Thạc sĩ Phan Thị Thanh Giang, giảng viên môn Định tính - Tiếng Việt tại Trung tâm Luyện thi Đánh giá Năng lực Empire, cho biết so với đề thi đợt 1 năm 2025, đề thi đợt 1 năm 2026 đã loại bỏ nhóm câu hỏi về nghĩa của từ Hán Việt - vốn là nỗi ám ảnh của nhiều thí sinh. Dù vậy, phần thi tiếng Việt vẫn khiến học sinh gặp khó khăn. Dưới đây là những lý do được cô Giang phân tích.
Nhóm câu Thực hành Tiếng Việt
Đề thi khai thác những từ ngữ quen thuộc trong đời sống hàng ngày, nhưng lại là những từ dễ gây nhầm lẫn hoặc sử dụng sai theo thói quen. Ở đợt 1, các câu hỏi về chính tả, dùng từ và ngữ pháp đều được đặt trong ngữ cảnh cụ thể, yêu cầu vận dụng. Điều này thể hiện tinh thần giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt gắn với thực tiễn. Thử thách không nằm ở khối lượng kiến thức, mà ở năng lực làm chủ và vận dụng ngôn ngữ của thí sinh.
Nhóm câu Đọc hiểu
Với cấu trúc gồm 11 câu hỏi đơn và 10 câu hỏi chùm trong hai bài đọc hiểu (một văn bản thông tin, một văn bản nghị luận), phần thi này bám sát đặc trưng thể loại theo tinh thần của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Các phương án lựa chọn trong đề V-ACT đều mang dáng dấp của một câu trả lời tự luận hoàn chỉnh, tạo bước đệm giúp thí sinh không bị lệch pha giữa tư duy trắc nghiệm ngôn ngữ và bài thi tự luận môn Ngữ văn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Thống kê từ dữ liệu phục dựng của đội ngũ Empire Team cho thấy độ phủ ngữ liệu rất rộng. Theo tiến trình văn học, ngữ liệu trải dài từ văn học dân gian, văn học trung đại đến văn học hiện đại. Theo đặc trưng thể loại, xuất hiện đầy đủ văn bản văn học, văn bản nghị luận và văn bản thông tin. Hệ thống câu hỏi được thiết kế đa dạng ở các mức độ nhận biết, thông hiểu và vận dụng.
Nhiều dạng câu hỏi có vẻ quen thuộc với chương trình Ngữ văn 2018: xác định nội dung văn bản, biện pháp nghệ thuật, cái tôi trữ tình trong văn bản phi hư cấu, ý nghĩa hình ảnh thơ tượng trưng, hay so sánh chi tiết trong văn bản nghệ thuật. Sự quen mà lạ này tạo ra sự phân hóa sâu sắc: thí sinh tưởng mình nắm được cách làm, nhưng khi đối diện với văn bản hoàn toàn mới, việc chưa vững kỹ năng đọc hiểu theo đặc trưng thể loại lập tức bộc lộ. Đây không phải là lỗi thiếu kiến thức nền, mà là hệ quả của việc chưa rèn luyện kỹ năng thành thạo.
Chiến thuật cho đợt 2: Làm chủ kỹ năng thực chiến
Theo thạc sĩ Phan Thị Thanh Giang, đề thi không đánh đố mà phân hóa sâu, đó là tín hiệu quan trọng cho đợt 2. Độ khó đề đợt 2 được dự báo tương đương đợt 1. Ở giai đoạn nước rút, việc nhồi nhét thêm tài liệu mới là phản tác dụng. Thay vào đó, thí sinh cần tập trung tối ưu kỹ năng thực chiến theo ba chỉ dẫn sau:
Áp dụng quy tắc 30 giây cho nhóm câu Thực hành tiếng Việt
Với nhóm câu này, mục tiêu là phản xạ nhanh trên nền lý thuyết vững. Quy trình xử lý gồm hai bước: nếu nhận diện được bẫy, chốt đáp án ngay trong 30 giây và chuyển câu; nếu gặp từ lạ hoặc chưa rõ, áp dụng tối đa phương pháp loại trừ, chọn nhanh phương án khả dĩ nhất rồi đi tiếp. Nguyên tắc bất di bất dịch là tuyệt đối không lãng phí thời gian suy đoán cảm tính. Kỷ luật thời gian ở phân khúc này là yếu tố sống còn.
Song hành Rèn đọc - Luyện đề
Rèn đọc: rèn kỹ năng đọc lướt, quét từ khóa, nắm luận điểm chính. Luôn đọc câu hỏi trước khi đọc ngữ liệu. Không đọc đi đọc lại văn bản dài. Áp lực thời gian từ đợt 1 đã chứng minh đây là kỹ năng quyết định thành bại.
Luyện đề: làm trọn vẹn đề mô phỏng trong đúng 150 phút để huấn luyện não bộ quen nhịp xử lý thông tin tổng hợp và nhuần nhuyễn kỹ năng thực chiến, đồng thời chuẩn bị tâm lý vững vàng trong phòng thi.
Nguyên tắc: giai đoạn này, làm nhiều đề không bằng làm đề sâu. Hãy coi mỗi câu làm sai là một mỏ vàng để khai thác kinh nghiệm. Thí sinh cần tự học, tự mổ xẻ và phân tích kỹ nguyên nhân sai sót trước khi bấm giờ bước vào bộ đề tiếp theo.
Nắm chắc đặc trưng thể loại - lối tắt cho câu đọc hiểu
Thay vì đọc theo bản năng, hãy làm chủ phương pháp đọc hiểu theo đặc trưng thể loại (văn bản thông tin, nghị luận, truyện, ký phi hư cấu...). Quan trọng hơn, hãy vận dụng tri thức nền đó vào giải quyết ngữ liệu cụ thể qua các nguồn đề uy tín, để lý thuyết trở thành phản xạ tự nhiên.
Lời dặn trước giờ G thi ĐGNL ĐHQG TP.HCM đợt 2
Điểm số môn tiếng Việt trong bài thi ĐGNL không đo lường khối lượng kiến thức hàn lâm bạn tích lũy. Nó đo lường cách bạn quản trị thời gian, cách bạn đọc bằng tư duy, và trên hết - năng lực vận dụng chính ngôn ngữ mẹ đẻ của mình. Bình tĩnh, tỉnh táo, đọc nhanh - làm gọn. Đích đến đã rất gần. Mến chúc thí sinh tham dự kỳ thi Đánh giá Năng lực Đại học Quốc gia TP.HCM đợt 2 bứt phá thành công, thạc sĩ Phan Thị Thanh Giang nhắn nhủ.
