Giá vàng thế giới lao dốc, nguyên nhân từ đâu?
Thị trường vàng toàn cầu đang trải qua những biến động kịch tính khi giá vàng thế giới giảm mạnh, xuống dưới ngưỡng 5.000 USD/ounce. Theo ông Heng Koon How, Trưởng Bộ phận Chiến lược Thị trường thuộc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu tại Ngân hàng UOB Singapore, thị trường cần thêm thời gian để hoạt động đầu cơ lắng xuống, từ đó giúp giá vàng dần ổn định và thiết lập mặt bằng mới.
Diễn biến giá vàng trong tháng qua
Giá vàng thế giới đã nối dài chuỗi giảm giá trong gần một tháng. Tối ngày 17-2, giá giảm mạnh từ trên 4.950 USD/ounce xuống mức thấp nhất là 4.853 USD/ounce trước khi hồi phục nhẹ. Đến ngày 18-2, giá có lúc bật tăng lên 4.940 USD/ounce nhưng sau đó lại giảm về 4.920 USD/ounce vào lúc 16h30. Đầu năm 2026, từ mức trên 4.300 USD/ounce, giá vàng đã tăng vọt lên gần 5.600 USD/ounce vào ngày 28-1, trước khi giảm sâu về ngưỡng 4.900 USD/ounce và xuống dưới 4.500 USD/ounce vào ngày 2-2.
Nguyên nhân sâu xa của đợt giảm giá
Nhiều báo cáo cho rằng đợt bán tháo mạnh khiến giá vàng giảm xuống dưới 5.000 USD/ounce xuất phát từ thông tin Tổng thống Trump đề cử ông Kevin Warsh cho vị trí Chủ tịch Fed. Tuy nhiên, ông Heng Koon How nhận định cách lý giải này đơn giản hóa quá mức các động lực phức tạp. Trong tháng 1, khi giá vàng vượt mốc 5.000 USD/ounce, đã xuất hiện dấu hiệu hoạt động đầu cơ trở nên "quá nóng".
Cụ thể, giá vàng ghi nhận các nhịp biến động đảo chiều mạnh trong ngày với tần suất gia tăng, chênh lệch giá mua – bán bị giãn rộng, và xuất hiện sự lệch pha ngày càng lớn giữa giá hợp đồng tương lai trên các sàn COMEX, SHFE so với giá vàng giao ngay. Quan trọng hơn, tình trạng khan hiếm vàng vật chất đã được ghi nhận tại nhiều trung tâm giao dịch lớn khi nhà đầu tư cá nhân ồ ạt tham gia, đẩy hoạt động mua vào lên mức "cuồng nhiệt". Mức tăng của tổng vị thế mở trên thị trường hợp đồng tương lai vàng tại COMEX cũng như khối lượng giao dịch của quỹ ETF vàng GLD trên sàn NYSE là chưa từng có tiền lệ.
Tác động từ Trung Quốc và quy định mới
Theo phân tích của ông Heng Koon How, sự kết hợp thiếu bền vững của làn sóng đầu cơ quá mức này cuối cùng đã "vỡ trận" vào ngày 30-1. Việc đề cử ông Kevin Warsh được xem như cái cớ để chốt lời vàng, trong bối cảnh ông từng thể hiện quan điểm thận trọng mang xu hướng "diều hâu" đối với lạm phát. Song song đó, các thông tin từ Trung Quốc xuất hiện liên quan đến nguy cơ lừa đảo và đổ vỡ của một số mô hình đầu tư vàng. Truyền thông địa phương đưa tin về việc cơ quan chức năng siết chặt quản lý, bao gồm cả việc đình chỉ giao dịch của nhiều mô hình đầu tư vàng.
"Các biện pháp siết chặt của cơ quan chức năng Trung Quốc cùng với việc đóng cửa một số quỹ đã bắt đầu làm thu hẹp nhu cầu vàng trong ngắn hạn", ông Heng Koon How phân tích. Đợt bán tháo vàng bắt đầu vào buổi chiều ngày 30-1 tại thị trường châu Á đã gia tăng cường độ và lan rộng trong phiên giao dịch tại New York, khi đà giảm của giá vàng kích hoạt hiện tượng "gamma đảo chiều", buộc các vị thế quyền chọn quy mô lớn phải thanh lý.
Các hợp đồng tương lai vàng sau đó chịu áp lực bán mạnh nhất khi những khó khăn liên quan đến ký quỹ bị khuếch đại bởi quy định mới của COMEX về tỷ lệ ký quỹ duy trì. Trước đó vào giữa tháng 1, COMEX đã thay đổi cách tính ký quỹ đối với vàng và kim loại quý, từ mức ký quỹ danh nghĩa cố định bằng USD sang tỷ lệ phần trăm trên giá trị hợp đồng. Quy định mới này được cho là đã kích hoạt thêm nhiều đợt thanh lý bắt buộc trong bối cảnh bán tháo. Ngày 30-1, COMEX tiếp tục thông báo nâng mức ký quỹ ban đầu và ký quỹ duy trì đối với hợp đồng tương lai vàng từ 6% lên 8%, có hiệu lực từ ngày 2-2, làm gia tăng áp lực bán khi các vị thế mua yếu không thể đáp ứng yêu cầu ký quỹ cao hơn.
Triển vọng dài hạn và dự báo giá
Ông Heng Koon How nhận định rằng, trong thời gian tới, thị trường sẽ cần thêm thời gian để các hoạt động đầu cơ lắng xuống, qua đó giúp giá vàng dần ổn định và thiết lập trạng thái cân bằng mới. Điều quan trọng là, bất chấp mức biến động quá mức trong ngắn hạn, nhu cầu nắm giữ vàng với vai trò tài sản trú ẩn an toàn và công cụ đa dạng hóa danh mục của các nhóm nhà đầu tư chủ chốt trong dài hạn vẫn không thay đổi.
Các ngân hàng trung ương trên toàn cầu, đặc biệt tại các thị trường mới nổi và châu Á, tiếp tục tập trung gia tăng tỷ trọng phân bổ chiến lược vào vàng. Nhiều ngân hàng trung ương thậm chí có thể hoan nghênh nhịp điều chỉnh giá vàng này, khi mở ra cơ hội thuận lợi để gia tăng phân bổ. Trên thực tế, các ngân hàng trung ương toàn cầu vẫn được dự báo sẽ tiếp tục mua ròng vàng với quy mô lớn và duy trì vai trò là nguồn cầu quan trọng trên thị trường.
Các nhà đầu tư tổ chức vẫn cần gia tăng tỉ trọng vàng trong danh mục nhằm bù đắp cho rủi ro gia tăng đối với đồng USD trong bối cảnh lo ngại ngày càng lớn về xu hướng phi đô la hóa và nguy cơ suy giảm giá trị đồng tiền. Bối cảnh địa chính trị khó lường cùng với gánh nặng tài khóa toàn cầu gia tăng tiếp tục củng cố vai trò hàng đầu của vàng như một tài sản trú ẩn an toàn.
Nhìn chung, Ngân hàng UOB duy trì quan điểm tích cực trong dài hạn đối với vàng và điều chỉnh tăng dự báo giá như sau:
- 4.800 USD/ounce trong quý 1-2026
- 5.000 USD/ounce trong quý 2-2026
- 5.200 USD/ounce trong quý 3-2026
- 5.400 USD/ounce trong quý 4-2026
Trước đó, trong dự báo công bố ngày 9-1, mức dự báo UOB đưa ra lần lượt là 4.400 USD/ounce, 4.600 USD/ounce, 4.800 USD/ounce và 5.000 USD/ounce cho các quý tương ứng. "Mặc dù chúng tôi duy trì quan điểm tích cực trong dài hạn, cần lưu ý rủi ro về khả năng tiếp tục biến động trong ngắn hạn. Với lượng vị thế đầu cơ quy mô lớn đã tích lũy trong giai đoạn giá tăng nóng gần đây, không thể loại trừ khả năng giá vàng tiếp tục chịu áp lực bán trong ngắn hạn từ nhóm nhà đầu tư nắm giữ vị thế mua đã trở nên 'đuối sức'", ông Heng Koon How lưu ý.
