Dự án cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương dài hơn 73,6 km, tổng diện tích đất thu hồi hơn 537,5 hecta, ảnh hưởng đến 2.464 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức. Sau nhiều tháng triển khai, tiến độ giải phóng mặt bằng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu bàn giao cho nhà thầu thi công.
Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất Lâm Đồng, đến ngày 29.5 đã kiểm đếm được 2.452/2.464 hồ sơ, đạt hơn 99,5%; xét pháp lý 2.427 hồ sơ. Trong số này có 2.417 hồ sơ đủ điều kiện bồi thường, hỗ trợ.
Vướng mắc về giá đền bù
Tại nhiều địa phương, công tác kiểm đếm cơ bản hoàn tất nhưng khâu chi trả, bàn giao mặt bằng vẫn chậm vì người dân chưa đồng thuận giá đền bù. Ở xã Di Linh, địa phương có số hộ bị ảnh hưởng lớn với 490 hồ sơ, cơ quan chức năng đã phê duyệt bồi thường cho 239 hồ sơ, với tổng kinh phí bồi thường hơn 230,3 tỉ đồng, nhưng mới chi trả cho 172 hộ, đạt gần 60%. Phần lớn hộ dân chưa đồng ý mức giá bồi thường đất, cây trồng và vật kiến trúc do cho rằng thấp hơn thị trường.
Tranh chấp đất đai phát sinh
Một vướng mắc khác phát sinh tại tuyến đường Tân Thượng - Tân Châu - Tân Nghĩa, khi một số hộ phản ánh phần đất từng hiến làm đường nay nằm trong ranh giải phóng mặt bằng cao tốc nhưng chưa có quyết định thu hồi đất trước đó, dẫn tới tranh cãi diện tích được bồi thường.
Tại xã Bảo Thuận, dù đã phê duyệt bồi thường cho hơn 300 hồ sơ với tổng số tiền hơn 301,5 tỉ đồng, nhưng việc chi trả mới đạt gần 69%. Chính quyền địa phương cho biết giá nông sản tăng cao khiến nhiều hộ cho rằng giá đất bồi thường chưa sát thực tế nên dân chưa nhận tiền.
Tình trạng tương tự diễn ra ở xã Gia Hiệp, nhiều hộ chưa đồng thuận giá đất; một số hộ đồng ý nhận tiền nhưng hồ sơ pháp lý đất đai lại chưa rõ ràng. Trung tâm Phát triển quỹ đất đề nghị địa phương sớm xác nhận nguồn gốc sử dụng đất để có cơ sở điều chỉnh phương án bồi thường.
Điểm sáng và khó khăn
Trong khi đó, xã Đức Trọng được xem là "điểm sáng" khi đã chi trả cho 280 hộ với tổng kinh phí hơn 361,6 tỉ đồng, bàn giao khoảng 57,5 héc ta mặt bằng. Tuy nhiên, địa phương này vẫn còn 5 trường hợp tranh chấp đất và tài sản trên đất với giá trị khoảng 9 tỉ đồng. Riêng xã Hiệp Thạnh, hiện chưa hoàn thiện dữ liệu hộ dân phục vụ xây dựng khu tái định cư; một số thửa đất bị thu hồi chưa xác định được chủ sử dụng.
Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất Lâm Đồng, hiện địa phương đang tập trung xử lý để ưu tiên bàn giao 11 điểm mặt bằng trước cho nhà thầu, chủ yếu tại các xã Hiệp Thạnh, Gia Hiệp, Đức Trọng, Di Linh và Bảo Thuận.
Cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc: Giải ngân chỉ mới đạt 2,3%
Nếu cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương chậm vì vướng giá đền bù và tranh chấp đất thì dự án cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc lại nổi lên "điểm nghẽn" về tiến độ giải ngân vốn. Tuyến cao tốc này dài gần 54 km đi qua tỉnh Lâm Đồng, cần thu hồi hơn 393,6 héc ta đất, ảnh hưởng đến 930 trường hợp gồm hộ dân và tổ chức. Đến nay đã kiểm đếm được 897 hồ sơ, đạt hơn 96%; trong đó 729 hồ sơ đủ điều kiện pháp lý để bồi thường.
Các địa phương đã phê duyệt phương án bồi thường cho 590 hồ sơ với tổng số tiền hơn 652,2 tỉ đồng. Tuy nhiên, mức giải ngân thực tế còn rất thấp: mới chi được khoảng 39,5 tỉ đồng trên kế hoạch vốn năm 2026 là 1.798 tỉ đồng, tương đương khoảng 2,3%. Mặt bằng bàn giao cho đơn vị thi công hiện mới đạt hơn 53 héc ta, trong đó đất hộ gia đình hơn 38,6 héc ta và đất công khoảng 14,2 héc ta.
Nhiều điểm nghẽn khác
Tại phường 1 Bảo Lộc, còn 39 hồ sơ kiểm đếm vắng mặt do chưa tách thửa theo hồ sơ địa chính nên chưa thể hoàn thiện thủ tục pháp lý. Ở phường 2 Bảo Lộc, có 8 hộ chưa hợp tác kiểm đếm, phải đề nghị kiểm đếm bắt buộc; đồng thời nhiều hồ sơ đất đai và tài sản trên đất chưa hoàn tất xét pháp lý.
Riêng tại xã Đạ Tẻh 2, nơi cao tốc đi qua gần 18 km, phát sinh nhiều khó khăn do đất phân lô, tách thửa nhưng lại chưa cập nhật hồ sơ biến động; nhiều chủ đất không có mặt tại địa phương khiến việc xác minh, hoàn thiện hồ sơ kéo dài. Một cán bộ làm công tác bồi thường cho biết, nhiều khu vực phân lô nằm trong phạm vi giải phóng mặt bằng nhưng chưa được cập nhật chỉnh lý hồ sơ địa chính, dẫn tới thiếu thông tin về diện tích, số thửa đất để lập phương án bồi thường.
Đáng chú ý, theo đề nghị của nhà đầu tư, tỉnh Lâm Đồng đang ưu tiên giải phóng mặt bằng đoạn từ Km72+200 đến Km76 thuộc xã Đạ Huoai với 72 hộ dân và 2 tổ chức, để sớm có mặt bằng thi công dự án.
Trong bối cảnh UBND tỉnh Lâm Đồng liên tục yêu cầu đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng cho cả hai dự án cao tốc trọng điểm, thực tế triển khai cho thấy những "nút thắt" về giá đền bù, hồ sơ pháp lý đất đai, tranh chấp và tình trạng vắng chủ vẫn đang khiến tiến độ bàn giao mặt bằng chưa theo kịp yêu cầu đặt ra.
