Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 đã hoàn thành, dự kiến công bố kết quả vào ngày 1/7. Các địa phương phải hoàn tất xét công nhận tốt nghiệp chậm nhất vào ngày 3/7. Đề thi các môn được đánh giá bám sát chương trình giáo dục phổ thông 2018, có sự phân hóa phù hợp.
Chấm thi môn Ngữ văn: Ứng dụng Rubric để đánh giá năng lực
Phó Cục trưởng Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Lê Mỹ Phong cho biết, các Hội đồng thi đang tích cực chấm thi môn Ngữ văn, đồng thời phân tích điểm hiệu chỉnh giữa các môn để đánh giá kết quả thi theo quy chế. Đây là yêu cầu mới từ năm 2025, nhằm bảo đảm công bằng tuyển sinh và đánh giá khách quan mức độ tiến bộ của từng môn tại mỗi địa phương.
Điểm mới đáng chú ý trong chấm thi Ngữ văn năm nay là sử dụng Rubric – bảng tiêu chí đánh giá bài làm. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Lê Hoa Tranh, Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), Rubric giúp bảo đảm tính “mở”, độ tin cậy và yêu cầu phân hóa, vượt qua cách chấm đối chiếu máy móc với đáp án. Hướng dẫn chấm cho phép học sinh lựa chọn nhiều cách triển khai đoạn, bài: với nghị luận xã hội, có thể tiếp cận từ bình diện cá nhân, xã hội hoặc mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội; với nghị luận văn học, các em có thể phát hiện nhiều tầng nghĩa của hình tượng, nhiều thông điệp nhân sinh.
Rubric chống văn mẫu, khuyến khích sáng tạo
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Lê Hoa Tranh nhấn mạnh: “Giá trị của Rubric nằm ở khả năng chuẩn hóa các tiêu chí đánh giá bài làm tự luận. Trong chấm thi môn Ngữ văn, nếu chỉ dựa vào đáp án gợi ý, giám khảo rất dễ bị chi phối bởi cảm nhận, quan điểm cá nhân, thói quen đánh giá. Rubric giúp hạn chế nguy cơ lạm dụng quan điểm cá nhân. Công tác chấm bài được đánh giá trên những phương diện như: Xác định vấn đề, triển khai luận điểm, sử dụng lý lẽ và dẫn chứng, tổ chức lập luận, phân tích văn bản, diễn đạt và bảo đảm chuẩn ngôn ngữ. Nhờ đó, tính “mở” của hướng dẫn chấm không bị hiểu thành sự dễ dãi, cảm tính; ngược lại, mọi cách triển khai của học sinh đều được xem xét trong một hệ tiêu chí tương đối thống nhất”.
Nhà giáo Dương Trung Thành, Trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Bắc Ninh, cho rằng đề thi Ngữ văn năm nay với câu nghị luận xã hội “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?” không phải là câu hỏi thông thường. Nếu chấm theo lối dò ý truyền thống, dễ biến thành cuộc kiểm kê ý. Rubric giúp chấm cách tư duy của học sinh về giải pháp, không chỉ đơn thuần liệt kê. Bài viết có phân tích sâu, có phát hiện riêng sẽ được ghi nhận xứng đáng, dù không đi theo đúng trình tự ý trong đáp án. “Đây chính là tinh thần đánh giá năng lực: Không săn tìm những cái đầu biết lặp lại, mà phát hiện những cái đầu biết nghĩ”, ông Thành chia sẻ.
Chỉ đạo chặt chẽ từ Bộ Giáo dục và Đào tạo
Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các địa phương thực hiện nghiêm quy trình chấm thi tự luận, trắc nghiệm và phúc khảo theo đúng quy chế. Các Sở Giáo dục và Đào tạo tiếp tục chỉ đạo đổi mới cách dạy, cách học, cách kiểm tra đánh giá theo hướng gắn với thực tiễn, tích hợp liên môn “học để làm thay vì chỉ để biết”, giúp học sinh làm quen với đánh giá theo năng lực. Bộ cũng tổ chức đánh giá toàn diện, rút kinh nghiệm về công tác tổ chức kỳ thi theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
