Hơn 172.000 thí sinh đã đăng ký tham gia kỳ thi đánh giá năng lực (V-ACT) đợt 2 của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, theo thống kê được công bố ngày 26 tháng 4. Con số này không chỉ lập kỷ lục về số lượng thí sinh đông nhất sau 8 năm tổ chức mà còn đánh dấu lần đầu tiên số thí sinh dự thi đợt 2 vượt qua đợt 1. Trong số đó, hơn 82% từng tham gia đợt 1, đặt ra yêu cầu cấp thiết về một phương pháp ôn tập và làm bài hiệu quả để cải thiện điểm số.
Học gì từ giờ tới lúc thi?
Nguyễn Huy Khang, học sinh Trường Trung học Phổ thông chuyên Trần Đại Nghĩa (Thành phố Hồ Chí Minh), đạt tổng điểm 1.063 ở đợt 1, trong đó điểm tiếng Anh và toán đạt mức tối đa 300/300. Khang cho biết điều quan trọng nhất là nắm vững kiến thức nền tảng. Với môn toán, các câu hỏi không đánh đố mà chủ yếu xoay quanh các dạng bài quen thuộc. Với tiếng Anh, cần hiểu rõ các thì và cấu trúc câu như câu điều kiện, câu tường thuật.
Ở phần thi tiếng Việt, Khang nhấn mạnh việc nắm chắc đặc trưng thể loại, phương thức biểu đạt và đặc biệt là chính tả, cách dùng từ. Trong khi đó, ở nội dung tư duy khoa học, việc ghi nhớ một số kiến thức nền của các môn, dù không theo học, vẫn mang lại lợi thế lớn, nhất là ở nhóm khoa học xã hội. Tuy nhiên, thí sinh vẫn có thể suy luận đáp án dựa trên dữ kiện đề cho, đặc biệt ở nhóm khoa học tự nhiên.
Về hai phần thi không có trong chương trình phổ thông là tư duy logic và phân tích số liệu, Khang chủ yếu tự ôn bằng cách giải nhiều đề vì các câu hỏi thường có tính lặp lại cấu trúc. Nam sinh tham khảo đề mô phỏng hoặc phục dựng để làm quen dạng bài. Qua quá trình ôn luyện, Khang rèn được thói quen đọc nhanh và lọc ý chính, đồng thời tự thiết kế một số ký hiệu riêng khi giải đề để tiết kiệm thời gian. Khang chia sẻ: "Quan trọng nhất ở tất cả các phần là sau mỗi lần trả lời chưa chính xác, mình đều xem lại thật kỹ để hiểu sai chỗ nào và rút kinh nghiệm."
Phan Đức Huy, cùng trường với Khang và từng đạt tổng điểm 1.005, cho biết chưa từng dành nhiều thời gian ôn luyện V-ACT vì mục tiêu chính là kỳ thi đánh giá năng lực chuyên biệt của Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Thành tích của Huy đến từ việc học đều các môn và phương pháp học "trial and error" – làm sai, thử lại và ghi nhớ những lỗi điển hình cần tránh – lặp đi lặp lại với từng dạng bài. Huy chia sẻ: "Mình thi V-ACT khá nhẹ nhàng vì tất cả đều là kiến thức đã học. Môn toán chỉ có một số câu nâng cao và khó với cả người từng thi học sinh giỏi toán như mình, song các câu còn lại chỉ cần quen dạng là làm được. Còn phần tư duy khoa học sẽ dựa nhiều vào việc các bạn có đọc hiểu được văn bản và tận dụng được những công thức, thông tin đề đã cho hay chưa."
Huy tin rằng thí sinh nên tập trung cải thiện năng lực toán học, sau đó là tiếng Anh. Điều không nên làm là dành quá nhiều thời gian học các môn như sử, địa, giáo dục kinh tế và pháp luật – vốn chỉ chiếm 3 câu mỗi môn trong phần tư duy khoa học. Riêng nội dung tư duy logic, phân tích số liệu, Huy nhận thấy có phần tương đồng với đề thi vào lớp 6 Trường Trung học Cơ sở - Trung học Phổ thông Trần Đại Nghĩa mà em từng tham dự, chỉ khác ở độ khó lớp 12. "Cách ôn tập tốt nhất là giải đề tới khi tìm ra một hướng đi chung phù hợp với mình," Huy cho hay.
Tập trung vào luyện đề cũng là điều cần thiết. Khi giải đề, thí sinh cần bấm giờ như thi thật để rèn tốc độ, khả năng phân bổ thời gian, đồng thời tinh chỉnh chiến thuật làm bài sao cho phù hợp nhất. Sau mỗi lần giải, đây là cơ hội để phân tích nguyên nhân sai sót – do thiếu kiến thức, chưa suy luận đúng hay chỉ đơn thuần vì bất cẩn – để rút kinh nghiệm và tránh lặp lại. Việc luyện đề cũng giúp thí sinh quen với áp lực thi thật, nhất là khi phải dành 150 phút để giải 120 câu hỏi, tức mỗi câu chỉ có khoảng 75 giây. Đặng Phạm Quốc Cường, học sinh Trường Trung học Phổ thông chuyên Lê Quý Đôn (Thành phố Hồ Chí Minh), từng đạt 1.003 điểm, cho biết mỗi tuần em giải từ 2 đến 3 đề.
Lưu ý khi làm bài thực tế
Sau quá trình luyện đề, thí sinh sẽ dần hình thành chiến thuật làm bài riêng, nhưng cần điều chỉnh phù hợp với bản thân. Với Quốc Cường, đó là ưu tiên những phần thi sở đoản trước và giới hạn thời lượng làm bài nhất định – ở trường hợp của em là hai phần tiếng Việt, tiếng Anh với tối đa 20 phút mỗi phần. Đồng thời, em ưu tiên làm câu dễ trước, câu khó sau và nếu quá khó thì để dành lại. 80 phút tiếp theo dành cho phần toán và tư duy khoa học, và 30 phút cuối cùng hoàn thành những câu khó đã đánh dấu trước đó. "Chiến thuật này giúp mình tránh 'chôn' thời gian vào những câu hỏi quá khó, đồng thời phân bổ thời gian hợp lý cho từng phần thi, tránh tình huống nhiều bạn mắc phải là bắt buộc phải đánh bừa toàn bộ phần thi nào đó dù dễ hay khó. Chiến thuật này cũng giúp mình tăng xác suất trả lời tối đa số câu hỏi trong khả năng của bản thân mà không phụ thuộc quá nhiều vào những câu lụi," Cường lý giải.
Trong khi đó, Đức Huy ưu tiên thứ tự phần thi theo thời lượng giải bài. Em làm tiếng Việt, tiếng Anh trước, sau đó tới tư duy khoa học, cuối cùng mới là toán – phần thi mà "dành hết cả 150 phút có khi cũng không xong." Bên cạnh đó, làm câu nào Huy tô ngay vào phiếu trả lời trắc nghiệm câu ấy, và xong phần nào là kết thúc phần ấy, tiếp tục di chuyển tới phần tiếp theo chứ không quay trở lại, dù trong phần đó có gặp câu khó. Theo Huy, sở dĩ chọn cách này là bởi não bộ sẽ tư duy chậm hơn nếu thí sinh cứ nhảy qua nhảy lại các nội dung kiến thức khác nhau. "Cho nên dù không giải được, hãy cứ đánh lụi và làm phần tiếp theo," Huy nói.
Ngoài ra, đề thi dài khoảng 6 trang giấy A3 và phòng thi có đủ loại thí sinh cũng khiến các bạn có thể rơi vào ngột ngạt, bất an. Điều cần làm là rèn tâm lý phòng thi và học cách làm bài như một cái máy, thay vì cứ mải độc thoại nội tâm. "Hãy luôn tự nhủ rằng mình phải tiếp tục bước đi," Huy nói.
Huy Khang chọn phân bổ thời gian theo từng nhóm câu hỏi. Với những câu lý thuyết, em dành tối đa 30 giây mỗi câu vì dạng này nếu học rồi là biết ngay, còn nếu chưa học thì hầu như không trả lời được. Với nhóm câu đọc hiểu, thời gian khoảng 1 phút mỗi câu, còn với các câu tính toán, thời gian linh hoạt hơn tùy mức độ nhưng tối đa 5 phút cho một câu vận dụng cao. Riêng phần tư duy logic và phân tích số liệu, nam sinh thường dành tối đa 10 phút cho mỗi nhóm câu nhỏ. "Nếu vượt thời gian mà vẫn chưa tìm thấy hướng giải rõ ràng, mình sẽ chọn phương án có vẻ hợp lý, đánh dấu lại rồi chuyển sang câu khác để tránh mất thời gian cũng như giữ tâm lý ổn định, rồi sẽ quay lại xử lý sau," Khang chia sẻ.
Lời khuyên thi đánh giá năng lực từ chuyên gia
Thầy Nguyễn Võ Minh Tâm, đồng sáng lập TTE-The Learning Center (Thành phố Hồ Chí Minh), cho biết trong đợt 1 vừa qua, đông đảo thí sinh bị "hụt hơi" tại phần tiếng Việt và đây chính là trọng tâm ôn luyện nhiều bạn nên quan tâm. "Tuyệt đối đừng học vẹt hay thuộc lòng các tác phẩm, mà thay vào đó luyện kỹ dạng bài nhận diện lỗi sai ngữ pháp, chính tả và những câu về đặc trưng, phong cách sáng tác của từng giai đoạn văn học," thầy Tâm lưu ý. Theo thầy Minh Tâm, sở dĩ cần định hướng ôn tập như trên là vì phần tiếng Việt V-ACT tập trung đo lường năng lực ngôn ngữ chứ không kiểm tra trí nhớ. Tương tự, với phần tư duy khoa học, bí quyết không nằm ở việc nhồi nhét kiến thức mà là ở năng lực đọc lướt và nắm các từ khóa. Mục tiêu là khai thác triệt để dữ kiện đề cho, từ đó suy luận đáp án thay vì hoang mang khi gặp kiến thức lạ nằm ngoài sách giáo khoa.
