Theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP, từ ngày 1.1.2026, ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chính thức được nâng từ 500 triệu đồng lên 1 tỉ đồng mỗi năm. Quy định này nhằm hỗ trợ các hộ kinh doanh nhỏ, giảm gánh nặng thuế, thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh.
Băn khoăn về sự công bằng giữa các nhóm hộ kinh doanh
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng quy định mới có thể tạo ra sự thiếu công bằng giữa nhóm hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỉ đồng (nhóm 1) và nhóm có doanh thu từ trên 1 tỉ đến 3 tỉ đồng (nhóm 2). Các chuyên gia thuế nhận định, nhóm 1 đang được hưởng lợi lớn, trong khi nhóm 2 phải chịu thuế giá trị gia tăng ngay từ đồng doanh thu đầu tiên, không được trừ ngưỡng 1 tỉ đồng như thuế thu nhập cá nhân, dẫn đến gánh nặng thuế bổ sung trong khi lợi nhuận chưa tương xứng.
Nguy cơ chia nhỏ hộ kinh doanh để né thuế
Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cảnh báo tình trạng hộ kinh doanh có thể tìm cách ghìm doanh thu dưới 1 tỉ đồng hoặc chia nhỏ doanh thu để giảm nghĩa vụ thuế. Cụ thể, một hộ có thể tách thành 2-3 hộ nhỏ, mỗi hộ doanh thu dưới 1 tỉ đồng; vợ chồng mỗi người đứng tên một hộ; hoặc một điểm bán hàng nhưng đăng ký nhiều mã kinh doanh khác nhau.
Theo đại diện Thuế cơ sở 4 tỉnh Gia Lai, nếu việc tách hộ thực sự độc lập về địa điểm, vốn, tài sản, hoạt động kinh doanh, doanh thu, chi phí và trách nhiệm pháp lý thì pháp luật vẫn công nhận. Tuy nhiên, nếu chỉ tách trên giấy tờ mà thực tế vẫn là một hoạt động kinh doanh chung, cơ quan thuế sẽ xác định đây là dấu hiệu rủi ro và tiến hành kiểm tra, xử lý.
Cơ quan thuế có đủ dữ liệu để phát hiện rủi ro
Cơ quan thuế hiện có đầy đủ dữ liệu để quản lý, đối chiếu và nhận diện rủi ro, bao gồm: dữ liệu đăng ký kinh doanh, mã số thuế, địa điểm kinh doanh; dữ liệu hóa đơn điện tử, doanh thu, tài khoản ngân hàng đã thông báo; thông tin dân cư và các nguồn dữ liệu liên quan. “Không phải cứ chia nhỏ tên hộ là dữ liệu cũng chia nhỏ theo. Nếu cùng một hoạt động kinh doanh, cùng dòng tiền, cùng địa điểm, cùng người điều hành hoặc có dấu hiệu bất thường, cơ quan thuế có cơ sở để rà soát, kiểm tra và xử lý theo quy định”, đại diện Thuế cơ sở 4 tỉnh Gia Lai khẳng định.
Kiểm soát dòng tiền và khuyến cáo hộ kinh doanh
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, cho biết cơ quan thuế không có quyền truy cập trực tiếp dữ liệu tài khoản ngân hàng của người dân, nhưng có quyền yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin khi phát hiện dấu hiệu gian lận thuế. Các hành vi như giao dịch qua nhiều tài khoản cá nhân, yêu cầu chuyển khoản vào tài khoản người thân hoặc nhân viên để che giấu doanh thu đều là dấu hiệu rủi ro cao.
Ngoài ra, ngành thuế có thể kiểm tra dòng tiền thông qua đơn vị vận chuyển, sàn thương mại điện tử để tổng hợp doanh thu thực tế. “Cơ quan thuế có đầy đủ công cụ và dữ liệu để giám sát nghĩa vụ thuế. Hộ kinh doanh cần xác định bài toán kinh doanh dài lâu”, ông Tuấn lưu ý.
Thuế cơ sở 4 tỉnh Gia Lai khuyến cáo, việc nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế là để hỗ trợ đúng đối tượng, không tạo kẽ hở cho hành vi tách hộ, chia doanh thu hoặc nhờ đứng tên hộ nhằm né thuế. Hộ kinh doanh nên kinh doanh trung thực, tránh bị truy thu, giải trình hoặc xử phạt. Nếu có vướng mắc về chính sách thuế, doanh thu, hóa đơn điện tử, kê khai hoặc xác định hộ kinh doanh độc lập, hãy liên hệ cơ quan thuế để được hướng dẫn chi tiết.
