Asian Scientist 100: Danh sách nhà khoa học xuất sắc châu Á
Kể từ năm 2016, Tạp chí Asian Scientist (Singapore) đều đặn công bố danh sách 100 nhà nghiên cứu hàng đầu châu Á - Asian Scientist 100. Bước sang năm 2026, danh sách này đã trải qua hơn một thập kỷ ghi nhận những bộ óc ưu tú nhất khu vực, nêu bật thành tựu trên nhiều lĩnh vực khoa học. Asian Scientist là tạp chí khoa học-công nghệ bằng tiếng Anh, ra mắt năm 2011 do TS Juliana Chan (Tiến sĩ Sinh học, Viện Công nghệ Massachusetts MIT, Hoa Kỳ) sáng lập và hiện do Wildtype Media Group - công ty truyền thông STEM có trụ sở tại Singapore - xuất bản. Ngay từ đầu, tạp chí đã hợp tác chặt chẽ với World Scientific Publishing, nhà xuất bản học thuật khoa học-công nghệ lớn nhất châu Á-Thái Bình Dương, được Quỹ Nobel trao độc quyền xuất bản toàn bộ Nobel Lectures giai đoạn 1901-2000 bằng tiếng Anh và đồng sáng lập Imperial College Press (London) cùng Đại học Imperial College. GS Phua Kok Khoo, Chủ tịch World Scientific Publishing, là cố vấn cấp cao của tạp chí trong giai đoạn đầu. Nền tảng học thuật vững chắc này đã góp phần tạo dựng uy tín cho Asian Scientist trong cộng đồng khoa học khu vực.
Tiêu chí vinh danh Asian Scientist 100
Để được góp mặt trong danh sách Asian Scientist 100, các nhà khoa học phải đáp ứng một trong các tiêu chí: nhận giải thưởng quốc gia hoặc quốc tế trong năm trước đó cho công trình nghiên cứu; có phát hiện khoa học quan trọng; hoặc thể hiện vai trò xuất sắc trong giới học thuật hay công nghiệp. Danh sách năm 2026 quy tụ nhiều tên tuổi hàng đầu thế giới, nổi bật là hai chủ nhân giải Nobel 2025: GS Susumu Kitagawa (Đại học Kyoto, Nhật Bản) - Nobel Hóa học 2025 cho công trình về vật liệu khung kim loại - hữu cơ (MOFs); và GS Shimon Sakaguchi (Đại học Osaka, Nhật Bản) - Nobel Y học 2025 cho phát hiện tế bào T điều hòa. Ngoài ra còn có GS Shun-ichi Amari (Kyoto Prize 2025) - người đặt nền móng lý thuyết cho mạng nơ-ron nhân tạo và học máy hiện đại; GS S.Somanath - cựu Chủ tịch Tổ chức Nghiên cứu Vũ trụ Ấn Độ (ISRO), người dẫn dắt sứ mệnh Chandrayaan-3 đưa Ấn Độ trở thành quốc gia thứ tư hạ cánh xuống Mặt trăng; cùng nhiều Viện sĩ Hội Hoàng gia Anh (Royal Society) bầu năm 2025 và chủ nhân các giải thưởng lớn châu Á như Ho-Am, Tata Transformation, Ramon Magsaysay, Goldman Environmental Prize, ACM Gordon Bell.
5 nhà khoa học Việt Nam được vinh danh năm 2026
Năm 2026, Việt Nam tự hào có 5 nhà khoa học góp mặt trong danh sách Asian Scientist 100:
- GS,TSKH Nguyễn Đình Đức - Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, lĩnh vực khoa học vật liệu. Ông được trao Giải thưởng Bảo Sơn lĩnh vực kỹ thuật-công nghệ năm 2024, đã công bố hơn 400 bài báo và công trình khoa học, trong đó 250 bài trên các tạp chí quốc tế ISI. Nhiều năm liền, ông nằm trong top 10.000 nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới và top 51 thế giới lĩnh vực Engineering and Technology năm 2025. Ngày Khoa học công nghệ Việt Nam 18/5/2026, Báo Tiền Phong ghi nhận ông là một trong 8 nhà khoa học lớn của Việt Nam để lại dấu ấn thời đại.
- GS,TS Trần Xuân Bách - Trường Đại học Y dược, Đại học Quốc gia Hà Nội, lĩnh vực y tế cộng đồng. Ông đã công bố hàng trăm bài báo khoa học, nhiều năm liền trong top 10.000 nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới và nhận giải Global Health Innovation Leadership Award 2025.
- PGS,TS Nguyễn Minh Tân - Đại học Bách khoa Hà Nội, lĩnh vực Công nghệ hóa học. Bà được trao giải thưởng Kovalevskaya Award 2024 cho nghiên cứu về hợp chất tự nhiên và hoạt chất sinh học.
- PGS,TS Đặng Thị Mỹ Dung - Viện Công nghệ nano, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, lĩnh vực công nghệ nano. Bà nhận giải thưởng Kovalevskaia Award 2024 cho công nghệ nano và nano-inkjet printing.
- TS Trương Hải Bằng - Nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đại học Văn Lang, đạt Giải thưởng Quả cầu vàng 2024, sở hữu 1 bằng sáng chế ở Hàn Quốc và 1 bằng sáng chế ở Việt Nam về lĩnh vực môi trường.
Dấu mốc cho khoa học Việt Nam
Việc các nhà khoa học Việt Nam cùng góp mặt với các chủ nhân giải Nobel 2025, Kyoto Prize và nhiều nhà khoa học hàng đầu khu vực là một dấu mốc đáng ghi nhận, khẳng định sự trưởng thành và hội nhập của khoa học Việt Nam trên bản đồ nghiên cứu khu vực và quốc tế.
