Lộ Trình Áp Dụng IFRS Tại Việt Nam: Cơ Hội Và Thách Thức Cho Doanh Nghiệp
IFRS, viết tắt của International Financial Reporting Standards, là Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế, được phát triển bởi Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB). Mục tiêu chính của IFRS là tạo ra một khuôn khổ kế toán thống nhất toàn cầu, giúp báo cáo tài chính trở nên minh bạch, nhất quán và dễ so sánh. Điều này hỗ trợ không chỉ kế toán viên, kiểm toán viên mà còn cả nhà đầu tư trong việc phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp, bất kể quốc gia hoạt động.
Lộ Trình Cụ Thể Theo Quyết Định Của Bộ Tài Chính
Theo Quyết định 345/QĐ-BTC, lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam được chia thành ba giai đoạn chính:
- Giai đoạn 2020 - 2021: Chuẩn bị, bao gồm dịch thuật IFRS, đào tạo nhân lực và hoàn thiện khung pháp lý.
- Giai đoạn 2022 - 2025: Áp dụng tự nguyện cho các tập đoàn kinh tế Nhà nước, doanh nghiệp niêm yết, doanh nghiệp đại chúng lớn và doanh nghiệp FDI.
- Sau năm 2025: Áp dụng bắt buộc đối với tập đoàn kinh tế Nhà nước, doanh nghiệp niêm yết và doanh nghiệp đại chúng lớn. Tuy nhiên, do chưa có thông tư cụ thể, Mirae Asset dự kiến giai đoạn 2027-2029 sẽ áp dụng cho doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn.
Sự chuyển đổi này hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích như tăng tính minh bạch, cải thiện quản trị nội bộ và khả năng huy động vốn quốc tế.
Tác Động Đến Lợi Nhuận: FPT Và HVN Là Điểm Sáng
Mirae Asset đã đánh giá tác động sơ bộ khi chuyển từ VAS sang IFRS cho các doanh nghiệp phi tài chính trong nhóm 30 mã vốn hóa lớn nhất. Giả định chính bao gồm áp dụng phương pháp giá trị hợp lý cho đầu tư góp vốn và đánh giá lại tài sản cố định hữu hình với mức tăng 10%.
FPT là trường hợp hưởng lợi tiêu biểu. Việc đánh giá lại các khoản đầu tư góp vốn theo phương pháp FVTPL giúp lợi nhuận trước thuế ước tính tăng 30%, vốn chủ sở hữu tăng 12%, và chỉ số P/E giảm 23%, P/B giảm 11%.
Vietnam Airlines (HVN) cũng được hưởng lợi đáng kể. Ghi nhận tài sản cố định hữu hình theo phương pháp đánh giá lại thay vì giá gốc dự kiến làm tăng vốn chủ sở hữu khoảng 16%, giúp cải thiện tỷ lệ nợ thấp hiện tại và giảm chỉ số P/B khoảng 14%.
Những Thay Đổi Phương Pháp Hạch Toán Ít Tác Động Đến Lợi Nhuận
IFRS cũng mang đến các thay đổi trong hạch toán nhưng không gây tác động trọng yếu đến kết quả kinh doanh tại thời điểm chuyển đổi.
- Hàng tồn kho: Chiết khấu thanh toán được ghi giảm trực tiếp vào giá trị hàng tồn kho, thay vì doanh thu tài chính. Điều này có thể giảm lợi nhuận tạm thời nhưng tăng tính chính xác.
- Phải thu/Phải trả: Áp dụng phương pháp giá trị phân bổ và lãi suất thực, với chênh lệch doanh thu/chi phí ròng dự kiến chỉ 0,1-1%, thường có tính bù trừ.
- Vay ngân hàng và trái phiếu: Điều chỉnh tương tự, nhưng chênh lệch không trọng yếu do thời hạn thanh toán ngắn.
"Ẩn Số" Từ Chi Phí Đại Tu Và Thuê Hoạt Động
Một số khoản mục khác dự kiến thay đổi đáng kể nhưng thiếu thông tin để đánh giá cụ thể.
- Chi phí đại tu: IFRS ghi nhận là tài sản cố định hữu hình, thay vì chi phí trả trước, có thể làm tăng hoặc giảm chi phí khấu hao tùy thuộc vào chu kỳ thực tế. Ví dụ, Vietjet và HVN có tỷ lệ chi phí bảo dưỡng so với tổng tài sản lần lượt là 4,5% và 3,3%.
- Thuê hoạt động: IFRS ghi nhận quyền sử dụng tài sản và nghĩa vụ nợ, làm tăng tài sản và nợ, từ đó tăng tỷ lệ nợ và EBITDA, đồng thời giảm chỉ số EV/EBITDA. Các doanh nghiệp như VNM, MWG, MSN trong ngành tiêu dùng và bán lẻ có thể chịu ảnh hưởng.
Nhìn chung, lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam đang mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp trong việc nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh quốc tế, nhưng cũng đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng để đối mặt với các thách thức về phương pháp hạch toán mới.
