Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đã khép lại với nhiều nhận định khác nhau về đề thi. Các chuyên gia tuyển sinh cho rằng điểm chuẩn xét tuyển vào đại học (ĐH) năm nay không chỉ phụ thuộc vào mức độ khó dễ của đề thi.
Một thành tố trong tổng điểm xét tuyển
Ngoài xét tốt nghiệp, điểm thi tốt nghiệp THPT còn được sử dụng làm căn cứ tuyển sinh ĐH. Ở một số trường, phương thức xét tuyển chủ đạo dựa vào kết quả kỳ thi tốt nghiệp, đặc biệt là các trường khối ngành khoa học sức khỏe như ĐH Y dược TP.HCM, ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch. Các trường này nhiều năm nay duy trì phương thức tuyển sinh duy nhất dựa vào điểm thi tốt nghiệp THPT.
Song song đó, nhiều trường ĐH sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT như một trong nhiều phương thức tuyển sinh bên cạnh xét học bạ và điểm kỳ thi đánh giá năng lực. Ví dụ, các trường thuộc Bộ Công an năm nay tuyển sinh theo ba phương thức: tuyển thẳng; xét kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế với bài thi đánh giá của Bộ Công an; xét kết hợp điểm thi tốt nghiệp THPT với bài thi đánh giá của Bộ Công an.
Một điểm khác biệt năm nay là sự thay đổi tại nhiều trường ĐH tốp đầu về cách sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT. Điểm thi này được dùng như một thành tố trong tổng điểm xét tuyển của phương thức xét tuyển tổng hợp. Với các trường thuộc hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM, tỷ trọng điểm thi tốt nghiệp trong tổng điểm xét tuyển khác nhau tùy trường. Chẳng hạn, Trường ĐH Bách khoa chiếm 20%, Trường ĐH Khoa học sức khỏe 30%, Trường ĐH Công nghệ thông tin 47,5%.
Tiến sĩ Phạm Tấn Hạ, cố vấn Tuyển sinh và đào tạo Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), nhận định: với các trường chỉ dùng một phương thức duy nhất dựa vào điểm thi tốt nghiệp, điểm chuẩn phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả kỳ thi. Còn với các trường dùng phương thức tổng hợp, điểm thi tốt nghiệp chỉ giữ trọng số nhất định. Tuy nhiên, dù trọng số cao hay thấp, thí sinh đạt kết quả cao vẫn có lợi thế hơn.
Các yếu tố tác động đến điểm chuẩn
Tiến sĩ Phạm Hồng Danh, Hiệu trưởng Trường THPT Vĩnh Viễn (TP.HCM), cho biết đề thi tốt nghiệp năm nay có một số môn giảm độ khó khoảng 20% so với năm ngoái, như môn toán. Dù vậy, toán vẫn có sự phân hóa và điểm trung bình có thể nhích hơn 0,5-1 điểm. Các môn lý, hóa, sinh giữ độ khó ổn định; môn giáo dục kinh tế và pháp luật khó hơn năm ngoái.
Với xu hướng cân bằng độ khó, điểm chuẩn xét tuyển ĐH được dự báo tăng ở nhiều mức khác nhau tùy tổ hợp. Tổ hợp toán-văn-tiếng Anh có thể tăng tới 2 điểm; tổ hợp toán-lý-hóa tăng khoảng 1 điểm; tổ hợp toán-hóa-sinh tăng 0,5-1 điểm.
Tiến sĩ Nguyễn Quốc Anh, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, cho rằng điểm chuẩn năm nay sẽ không tăng hoặc giảm đồng loạt mà phân hóa mạnh theo nhóm ngành, trường và phương thức xét tuyển. Đề toán “dễ thở” hơn ở phần cơ bản khiến nhóm thí sinh trung bình khá đông hơn, làm tăng cạnh tranh ở các tổ hợp có toán (A00, A01, D01) và ngành công nghệ, kinh tế, logistics, marketing, tài chính, quản trị. Tuy nhiên, các câu phân hóa vẫn sàng lọc điểm cao, nên điểm chuẩn ngành top chưa chắc tăng mạnh.
Với môn ngữ văn, đề thi theo hướng mở, hạn chế học tủ và văn mẫu, khiến phổ điểm phân hóa rõ hơn. Các tổ hợp có văn khó tăng điểm mạnh trên diện rộng, nhưng ở ngành hút cao (truyền thông, quan hệ công chúng, ngôn ngữ, luật, tâm lý), điểm chuẩn có thể giữ ổn định hoặc tăng nhẹ do nhu cầu lớn.
Ngoài đề thi, việc nhiều trường thay đổi cách sử dụng điểm thi tốt nghiệp, kết hợp học bạ, chứng chỉ ngoại ngữ, điểm đánh giá năng lực cũng tác động. Trường nào dành chỉ tiêu THPT ít hơn, ngành có nhiều thí sinh đăng ký thì điểm chuẩn có thể nhích lên; ngược lại, nếu nguồn tuyển phân tán sang nhiều phương thức, điểm chuẩn ổn định.
Thạc sĩ Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng Tuyển sinh và công tác sinh viên Trường ĐH Kinh tế - Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM), nhận định đề thi 2026 không “sốc” như năm 2025 nhưng vẫn phân hóa theo chương trình GDPT 2018. Dự báo điểm chuẩn tăng nhẹ so với 2025 ở ngành top và tổ hợp có toán/tiếng Anh. Riêng nhóm ngành STEM (công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, bán dẫn, tự động hóa, robot) có thể tăng mạnh hơn do nhu cầu nhân lực công nghệ cao và chính sách ưu tiên.
Tuy nhiên, xu hướng này phụ thuộc vào số lượng và chất lượng thí sinh đăng ký. Năm nay nhiều trường chuyển sang xét tuyển tổng hợp, quy đổi về thang điểm chung với công thức và tỷ lệ điểm thành phần khác nhau, tác động trực tiếp đến điểm chuẩn và cách sắp xếp nguyện vọng.
Lời khuyên cho thí sinh
Thí sinh không nên chọn nguyện vọng theo điểm chuẩn cũ một cách máy móc; cần đọc đề án tuyển sinh từng trường, xem công thức tính điểm, tổ hợp được dùng, tỷ trọng điểm thi tốt nghiệp và các điều kiện phụ. Năm 2026, “điểm cao” chưa chắc đủ, mà phải là điểm phù hợp với đúng công thức xét tuyển của từng trường.
Điều quan trọng là không nên chủ quan khi thấy đề toán dễ hơn, cũng không nên quá lo nếu môn văn khó học tủ. Thí sinh cần chờ phổ điểm chính thức, đối chiếu điểm chuẩn 2-3 năm gần đây và sắp xếp nguyện vọng theo ngành yêu thích, đồng thời có thêm phương án an toàn ở các phương thức xét tuyển khác.
