Quy hoạch Vành đai 4 Hà Nội: Cảnh báo nguy cơ 'đô thị ma' nếu giá nhà quá cao

Việc phát triển các khu đô thị dọc tuyến Vành đai 4 đang được xác định là giai đoạn quan trọng để Hà Nội tái cấu trúc chiến lược phát triển nhà ở. Tuy nhiên, các chuyên gia đã đưa ra cảnh báo sâu sắc: nếu giá nhà tiếp tục bị đẩy lên quá cao, vượt xa khả năng chi trả của đại đa số người dân, Thủ đô có thể phải đối mặt với những hệ lụy tương tự bài học "đô thị ma" đã từng xảy ra tại một số quốc gia trên thế giới.

Tọa đàm về động lực phát triển kinh tế - xã hội

Vào ngày 9/2, Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội đã phối hợp với phường Yên Nghĩa tổ chức một buổi tọa đàm với chủ đề trọng tâm là "Vành đai 4 - Động lực phát triển kinh tế - xã hội vùng Thủ đô". Tại sự kiện này, PGS. TS Nguyễn Thành Lợi, Phó Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội, đã nhấn mạnh rằng tuyến đường Vành đai 4 – Vùng Thủ đô thực sự là một hành lang kinh tế có ý nghĩa chiến lược.

Con đường này đóng vai trò kết nối huyết mạch giữa trung tâm chính trị – hành chính quốc gia với các khu vực công nghiệp, dịch vụ và các đô thị vệ tinh xung quanh, từ đó thúc đẩy sự phát triển đồng đều và bền vững trên toàn vùng. Theo phân tích của ông Lợi, việc xác định Vành đai 4 là "động lực phát triển" xuất phát từ ba giá trị cốt lõi không thể phủ nhận.

Thứ nhất, dự án mang tính đột phá về không gian phát triển, góp phần giãn mật độ dân cư đang quá tải tại khu vực trung tâm, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để hình thành các khu đô thị mới với quy hoạch bài bản.
Thứ hai, nó giúp tối ưu hóa toàn bộ chuỗi cung ứng và hệ thống logistics của cả vùng, nâng cao hiệu quả kinh tế.
Thứ ba, dự án thúc đẩy mạnh mẽ sự liên kết chặt chẽ giữa Hà Nội và các địa phương lân cận, tạo nên một thể thống nhất.

Quy hoạch đồng bộ để tránh không gian manh mún

Ông Nguyễn Xuân Tân, Chủ tịch Hội Cầu đường Hà Nội, cũng có mặt và phát biểu tại buổi tọa đàm. Ông Tân cho rằng chủ trương của thành phố khi triển khai song hành việc xây dựng tuyến đường với lập quy hoạch chi tiết hai bên tuyến Vành đai 4 là một hướng đi hoàn toàn đúng đắn và cần thiết.

"Nếu quy hoạch được phê duyệt một cách khoa học và được tổ chức thực hiện một cách nghiêm túc, không gian dọc tuyến chắc chắn sẽ hình thành nên một diện mạo đô thị hiện đại, đồng bộ", ông Tân nhận định. "Điều này sẽ tạo điều kiện tối ưu cho sự phát triển của các ngành logistics, thương mại, dịch vụ và sự ra đời của các trung tâm kinh tế mới đầy tiềm năng."

Ưu tiên phát triển đô thị, không phải bất động sản cao cấp

Kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng, một chuyên gia có tiếng, đã đưa ra quan điểm rất rõ ràng và thẳng thắn. Ông nhấn mạnh rằng Vành đai 4 cần được xác định rõ ràng là một trục phát triển đô thị toàn diện, chứ tuyệt đối không phải là nơi tập trung khai thác ồ ạt các dự án bất động sản cao cấp, xa xỉ.

Theo KTS Tùng, Hà Nội cần tận dụng triệt để giai đoạn vàng này để tái cấu trúc lại toàn bộ chiến lược phát triển nhà ở. Mục tiêu là hình thành các đô thị dọc Vành đai 4 một cách gắn kết chặt chẽ với các khu vực logistics, khu công nghiệp, tạo ra việc làm ổn định và phát triển hệ thống giao thông công cộng theo mô hình TOD (Phát triển định hướng giao thông công cộng).

Ông cảnh báo: "Nếu công tác quản lý quy hoạch và phát triển không được thực hiện tốt, nguy cơ xuất hiện những không gian đô thị manh mún, nhếch nhác hai bên tuyến đường là rất lớn, phá vỡ toàn bộ tầm nhìn." Vấn đề giá nhà đất được đặc biệt lưu ý. Nếu giá nhà tiếp tục bị đẩy lên quá cao một cách phi lý, vượt xa khả năng chi trả thực tế của người dân, Hà Nội hoàn toàn có thể phải đối mặt với những hệ lụy khôn lường, tương tự bài học "đô thị ma" đắt giá tại một số quốc gia.

Vì lẽ đó, KTS Phạm Thanh Tùng kiến nghị rằng quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết cho Vành đai 4 nhất thiết phải đặt vấn đề nhà ở xã hội và chất lượng sống thực sự của người dân lên ở vị trí trung tâm, làm kim chỉ nam cho mọi quyết định.

Đề xuất quy hoạch mang 'hơi thở cuộc sống'

KTS Phạm Thanh Tùng còn chỉ ra một bất cập lớn trong quy hoạch đô thị hiện nay, đó là sự thiếu đồng bộ một cách trầm trọng giữa không gian ở và không gian việc làm. Nhiều khu đô thị mới được xây dựng rất khang trang, hiện đại về mặt hình thức nhưng lại không giải quyết được vấn đề việc làm và sinh kế lâu dài cho chính cư dân sinh sống tại đó.

Hệ quả tất yếu là người dân buộc phải di chuyển quãng đường rất xa mỗi ngày để đi làm, và phụ thuộc gần như hoàn toàn vào các phương tiện giao thông cá nhân, gây áp lực lên hạ tầng.
Bên cạnh đó, việc chuyển đổi nghề nghiệp cho nhóm người dân trên 50 tuổi tại các khu vực ven đô, nơi sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp bởi quy hoạch, gần như là một bài toán hết sức khó khăn, thậm chí là bất khả thi nếu không có chính sách hỗ trợ đặc thù.

Do đó, KTS Phạm Thanh Tùng đã đưa ra đề xuất quan trọng: quy hoạch đô thị trong giai đoạn tới cần phải thực sự mang "hơi thở của cuộc sống". Công tác tái định cư phải được thực hiện một cách nhân văn, bảo đảm không làm "đứt gãy văn hóa" bản địa, khiến người dân mất đi các mối quan hệ cộng đồng vốn có đã được gây dựng qua nhiều thế hệ.

Đồng thời, quy hoạch cũng cần tính toán một cách nghiêm túc, khoa học đến các thách thức ngày càng lớn của biến đổi khí hậu, cũng như các giải pháp chống ngập hiệu quả, bền vững cho những khu vực đất trũng thấp dọc tuyến đường, bảo vệ cuộc sống và tài sản của người dân trong tương lai.