Chuyên gia VinaCapital cảnh báo 3 biến số thị trường 2026 và nhấn mạnh tư duy dài hạn
Trong một cuộc phỏng vấn đầu năm, bà Nguyễn Hoài Thu, CFA, Phó Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ VinaCapital, đã chia sẻ những phân tích sâu sắc về thị trường chứng khoán Việt Nam. Bà nhấn mạnh rằng nhà đầu tư chỉ có thể vượt qua các biến động khi hiểu rõ giá trị doanh nghiệp, duy trì kỷ luật phân bổ tài sản và giữ vững tư duy dài hạn – đây là nền tảng quan trọng hơn mọi "nhịp sóng" ngắn hạn của thị trường.
Ba biến số cần theo dõi trong năm 2026
Mặc dù hiện nay có nhiều giả định tích cực về tăng trưởng kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp, bà Thu chỉ ra ba biến số chính có thể khiến thị trường diễn biến khác với kỳ vọng:
- Môi trường bên ngoài: Đặc biệt là kinh tế Mỹ và thương mại toàn cầu. Việt Nam có độ mở kinh tế rất lớn, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu gần gấp đôi GDP. Nếu nhu cầu tiêu dùng tại Mỹ suy yếu hoặc xuất hiện cú sốc chính sách thương mại mới, tăng trưởng xuất khẩu và tâm lý thị trường có thể chịu tác động đáng kể.
- Mặt bằng lãi suất và thanh khoản trong nước: Năm 2025, tăng trưởng tín dụng cao hơn tăng trưởng huy động, tạo áp lực nhất định lên lãi suất. Nếu lãi suất tiền gửi tiếp tục tăng, dòng tiền có thể dịch chuyển một phần khỏi thị trường chứng khoán sang kênh tiết kiệm. Lãi suất cao cũng có thể gây áp lực lên định giá cổ phiếu và tạo ra các nhịp điều chỉnh ngắn hạn. Điểm tích cực là Ngân hàng Nhà nước đã nhận diện được rủi ro này và đang điều hành tăng trưởng tín dụng năm 2026 theo hướng thận trọng hơn.
- Tiến độ thực thi cải cách chính sách và giải ngân đầu tư công: Kỳ vọng tăng trưởng hiện nay dựa nhiều vào những cải cách nhằm thúc đẩy khu vực doanh nghiệp và động lực từ đầu tư hạ tầng. Nếu quá trình triển khai gặp vướng mắc hoặc chậm hơn kế hoạch, kết quả kinh doanh của một số nhóm ngành có thể không đạt như dự báo.
Phân biệt biến động ngắn hạn và thay đổi nền tảng dài hạn
Bà Thu cho rằng nhà đầu tư cần phân biệt rõ giữa biến động ngắn hạn và thay đổi nền tảng dài hạn. Trong một thị trường tăng trưởng, các nhịp điều chỉnh là điều bình thường. Quan trọng là lựa chọn doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, quản trị tốt và định giá hợp lý, đồng thời duy trì kỷ luật phân bổ tài sản, tránh sử dụng đòn bẩy quá mức. Tư duy dài hạn và quản trị rủi ro vẫn là "vùng an toàn" tốt nhất trong mọi kịch bản.
Yếu tố quyết định để dòng vốn ngoại ở lại lâu dài
Khi được hỏi về việc nâng hạng thị trường chứng khoán, bà Thu nhận định đây đúng là một "tấm vé vào cửa" quan trọng, giúp Việt Nam được đưa vào rổ phân bổ của các quỹ toàn cầu và thu hút dòng vốn thụ động trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, để dòng vốn ngoại ở lại lâu dài, yếu tố quyết định nằm ở chất lượng thị trường và chất lượng doanh nghiệp.
Nhà đầu tư quốc tế quan tâm nhất đến các yếu tố như tính minh bạch, cơ chế bảo vệ nhà đầu tư, khả năng tiếp cận thị trường và sự ổn định vĩ mô. Nếu những yếu tố này tiếp tục được cải thiện, niềm tin sẽ được củng cố bền vững. Ngược lại, nếu chỉ nâng hạng về mặt kỹ thuật nhưng cải cách chững lại, dòng vốn có thể vào nhanh nhưng cũng rút đi nhanh.
Bà Thu lấy ví dụ từ Indonesia, nơi MSCI đã đưa ra cảnh báo sau khi xuất hiện những lo ngại về thao túng giá cổ phiếu và biến động bất thường ở một số mã vốn hóa lớn. MSCI nhấn mạnh rằng các vấn đề liên quan đến minh bạch và công bằng trong giao dịch có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ tin cậy của thị trường trong mắt nhà đầu tư quốc tế. Nếu không có biện pháp khắc phục, MSCI có thể loại Indonesia ra khỏi bộ chỉ số các thị trường mới nổi.
Về phía doanh nghiệp, các quỹ quốc tế không chỉ nhìn vào tăng trưởng lợi nhuận ngắn hạn. Họ quan tâm nhiều hơn đến chất lượng quản trị, cơ cấu cổ đông minh bạch, chiến lược dài hạn rõ ràng và năng lực thực thi những mục tiêu đã cam kết với cổ đông. Khi doanh nghiệp chứng minh được tăng trưởng bền vững, quản trị rủi ro tốt và đảm bảo quyền lợi cổ đông, dòng vốn ngoại sẽ không chỉ "vào thử", mà sẽ coi Việt Nam là một điểm đến chiến lược trong danh mục dài hạn.
Thông điệp đầu năm cho nhà đầu tư
Năm 2025 kết thúc với gần 11,9 triệu tài khoản chứng khoán, tăng hơn 2,5 triệu so với đầu năm, cho thấy thị trường đang ngày càng thu hút nhiều nhà đầu tư. Bà Thu chia sẻ thông điệp đầu năm cho cả nhà đầu tư cũ và mới, nhấn mạnh việc tránh những sai lầm phổ biến trong các chu kỳ trước.
Bài học từ các chu kỳ trước cho thấy, sai lầm phổ biến của nhà đầu tư cá nhân là chạy theo tâm lý đám đông khi chọn cổ phiếu, thiếu kỷ luật và dùng đòn bẩy cao. Trong những giai đoạn thị trường tăng mạnh, nhiều người dễ bị cuốn vào cảm giác "cơ hội không thể bỏ lỡ" (FOMO), mua theo tin đồn hoặc sử dụng đòn bẩy quá mức. Khi thị trường điều chỉnh, áp lực tâm lý lại khiến họ bán đổ bán tháo cổ phiếu ở vùng định giá rẻ. Điều này từng xảy ra trong các giai đoạn 2018, 2020 hay 2022, và mỗi lần như vậy đều để lại những bài học đắt giá.
Thông điệp của bà Thu là: hãy hiểu rõ doanh nghiệp mình đầu tư, biết được mức giá nào là rẻ và đắt, đồng thời cần quản trị rủi ro, không bỏ tất cả trứng vào một giỏ và giữ tầm nhìn dài hạn. Thị trường có thể biến động trong ngắn hạn, nhưng giá trị doanh nghiệp mới là yếu tố quyết định trong dài hạn.
Đối với những nhà đầu tư có quỹ thời gian hạn chế hoặc không hoạt động trong lĩnh vực tài chính, việc tự nghiên cứu và theo dõi hàng trăm doanh nghiệp niêm yết là một thách thức lớn cả về chuyên môn lẫn nguồn lực. Trong bối cảnh đó, đầu tư thông qua các quỹ mở được quản lý bởi đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm là một giải pháp phù hợp. Mô hình này không chỉ tối ưu hóa hiệu quả đầu tư trên cơ sở phân tích chuyên sâu và quy trình bài bản, mà còn giúp kiểm soát rủi ro chặt chẽ và duy trì kỷ luật đầu tư trong suốt chu kỳ thị trường.
