Mỗi mùa tuyển sinh, bên cạnh những đề Toán, Văn hay tiếng Anh dài kín trang, các trường nghệ thuật và kiến trúc tại Việt Nam lại có những đề thi khiến người ngoài ngành ngơ ngác vì quá ngắn. Mới đây, nội dung được cho là đề thi môn Vẽ Mỹ thuật 1 của Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội năm 2026 được chia sẻ trên mạng xã hội đã nhanh chóng thu hút sự chú ý.
Đề thi chỉ vỏn vẹn một yêu cầu: “Anh/Chị hãy vẽ mẫu đầu tượng (đã bày sẵn) bằng bút chì đen trên tờ giấy thi được phát”. Kèm theo đó là thời gian làm bài lên tới 210 phút cùng dòng ghi chú quen thuộc: “Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm”.
Đề thi ngắn nhưng không dễ
Đối với nhiều người ngoài ngành, thoạt nhìn đây có vẻ là kiểu đề thi đơn giản. Không cần học thuộc công thức, không có dữ kiện dài ngoằng hay câu hỏi đánh đố. Mẫu còn được bày sẵn trước mặt, thí sinh chỉ việc nhìn và vẽ lại. Tuy nhiên, với dân khối mỹ thuật, kiến trúc, họ hiểu rõ rằng càng những đề kiểu này càng khó. Bài thi không đơn giản là “chép lại cái đầu tượng”. Thí sinh phải xử lý hình khối, tỷ lệ, bố cục, ánh sáng, độ đậm nhạt, cảm giác không gian và kỹ thuật bút chì. Chỉ cần lệch tỷ lệ khuôn mặt, sai hướng sáng hoặc xử lý hình chưa chắc tay là điểm số có thể khác hẳn.
Phản ứng từ cộng đồng mạng
Nhiều người đùa rằng: “Khối nghệ thuật là kiểu biết đề trước cả năm nhưng vẫn trượt”. Dưới phần bình luận, rất nhiều sinh viên và cựu thí sinh khối V để lại chia sẻ hài hước:
- “Đề bài ngắn vậy thôi chứ 210 phút xong nhìn bài mình vẫn muốn khóc.”
- “Dân ngoài nhìn tưởng chỉ cần ngồi chép tượng là được.”
- “Khối nghệ thuật là kiểu học đúng 1 đề suốt cả năm mà tới lúc thi vẫn run, thi piano, thanh nhạc hay mỹ thuật đều có một điểm chung: có khi biết trước đề nhưng vẫn trượt.”
- “Đề cho chép nhưng tay không chịu hợp tác.”
- “Mỗi mùa thi lại thấy một thế hệ mới bước vào con đường luyện tượng thạch cao.”
Đặc thù của kỳ thi năng khiếu
Khác với các kỳ thi văn hóa, các kỳ thi năng khiếu nghệ thuật có tính đặc thù cao. Bài thi nghệ thuật phụ thuộc nhiều vào kỹ thuật, cảm nhận cá nhân, phong độ hôm thi và khả năng chịu áp lực phòng thi. Hiện nay, nhiều trường đại học đào tạo nghệ thuật lớn ở Việt Nam như Đại học Kiến trúc Hà Nội, Đại học Mỹ thuật Việt Nam, Đại học Sân khấu - Điện ảnh, Học viện Âm nhạc Quốc gia hay các trường kiến trúc, thiết kế khác đều tổ chức các môn thi năng khiếu riêng.
Với khối mỹ thuật và kiến trúc, thí sinh thường phải trải qua các môn như hình họa đầu tượng, bố cục màu, trang trí hoặc vẽ tĩnh vật. Trong khi đó, ngành âm nhạc thi piano, thanh nhạc, xướng âm, thẩm âm; sân khấu - điện ảnh có thêm phần biểu cảm, hình thể hoặc phỏng vấn trực tiếp. Điểm chung của những kỳ thi này là gần như không có “học tủ”. Đề có thể quen, cấu trúc có thể giống nhau qua nhiều năm, nhưng khả năng thể hiện của mỗi người trong phòng thi mới quyết định kết quả cuối cùng.
Sự chủ động của các trường
Sự khác biệt lớn nhất của các kỳ thi đặc thù này so với kỳ thi tốt nghiệp THPT thông thường là tính chủ động và độc lập hoàn toàn. Thay vì làm đề thi chung do Bộ Giáo dục và Đào tạo ra đề, các trường đào tạo nghệ thuật và kiến trúc tự lên phương án ra đề, tổ chức chấm điểm riêng và thường tổ chức thi sớm hơn từ vài tuần đến cả tháng để thí sinh kịp lấy kết quả xét tuyển. Một số trường thậm chí chia nhỏ chỉ tiêu để tổ chức nhiều đợt kéo dài từ đầu xuân đến giữa hè, mở ra nhiều cơ hội cọ xát cho sĩ tử.
Lịch thi năng khiếu năm 2026
Theo lịch tuyển sinh năng khiếu năm nay, cuộc đua đã bắt đầu từ rất sớm. Tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, kỳ thi năng khiếu được tổ chức tập trung vào hai ngày 23-24/5 (khối V) và ngày 30-31/5/2026 (khối H). Ngay sau đó, Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM cũng dự kiến tổ chức lịch thi tương tự cho thí sinh phía nam vào hai ngày 30-31/5. Trong khi đó, thí sinh theo đuổi khối ngành nghệ thuật thuần túy tại Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam lại thi muộn hơn, thường diễn ra vào khoảng giữa đến cuối tháng sáu với các bài thi chuyên sâu kéo dài nhiều ngày như hình họa hay bố cục tranh màu.
