Cứ đến mùa tuyển sinh vào lớp 10, cùng với lịch thi, chỉ tiêu và môn thi, thông tin về tỷ lệ chọi của từng trường lại được công bố rộng rãi. Học sinh nhìn vào những con số như 1/3, 1/5 và coi đó như một định mệnh cho tương lai của mình. Nhiều em thay đổi nguyện vọng vào phút chót, chọn trường thấp hơn khả năng thực tế vì sợ rớt. Trong khi đó, không ít học sinh khác thấy tỷ lệ thấp liền chủ quan, giảm bớt nỗ lực. Những con số tưởng chừng khách quan ấy lại đang khiến tâm lý học sinh trở nên bất ổn và định hướng học tập có thể bị sai lệch.
Tỷ lệ chọi không dự báo được kết quả
Trên lý thuyết, tỷ lệ chọi được cho là giúp thí sinh ước lượng độ khó của kỳ thi. Nhưng thực chất, con số này phản ánh chưa đúng về thực tế cạnh tranh. Hai trường có cùng tỷ lệ chọi 1/10 chưa chắc đã có mức độ cạnh tranh ngang nhau. Có trường nhiều hồ sơ ảo, học sinh chỉ đăng ký thử vận may, trong khi trường khác có ít hồ sơ nhưng hầu hết là học sinh có học lực giỏi.
Tỷ lệ chọi còn biến động mạnh qua từng năm do hàng loạt yếu tố như vị trí địa lý, uy tín nhà trường, thay đổi chỉ tiêu hay tâm lý đám đông. Do đó, việc lấy tỷ lệ chọi làm căn cứ để dự đoán cơ hội trúng tuyển là thiếu cơ sở khoa học. Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng: Tỷ lệ chọi chỉ mang ý nghĩa mô tả số lượng đăng ký, chứ không dự báo được kết quả. Do đó không nên dùng tỷ lệ này để định hướng nguyện vọng.
Những thông tin thí sinh, phụ huynh cần quan tâm
Về mặt thống kê, tỷ lệ chọi là dữ liệu thô, giá trị thông tin thấp nếu không đi kèm các yếu tố như phổ điểm, chỉ tiêu ưu tiên, hoặc điểm chuẩn dự kiến. Nó không phản ánh được năng lực học sinh, mức độ cạnh tranh thực tế, hay chất lượng đào tạo của trường.
Do đó, thay vì chỉ tập trung vào bao nhiêu người thi - bao nhiêu người đậu, phụ huynh và học sinh nên quan tâm tới các thông tin có ý nghĩa định hướng thực chất:
- Điểm chuẩn, phổ điểm trúng tuyển và phân vị điểm qua các năm để học sinh có cơ sở tự đánh giá năng lực.
- Thông tin về chương trình học, điều kiện học tập, định hướng nghề nghiệp và tỷ lệ học sinh tốt nghiệp tại các trường.
Đồng thời, các nhà trường nên đẩy mạnh công tác tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp trong trường THCS, giúp học sinh hiểu rõ bản thân thay vì chạy theo độ hot của trường. Khi có đủ thông tin đúng và hữu ích, học sinh sẽ biết chọn trường phù hợp với năng lực và sở thích của mình.
