Gia đình trẻ sở hữu 50 tỷ đồng vẫn 'khóc trên đống tài sản' vì thiếu dòng tiền
Một gia đình trẻ với tổng tài sản ròng lên tới gần 50 tỷ đồng nhưng vẫn đối mặt với những khó khăn tài chính hàng tháng, đây là câu chuyện điển hình về việc quản lý tài sản không hiệu quả. Trong chương trình "Bạn hỏi, VWA trả lời" trên kênh Tài chính và Kinh doanh, trường hợp của anh Phúc (sinh năm 1989) đã được ghi nhận như một bài học về sự mất cân bằng trong danh mục đầu tư.
Hoàn cảnh gia đình và áp lực chi tiêu
Anh Phúc sống cùng vợ (sinh năm 1990), hai con nhỏ, ba mẹ già và một người dì ngoài 90 tuổi, tổng cộng 7 người. Trước đại dịch Covid-19, anh làm trong lĩnh vực IT nhưng đã nghỉ việc để ở nhà chăm sóc người lớn tuổi. Hiện tại, gia đình chỉ có một nguồn thu nhập duy nhất từ tiệm áo cưới của vợ. Trước kia, vợ anh có hai cửa hàng, nhưng do kinh tế khó khăn và cạnh tranh tăng cao, nay chỉ còn một tiệm; sau khi trừ chi phí, thu nhập trung bình khoảng 30 triệu đồng mỗi tháng và không ổn định.
Chi tiêu gia đình cũng vào khoảng 30 triệu đồng mỗi tháng, nên gần như không còn dư. Từ năm ngoái, dòng tiền bắt đầu âm do anh Phúc vay khoảng 600 triệu đồng với lãi suất khoảng 8,5–8,6% mỗi năm để lên thổ cư một mảnh đất gần Vành đai 3. Khoản vay này khiến mỗi tháng gia đình phải trả khoảng 13 triệu đồng tiền gốc và lãi, làm trầm trọng thêm tình hình tài chính.
Tài sản lớn nhưng không tạo ra dòng tiền
Về tài sản, gia đình có tổng tài sản ròng gần 50 tỷ đồng, bao gồm: nhà ở trị giá khoảng 10 tỷ đồng, ô tô 500 triệu đồng, quỹ dự phòng 200 triệu đồng, và tài sản kinh doanh khoảng 500 triệu đồng (tiệm áo cưới – nguồn tạo thu nhập chính, mang lại khoảng 360 triệu đồng mỗi năm). Phần lớn tài sản còn lại nằm ở bất động sản, gồm nhiều mảnh đất tại Thuận An (Bình Dương) và một mảnh gần Vành đai 3 được định giá khoảng 20 tỷ đồng.
Tuy nhiên, các bất động sản này chưa tạo ra dòng tiền, chủ yếu để trống và kỳ vọng tăng giá trong tương lai. Vì vậy, dù sở hữu khối tài sản lớn, gia đình vẫn gặp áp lực dòng tiền hàng tháng, một hiện tượng mà chuyên gia gọi là "khóc trên đống tài sản".
Nhận định từ chuyên gia tài chính
Chuyên gia Tô Anh Hùng, thành viên AFP của Cộng đồng Cố vấn Tài chính Việt Nam (VWA), nhận định tài sản ròng của anh Phúc ở mức khá lớn nhưng vẫn thiếu tiền hàng tháng là điển hình của các nhà đầu tư Việt Nam. Danh mục tài sản của anh hiện gần như 100% là đất nền, không tạo dòng tiền, trong khi chi tiêu gia đình phụ thuộc hoàn toàn vào thu nhập từ tiệm áo cưới của vợ.
"Một vấn đề khá phổ biến là nhiều nhà đầu tư Việt Nam quen với bất động sản nhưng chưa quen với đầu tư tài chính. Khi danh mục đầu tư 100% là bất động sản, đặc biệt là đất nền, sẽ dễ gặp vấn đề về dòng tiền", ông Hùng nhấn mạnh. Vì vậy, chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư cần cơ cấu lại tài sản, chuyển khoảng 10–20% trong tổng 40 tỷ tài sản đầu tư sang tài sản tài chính (tương đương 4–8 tỷ đồng) nhằm tạo dòng tiền.
Giải pháp được đề xuất
Ông Hùng tư vấn rằng số tiền khoảng 8 tỷ đồng nếu đầu tư tài chính có thể tạo ra dòng tiền ổn định; trong kịch bản thận trọng nhất, chỉ cần gửi tiết kiệm cũng đủ giúp giải quyết khoản vay tiêu dùng hiện tại. Phương án được gợi ý là bán một hoặc hai lô đất tại Cầu Ngang để thu về khoảng 3,5–7 tỷ đồng, dùng một phần xử lý khoản vay, phần còn lại đầu tư tài chính nhằm tạo dòng tiền.
Phần còn lại khoảng 3–3,5 tỷ đồng có thể xây dựng danh mục đầu tư tài chính với lợi suất mục tiêu 12–15% mỗi năm, qua đó hỗ trợ dòng tiền cho gia đình. Theo tính toán, nếu có khoảng 4 tỷ đồng đầu tư tài chính với lợi suất 10% mỗi năm, gia đình có thể tạo ra khoảng 400 triệu đồng mỗi năm (hơn 30 triệu đồng mỗi tháng), đủ bù chi tiêu hiện tại.
Khuyến nghị dài hạn và nguyên tắc quản lý tài sản
Anh Phúc cho biết cũng đã cân nhắc bán một lô đất trước vì chưa có nhiều kiến thức đầu tư tài chính. Các chuyên gia khuyến nghị tất toán khoản vay trước, sau đó xây dựng danh mục an toàn như gửi tiết kiệm, chứng chỉ quỹ và cổ phiếu dài hạn.
Với tổng tài sản gần 50 tỷ đồng, mục tiêu tự do tài chính ở tuổi 45 và chuẩn bị quỹ du học cho hai con được đánh giá là khả thi nếu cơ cấu danh mục hợp lý. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh nhiều người Việt giàu bất động sản nhưng thiếu dòng tiền, do đó đa dạng hóa giữa tài sản đất đai và tài sản tài chính là yếu tố quan trọng để đảm bảo ổn định tài chính lâu dài.
Trong quản lý tài chính cá nhân, không có một công thức phân bổ tài sản cố định cho tất cả mọi người, nhưng các chuyên gia thường khuyến nghị danh mục đầu tư nên được chia thành nhiều lớp để cân bằng giữa tăng trưởng, an toàn và tính thanh khoản. Một cấu trúc phổ biến là:
- 30–40% tài sản vào bất động sản nhằm tích lũy dài hạn
- 20–30% vào cổ phiếu hoặc các quỹ đầu tư cổ phiếu để tạo tăng trưởng
- 15–25% vào tiền gửi tiết kiệm hoặc trái phiếu để đảm bảo sự ổn định và dòng thu nhập
- 5–10% vào vàng như một kênh phòng ngừa rủi ro và lạm phát
- 5–10% giữ ở tiền mặt hoặc tiền gửi ngắn hạn để đảm bảo khả năng thanh khoản
Bên cạnh đó, mỗi gia đình cũng nên duy trì quỹ dự phòng tương đương 6–12 tháng chi tiêu nhằm ứng phó với các biến cố bất ngờ. Nguyên tắc quan trọng là tránh dồn quá nhiều tài sản vào một kênh duy nhất, đặc biệt là bất động sản, bởi điều này có thể khiến giá trị tài sản lớn nhưng lại thiếu dòng tiền khi cần thiết.
