Liên Minh Trạm Sạc Xe Điện: Giải Pháp Sinh Tồn Hay 'Bánh Vẽ' Cho Thị Trường Việt?
Thị trường xe năng lượng mới tại Việt Nam đang trải qua giai đoạn bùng nổ mạnh mẽ trong 1-2 năm gần đây. Hàng loạt thương hiệu mới, chủ yếu từ Trung Quốc, cùng các hãng từ Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản đã nhanh chóng bổ sung các mẫu xe điện và plug-in hybrid để chạy đua với làn sóng này. Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất và cũng là chìa khóa quyết định thành công của các dòng sản phẩm này chính là hạ tầng trạm sạc.
Câu Chuyện Con Gà Và Quả Trứng Trong Ngành Xe Điện
Khi mới xuất hiện, các hãng xe liên tục giới thiệu sản phẩm với lời quảng cáo về công nghệ tiên tiến, trang bị hiện đại và khả năng vận hành ấn tượng. Những màn hình trung tâm cỡ lớn, camera 540 độ, hệ thống ADAS hay bộ pin dung lượng khổng lồ trở thành điểm nhấn phô diễn sức mạnh. Song, từ góc độ người dùng, việc chuyển đổi từ xe động cơ đốt trong sang ôtô điện không chỉ là vấn đề về sức mạnh hay công nghệ, mà còn là sự tiện lợi thực tế.
Để vượt qua nỗi lo về thời gian nạp điện, người dùng cần một bệ đỡ tâm lý vững chắc, đó chính là hạ tầng trạm sạc rộng khắp. Dù mất nhiều thời gian hơn so với đổ xăng, việc chắc chắn có một điểm sạc ngoài căn nhà của mình là yếu tố then chốt để quyết định sở hữu xe điện. Trong suốt 1-2 năm hiện diện tại Việt Nam, nhiều thương hiệu xe năng lượng mới từ Trung Quốc vẫn chưa thực hiện được điều này một cách hiệu quả.
Ngay từ đầu, COO của BYD Việt Nam đã khẳng định hãng không có kế hoạch đầu tư vào hạ tầng trạm sạc. MG, dù mang mẫu SUV điện MG 4 EV đến từ năm 2024, cũng chỉ đề cập đến các đơn vị cung cấp dịch vụ sạc bên thứ ba như một giải pháp tạm thời, mà không công bố bất kỳ kế hoạch xây dựng trụ sạc quy mô rộng. Trong khi đó, Geely, Omoda & Jaecoo và TMT Motors là ba thương hiệu đưa ra kế hoạch xây dựng trụ sạc, nhưng thực tế cho thấy chúng vẫn chỉ được lắp đặt tại đại lý hoặc một số địa điểm với số lượng hạn chế.
Ở phía các hãng xe, lý do cho sự chậm trễ trong xây dựng hạ tầng là dễ hiểu, bởi họ khó có thể chi một khoản đầu tư khổng lồ vào một thị trường mới, nơi doanh số chưa thực sự bùng nổ. Tuy nhiên, nếu không phát triển trạm sạc, người dùng lại e ngại khi sử dụng xe điện từ những thương hiệu còn xa lạ. Câu chuyện con gà và quả trứng này đẩy các hãng xe năng lượng vào ngõ cụt, đặc biệt khi thị trường Việt Nam đã có một thương hiệu xe điện nội địa mạnh mẽ, với uy tín thương hiệu và hạ tầng trạm sạc độc quyền vững chắc.
Liên Minh Trạm Sạc: Hy Vọng Mới Hay Thách Thức Cũ?
Chiến lược "liên minh hạ tầng trạm sạc" đang được xem là giải pháp tối ưu trong bối cảnh hiện nay. Gần đây nhất, Tasco Auto - đơn vị phân phối các mẫu xe từ Geely như Lynk & Co, Zeekr - và Ford đã chính thức bắt tay chia sẻ hạ tầng trạm sạc tại Việt Nam. Với mục tiêu đạt tổng cộng 89 trạm trong năm nay, sự hợp tác này mở ra hy vọng về một cộng đồng sử dụng xe năng lượng mới tiện lợi hơn từ các thương hiệu đa dạng.
Trước đó, nhiều hãng xe Trung Quốc cũng đã chia sẻ câu chuyện về việc cho phép người dùng xe điện từ các thương hiệu khác đến sạc tại trụ sạc trong showroom của mình. Theo một báo cáo gần đây, TMT Motors - đơn vị sản xuất và phân phối xe điện Wuling tại Việt Nam - đang hợp tác và chia sẻ trạm sạc với hàng loạt thương hiệu như Ford, BYD, Omoda & Jaecoo, Geely, Mercedes-Benz và Audi. Các trụ sạc từ công ty con TMT Green cũng dần xuất hiện tại nhiều địa điểm khác nhau.
Nhìn từ góc độ tích cực, liên minh trạm sạc có thể giúp các hãng xây dựng thêm lòng tin từ người dùng, đồng thời mở rộng cơ hội doanh số. Đây cũng là giải pháp tốt nhất hiện tại để tăng cường sự tiện lợi cho người sử dụng. Khi các trạm sạc chung trở thành làn sóng đủ mạnh, ngày càng nhiều thương hiệu xe điện sẽ tham gia vào liên minh, tạo điều kiện để cùng nhau phát triển thị phần và tháo gỡ khó khăn cho người dùng xe điện ngoại.
Những Thách Thức Không Thể Xem Thường
Tuy nhiên, câu chuyện không đơn giản như vậy. Thách thức đầu tiên phải kể đến là số lượng trạm sạc trong liên minh. Hiện tại, Tasco-Ford cam kết hoàn thiện 89 trạm sạc tại các đại lý trong năm nay. Trong khi đó, Omoda & Jaecoo không xây dựng trạm sạc riêng mà liên kết với EVG, ChargePlus và EV Power để lắp đặt trụ sạc tại đại lý. BYD và Audi thì hợp tác cùng EV One. Dù cộng tổng số lượng trạm sạc của tất cả các thương hiệu, kết quả vẫn chưa đủ dày đặc so với hãng xe điện nội địa đang chiếm lĩnh thị trường.
Ngoài ra, việc xây dựng trạm sạc cuối cùng vẫn xoay quanh mục tiêu bán xe. Khi mức độ đầu tư vào trụ sạc chưa đồng đều giữa các hãng, liên minh có thể bị lung lay. Ví dụ, trong cùng một liên minh, những hãng xe điện phổ thông với ít đại lý có thể tận dụng nguồn lực từ đối tác để tăng doanh số, trong khi các thương hiệu cao cấp với nhiều đại lý lại có thể không đạt được tăng trưởng tích cực do trở ngại về giá bán. Sự mất cân bằng lợi ích này có thể khiến các hãng lớn không còn mặn mà với việc hợp tác.
Để giải quyết thế khó này, các hãng trong liên minh cần có cam kết rõ ràng về số lượng trụ đầu tư và mức độ đảm bảo hạ tầng, nhằm duy trì sự hợp tác lâu dài và tăng sức cạnh tranh với nhóm xe điện dẫn đầu. Bên cạnh đó, thị trường vẫn tồn tại nhiều công ty sạc tư nhân với số lượng trụ sạc lớn, như EV Rabbit, EV One, Charge+ hay EV Power. Đây có thể là đối tác tiềm năng để các hãng tạo nên nguồn lực đủ mạnh, dù họ đang xây dựng các hệ sinh thái sạc riêng lẻ dù sử dụng chung chuẩn cổng sạc.
Tương Lai Của Liên Minh: Cam Kết Thực Chất Hay Chỉ Là Truyền Thông?
Tóm lại, liên minh hạ tầng trạm sạc là một chiến lược tất yếu nhưng đầy rẫy thách thức tại thị trường Việt Nam. Để thực sự tháo gỡ được "ngõ cụt" này, các hãng xe không chỉ cần những cái bắt tay trên giấy tờ, mà còn đòi hỏi một sự cam kết đầu tư thực chất và đồng bộ. Chỉ khi các liên minh này mở rộng vòng tay đến cả những đơn vị sạc tư nhân và thiết lập được một hệ sinh thái dùng chung thực sự tiện lợi, cơ hội và sự tiện lợi thật sự mới xuất hiện cho người dùng.
Đối với người dùng xe điện nói chung, một liên minh trạm sạc thành công sẽ giúp việc sử dụng xe trở nên thuận tiện hơn nhiều, với mức giá sạc có thể ổn định hơn, dù khó có thể rẻ do sức cạnh tranh phần nào giảm xuống. Nhưng ít nhất, họ sẽ có một mạng lưới rộng khắp để sạc điện, thay vì chỉ dựa vào những lời hứa về trạm sạc công cộng mà cuối cùng vẫn phải sạc tại nhà. Nếu không, liên minh này vẫn chỉ là câu chuyện truyền thông, chưa thể trở thành giải pháp sinh tồn thực sự cho các hãng xe điện ngoại tại Việt Nam.
