Allbirds: Cú lội ngược dòng từ giày 'xanh' sang đế chế AI
Cổ phiếu của Allbirds, thương hiệu từng làm mưa làm gió với giày sneaker thời thượng và chiến dịch marketing sống xanh cho thế hệ Millennial những năm 2010, vừa có một cú tăng trưởng chóng mặt khi bất ngờ chuyển hướng sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Mã cổ phiếu này, vốn nằm dưới đáy kể từ khi lên sàn vào tháng 11/2021, đã tăng vọt hơn 600% trong phiên giao dịch thứ Tư, chốt ở mức 14,50 USD, tương đương mức tăng 582% so với giá đóng cửa một ngày trước đó.
Động lực từ sự chuyển mình táo bạo
Động lực chính cho sự bứt phá này đến từ thông báo của Allbirds rằng công ty, từng được định giá lên tới 4 tỷ USD, sẽ sớm tái xuất dưới một thực thể mới tập trung vào "hạ tầng tính toán AI". Nói cách khác, họ sẽ mua và cho các startup công nghệ thuê lại năng lực tính toán, một bước đi đầy bất ngờ chỉ vài tuần sau khi Allbirds bán tháo toàn bộ tài sản mảng giày dép và thương hiệu cho American Exchange Group với giá vỏn vẹn 39 triệu USD.
Thực thể mới với cái tên "NewBird AI" cho biết đã thực hiện thương vụ 50 triệu USD với một nhà đầu tư tổ chức ẩn danh để thâu tóm các tài sản GPU hiệu năng cao, bắt đầu quá trình chuyển đổi thành một đơn vị cung cấp Dịch vụ GPU (GPU-as-a-Service) tích hợp toàn diện. Tuy nhiên, bất chấp sự hưng phấn của thị trường, Allbirds thực chất chỉ còn là một cái xác không hồn: Giá trị vốn hóa thị trường của hãng vẫn chưa đầy 150 triệu USD tính đến cuối phiên thứ Tư.
Sự kỳ quặc và tâm lý đầu tư
Cần phải nhấn mạnh rằng, cú xoay trục từ bán giày sang AI không hề nằm trong bất kỳ sách lược kinh doanh chuẩn mực nào, và sự kỳ quặc này có lẽ đã khuếch đại tâm lý tò mò của giới đầu tư. Tuy nhiên, sự thay đổi này đáng chú ý vì một lý do khác: Những đôi giày len bền vững của Allbirds từng là đồng phục của Thung lũng Silicon khi ra mắt năm 2016 - thời điểm cực thịnh của kỷ nguyên bán lẻ.
Khi đó, các nhà marketing đã thuyết phục giới trí thức văn phòng rằng họ có thể cứu thế giới bằng cách mua sắm để tiến tới một tương lai không rác thải. Giày Allbirds khi đó không chỉ là giày; chúng là một thông điệp chính trị, xác nhận vị thế của người mang trong cộng đồng Millennial yêu công nghệ. Giờ đây, món phụ kiện của dân công nghệ đã biến thành chính công nghệ - mà cụ thể là lời hứa trừu tượng về năng lực tính toán để vận hành những sản phẩm AI thậm chí còn chưa sinh lời.
Từ bỏ lý tưởng để chạy theo dòng tiền
Điều này không có nghĩa là NewBird AI chắc chắn thất bại. Nhưng nó minh chứng cho việc Thung lũng Silicon và Phố Wall sẵn sàng ban thưởng cho bất kỳ công ty nào dám đưa từ khóa trí tuệ nhân tạo vào hồ sơ gọi vốn. Để thấy rõ sự thay đổi so với thời hoàng kim, thực thể mới kế hoạch từ bỏ các cam kết nền tảng về bảo tồn môi trường.
Allbirds từng là một B Corp (doanh nghiệp vì lợi ích cộng đồng) với những tiêu chuẩn khắt khe về tác động xã hội. Nhưng vì kinh doanh hạ tầng AI là một quy trình ngốn năng lượng khủng khiếp, công ty dự kiến sẽ xin ý kiến cổ đông vào tháng tới để xóa bỏ các điều khoản về vận hành vì lợi ích bảo tồn môi trường.
Những sai lầm trong quá khứ
Thực tế, mảng giày dép của Allbirds vốn dĩ chẳng mấy tốt đẹp. Công ty đã vấp ngã khi tăng trưởng quá nóng, mở hàng tá cửa hàng nhưng không thể bán đủ để bù đắp chi phí. Neil Saunders, chuyên gia phân tích tại GlobalData, nhận định: "Allbirds từ một kẻ bay cao đã trở thành một con vẹt chết". Ông cho rằng thông điệp bền vững chưa bao giờ là ưu tiên hàng đầu của người mua giày - những người quan tâm đến kiểu dáng, giá cả và sự thoải mái hơn.
Câu chuyện của Allbirds không chỉ là một thương vụ thất bại, mà còn phản ánh rõ sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng và những giới hạn của "giấc mơ bền vững" khi bước vào thị trường đại chúng. Trong giai đoạn đầu, Allbirds tận dụng rất tốt làn sóng tiêu dùng có ý thức, khi người mua sẵn sàng lựa chọn sản phẩm thân thiện với môi trường như một cách thể hiện lối sống.
Tuy nhiên, khi thị trường trở nên cạnh tranh hơn và kinh tế có dấu hiệu thắt chặt, yếu tố "xanh" dần mất đi sức nặng. Sai lầm lớn của Allbirds nằm ở việc mở rộng quá nhanh nhưng thiếu chiến lược rõ ràng. Từ một thương hiệu giày đơn giản, tối giản và dễ nhận diện, công ty dần trở nên "loãng" khi lấn sang quá nhiều dòng sản phẩm mà không tạo được điểm khác biệt. Điều này khiến thương hiệu mất đi bản sắc ban đầu - yếu tố từng giúp họ nổi bật giữa thị trường.
So sánh với các trường hợp tương tự
Allbirds không phải cái tên duy nhất thực hiện cú quay ngoắt 180 độ để đuổi theo xu hướng. Năm 2017, hãng nước giải khát Long Island Iced Tea Corp cũng từng tận dụng cơn sốt tiền số để đổi tên thành Long Blockchain, khiến cổ phiếu tăng 380% trước khi bị hủy niêm yết vào năm 2021 do bê bối.
Tuy nhiên, phản ứng cực đoan của thị trường với Allbirds có lẽ là chưa từng có tiền lệ. Steve Sosnick, chiến lược gia trưởng tại Interactive Brokers, nhận xét: "Động lực xoay trục thì có vẻ hợp lý, nhưng phản ứng của thị trường thì không. Một cú tăng gấp 6, 7 lần cho một công ty vứt bỏ mô hình kinh doanh cũ để nhảy vào một lĩnh vực mà họ chưa có chuyên môn cho thấy thị trường đang 'ngáo' giá và nhà đầu tư sẵn sàng lao vào bất cứ thứ gì đang chuyển động".
Theo các nguồn tin từ CNN và WSJ, câu chuyện của Allbirds tiếp tục là một bài học về sự thay đổi nhanh chóng của thị trường và những rủi ro khi từ bỏ lý tưởng ban đầu để theo đuổi lợi nhuận ngắn hạn.
