Việc dạy và học ngoại ngữ với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng trở nên phổ biến, dần thay thế các phương pháp đào tạo truyền thống. Các công cụ công nghệ hiện đại cho phép người học trải nghiệm nhiều kỹ năng mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả giảng dạy. AI thực sự đã biến đổi cách học của học viên và vai trò của giảng viên trong môi trường giáo dục.
Xu hướng giảm sinh viên ngành ngoại ngữ
Một số nghiên cứu gần đây cho thấy, sinh viên theo học các ngành ngoại ngữ tại nhiều trường đại học trên thế giới có xu hướng giảm. Thay vì học chuyên sâu, nhiều bạn trẻ cân nhắc việc tự học một ngôn ngữ với sự hỗ trợ của AI, bởi khả năng cung cấp các giải pháp như giao tiếp, viết luận, dịch thuật nhanh chóng và chi phí thấp. Trước tình hình đó, nhiều đơn vị đào tạo ngoại ngữ đã đầu tư công nghệ AI để ứng dụng vào công tác đào tạo.
Vai trò mới của giáo viên
Theo đó, giáo viên không còn ở vị trí giảng bài truyền thống, mà sẽ là người hướng dẫn, kiểm tra, hiệu chỉnh các kết quả được sinh viên sử dụng AI trong quá trình học tập và nghiên cứu. Sự thay đổi này đòi hỏi giảng viên phải thích nghi và nắm bắt công nghệ mới.
Các ứng dụng AI phổ biến trong học ngoại ngữ
Những hỗ trợ cơ bản nhất từ các ứng dụng AI cho người học có thể kể đến như: khả năng mô phỏng các cuộc trò chuyện, chỉnh sửa văn bản, phát hiện lỗi trong giọng nói và cách phát âm, tạo vốn từ vựng, thiết kế bài tập và xây dựng kế hoạch học tập. Tùy theo nhu cầu của từng người mà việc lựa chọn công cụ sẽ khác nhau.
Hiện nay, các ứng dụng được người học ngoại ngữ sử dụng nhiều bao gồm: Duolingo, Memrise, Babbel, Talkpal, Lingo Deer, Rosetta Stone, Elsa… Trong đó, Elsa và Talkpal được ưa chuộng hơn vì khả năng phân tích giọng nói của người học một cách kỹ càng, đưa ra những đề xuất cụ thể nhằm giúp người học có cách phát âm chuẩn bản ngữ.
Lợi ích cho người học
Khi AI có khả năng nhận diện năng lực và thiết kế chương trình học phù hợp cho mỗi cá nhân, việc học ngoại ngữ của từng người sẽ trở nên dễ dàng hơn. Các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết cũng được cải thiện nhanh chóng và hiệu quả hơn. Điều đáng nói là, nhờ các công cụ AI, người học có thể học bất cứ ở đâu, khi nào, mà không phải chịu áp lực về thời gian và địa điểm.
AI là trợ lý đắc lực cho giảng viên
Đối với người dạy, AI đóng vai trò như một trợ lý năng động với khả năng tạo bài giảng theo phong cách riêng, tạo tài liệu chuyên sâu, thiết kế đề bài kiểm tra, theo dõi và đánh giá kết quả học tập của học viên. Nhờ đó, giảng viên tiết kiệm thời gian để tương tác, trao đổi, thảo luận với học viên nhiều hơn trong các giờ học.
Thách thức và giải pháp
Tuy nhiên, việc sử dụng AI trong dạy và học ngoại ngữ cần thận trọng, phát huy ưu điểm nhưng không nên lạm dụng quá nhiều. Muốn tăng khả năng cạnh tranh, các cơ sở đào tạo buộc phải cập nhật xu hướng giảng dạy phù hợp thực tiễn. Đổi mới, cấu trúc lại chương trình đào tạo là yếu tố sống còn.
Thực tế hiện nay, không ít giảng viên ngoại ngữ đang xem AI như một mối đe dọa nghề nghiệp, lo ngại về việc sử dụng AI để luyện từ vựng, luyện viết, dịch văn bản có thể làm mất đi chiều sâu văn hóa vốn luôn được đề cao trong học và nghiên cứu một ngôn ngữ. AI trong nhiều lĩnh vực, nhất là trong giáo dục, không thể thay thế hoàn toàn vai trò của con người. Tuy nhiên, thay đổi nhận thức về AI bằng việc hiểu về AI, thành thạo các kỹ năng AI là cần thiết. Sử dụng AI phù hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả dạy và học ngoại ngữ.
Theo các chuyên gia, thách thức lớn nhất hiện nay với các cơ sở đào tạo ngoại ngữ là phải tích hợp kiến thức AI vào giảng dạy. Cần thường xuyên, liên tục tổ chức các khóa đào tạo kiến thức AI cho giảng viên và học viên; tăng cường liên kết với các doanh nghiệp công nghệ, hợp tác phát triển các ứng dụng AI chuyên biệt cho đào tạo ngoại ngữ phù hợp với tâm lý và cách tiếp nhận của người Việt.
