựng theo hướng quy định việc quản lý, mua sắm, phân bổ, sử dụng và luân chuyển SGK, giáo trình phải được thực hiện công khai, minh bạch; đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình và giám sát. Theo dự thảo, việc tổ chức thực hiện sẽ ưu tiên tận dụng tối đa số lượng SGK hiện có, tăng cường luân chuyển giữa các cơ sở giáo dục thông qua cơ chế liên thông thư viện, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và hạn chế lãng phí.
