Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ trích tình trạng 'nhà cứ xây để bán, xẻ đất xong đường sá không ai lo' ở Hà Nội
Chiều ngày 8/4, trong buổi thảo luận tại tổ đại biểu Quốc hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã dành hơn 30 phút để đóng góp ý kiến vào dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Ông chia sẻ nhiều quan điểm và định hướng lớn, nhấn mạnh rằng việc sửa đổi luật lần này không chỉ nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, mà còn là lựa chọn mô hình phát triển và phương thức quản trị quốc gia, quản trị Thủ đô trong giai đoạn mới.
Ba nguyên tắc cốt lõi cho việc sửa đổi luật
Theo Tổng Bí thư, cần có những quy định cụ thể để xử lý đúng mối quan hệ giữa ba vấn đề cốt lõi: giao quyền và kiểm soát; đột phá và kỷ cương; lợi ích địa phương và lợi ích quốc gia. Ông nêu rõ: "Làm sao tính cho hài hòa. Đồng ý chủ trương là Thủ đô, nhưng phải đảm bảo cái chung".
Trên tinh thần đó, ông đề xuất ba nguyên tắc cho việc sửa dự án luật:
- Thủ đô phải được trao quyền cao hơn thì quản trị phải chuyên nghiệp cao hơn.
- Được cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội; cơ chế đặc thù mà kết quả không khác thì không được.
- Được thí điểm trước thì phải đi đôi với kỷ cương và hiệu quả.
Bài học từ thực trạng quy hoạch thiếu đồng bộ
Nói về thực trạng ở Hà Nội nhiều năm qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ cảm giác "không có quy hoạch", với tình trạng nhà cứ xây lên để bán, xẻ đất xong rồi đường sá không ai lo. Ông chỉ ra rằng quy hoạch không gian thành phố có thể theo nhiều cách, như hình vòng tròn hay ô bàn cờ, nhưng cần phải rõ định hướng và ổn định tầm nhìn để toàn Thủ đô được biết.
"Nhiệm kỳ 5 năm, ông này chủ tịch lên ông quy hoạch thế này, ông kia lên lại đảo lại. Tại sao ngày xưa người Pháp ở đây người ta lại làm khang trang thế? Bây giờ xây dựng thế nào, cứ xây đến đâu là tắc đường ở đấy?", Tổng Bí thư đặt câu hỏi một cách thẳng thắn.
Ông cũng đề cập đến tình trạng ngập lụt, nguyên nhân chính là do thiếu quy hoạch hệ thống ngầm thoát nước. "Không có ai lo hệ thống ngầm thoát nước cả, cứ xây lên nhà để bán thôi. Vì không có quy hoạch, điều rất quan trọng", ông nhấn mạnh.
Đề xuất phát triển đô thị vệ tinh và giao thông hiện đại
Theo người đứng đầu Đảng, Nhà nước, quy hoạch Thủ đô cần làm rõ các nội dung về vùng lõi, vùng phát triển, và số lượng đô thị vệ tinh xung quanh. Bên cạnh đó, cần quy hoạch giao thông cụ thể, bao gồm tàu điện ngầm và hệ thống kết nối trung tâm với thành phố vệ tinh.
Ông lý giải: "Bé ở gác xép, lớn lên rồi cũng gác xép, lấy vợ lấy chồng vẫn gác xép, sinh con đẻ cái rồi vẫn như thế, phố cổ như thế đó. Bây giờ đưa người ta ra ngoài, mà đi về trung tâm nửa tiếng thôi thì họ vui vẻ ngay, sẵn sàng ngay".
Phân quyền và cơ chế thử nghiệm chính sách
Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng một số quy định của luật hiện hành không còn phù hợp, trở thành điểm nghẽn. Ông nhấn mạnh cần chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, quản trị, tập trung vào phục vụ phát triển.
Về phân cấp, phân quyền, ông nói: "Dự thảo luật đã tiếp cận theo hướng phân quyền mạnh cho Thủ đô, là hướng đi đúng với những đặc tính của Hà Nội. Tuy nhiên, vấn đề là không chỉ là phân quyền nhiều hơn, mà phải phân quyền rõ ràng, thực chất và có kiểm soát".
Ông cũng đề xuất cơ chế thí điểm và thử nghiệm chính sách, coi Hà Nội là nơi để thử nghiệm những chính sách tốt, từ đó nhân rộng ra cả nước.
Liên kết vùng và tầm nhìn phát triển
Đối với cơ chế liên kết vùng Thủ đô, Tổng Bí thư đề nghị thiết kế theo hướng mở, linh hoạt, phù hợp với thực tế phát triển kinh tế - xã hội, hạ tầng và chuỗi cung ứng. Ông ví dụ về Vành đai 4, Vành đai 5 và sân bay nằm ở tỉnh khác, cần có cơ chế liên vùng hiệu quả.
"Nếu tháo được những việc đó thì mới phát triển Hà Nội được, còn nếu không sẽ có tâm lý 'cái này là của các bác, không phải của em, em cũng không được lợi gì trong cái này', thì rất khó khăn", ông cảnh báo.
Yêu cầu dứt khoát và minh bạch
Chốt lại phần góp ý, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm quán triệt yêu cầu xây dựng luật dứt khoát không được nửa vời. Ông nhấn mạnh: "Đã phân quyền thì phải thực chất; đã giao quyền thì phải trao đủ trách nhiệm; đã thí điểm thì phải kiểm soát được rủi ro".
Ông kết luận: "Mọi chính sách phát triển đều phải được thực hiện trên cơ sở công khai, minh bạch và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và nhân dân. Đây là nguyên tắc xuyên suốt".
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 chương, 36 điều, giảm 18 điều so với luật hiện hành, với cách tiếp cận mới tập trung phân quyền và tăng cường kiểm soát. Dự kiến, luật sẽ được Quốc hội biểu quyết thông qua vào ngày 22/4.
