Sáng nay 22.6, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã dự lễ khởi công đồng loạt 5 tuyến đường sắt đô thị (metro) trọng điểm của Hà Nội, gồm các tuyến số 1, 2, 8, 10 và 14, với quy mô tổng đầu tư hơn 1,3 triệu tỉ đồng. Các tuyến này nằm trong quy hoạch phát triển mạng lưới 18 tuyến đường sắt đô thị của Hà Nội, tổng chiều dài khoảng 979 km, đóng vai trò hạ tầng khung dẫn dắt phát triển không gian đô thị.
5 tuyến metro mới kết nối những khu vực nào?
Tuyến metro số 1 dài khoảng 81 km, kết nối sân vận động Hùng Vương – khu công nghiệp đường sắt – Ngọc Hồi – ga Hà Nội – Yên Viên – khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm – sân bay Nội Bài, với tổng mức đầu tư khoảng 389.527 tỉ đồng. Đây là trục hành lang kinh tế chủ đạo Bắc – Nam, kết nối trực tiếp các đầu mối giao thông quốc gia (đường sắt cao tốc) và quốc tế (sân bay Nội Bài).
Tuyến metro số 2 dài khoảng 56,5 km, kết nối sân bay Nội Bài – Trần Hưng Đạo – Thượng Đình – sân vận động Hùng Vương, tổng mức đầu tư khoảng 271.708 tỉ đồng. Tuyến này đóng vai trò cửa ngõ đối ngoại biểu tượng, kết nối Cảng hàng không quốc tế Nội Bài với lõi di sản kinh tế – văn hóa trung tâm, phục vụ giao thương quốc tế mật độ cao.
Tuyến metro số 8 dài khoảng 91 km, trong đó khoảng 66 km thuộc địa phận Hà Nội, kết nối Hòa Lạc – Sơn Đồng – Mai Dịch – Vành đai 3 – Lĩnh Nam – Dương Xá, tổng mức đầu tư đoạn thuộc Hà Nội khoảng 317.393 tỉ đồng. Đây là hành lang Đông – Tây chiến lược, mắt xích quan trọng kết nối “hạt nhân” khoa học công nghệ Hòa Lạc với các trung tâm sản xuất và logistics phía đông.
Tuyến metro số 10 dài khoảng 43 km, kết nối Cổ Loa – Võ Chí Công – Vành đai 3 – Vành đai 2,5 – Khu đô thị Times City, tổng mức đầu tư khoảng 206.786 tỉ đồng. Tuyến này đóng vai trò vành đai giao thông thông minh, kết nối các đô thị và cực tăng trưởng mới, giảm áp lực lên giao thông nội đô lịch sử.
Tuyến metro số 14 dài khoảng 32 km, trong đó khoảng 27 km thuộc Hà Nội, kết nối cầu Thăng Long – Hồng Hà – Ocean Park, tổng mức đầu tư khoảng 129.842 tỉ đồng. Là tuyến kết nối khu vực phía tây với các đại đô thị đa mục tiêu phía đông, tạo chuỗi giá trị đô thị hiện đại và nâng cao tính khả dụng của mô hình đô thị 15 phút.
Mô hình TOD và tiến độ hoàn thành
Các tuyến được quy hoạch theo mô hình TOD (phát triển giao thông công cộng kết hợp phát triển đô thị), hình thành các cực tăng trưởng mới, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai dọc hành lang tuyến. Hà Nội hiện có 2 tuyến metro đang hoạt động: Cát Linh – Hà Đông và Nhổn – ga Hà Nội (đoạn trên cao). Theo Quy hoạch tổng thể thủ đô tầm nhìn 100 năm, thành phố sẽ phát triển 18 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 979 km. Giai đoạn 2026-2035, mục tiêu hoàn thành khoảng 500 km; phần còn lại hoàn thiện trong giai đoạn 2035-2045.
Vai trò của Vingroup và VinSpeed
Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội là chủ đầu tư, tổng thầu EPC được giao cho liên danh Công ty CP Vinhomes và Công ty CP Đầu tư và Phát triển Đường sắt cao tốc VinSpeed (thuộc Tập đoàn Vingroup). Theo lãnh đạo Vingroup, việc khởi công đồng bộ 5 dự án là dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển hạ tầng Hà Nội.
Liên danh đã chủ động khảo sát trước các tuyến, đặt hàng thiết bị thi công TBM với khối lượng lớn, đặt mua thêm máy đào tường vây, bổ sung hơn 200 dây chuyền thi công cọc khoan nhồi và tăng cường hàng nghìn đầu xe vận chuyển đất đào mùn khoan. Hiện Vinhomes – VinSpeed phối hợp với các tư vấn hàng đầu châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc để lên thiết kế chi tiết, hợp tác với nhà thầu có kinh nghiệm thi công hầm TBM trên thế giới. Liên danh cũng đã làm việc với các nhà cung cấp máy móc, đoàn tàu, hệ thống vận hành, điều khiển và an toàn chạy tàu.
VinSpeed hiện là chủ đầu tư 2 dự án đường sắt tốc độ cao đầu tiên tại Việt Nam: tuyến Bến Thành – Cần Giờ (TP.HCM) dài 54 km và tuyến Hà Nội – Quảng Ninh dài 120 km, tốc độ thiết kế tối đa 350 km/h. Cả hai tuyến sử dụng đoàn tàu và công nghệ hệ thống từ châu Âu. Dự án Bến Thành – Cần Giờ có phần đi ngầm từ ga Bến Thành đến khu vực Cảng Muối sử dụng công nghệ hầm TBM đường kính lớn 13,6 m. Thiết kế và sản xuất thiết bị đào hầm TBM do Herrenknecht (Đức) thực hiện, thiết kế và sản xuất đoàn tàu do Siemens (Đức) đảm nhận.
