Bối cảnh đảo chiều: Ngân hàng trung ương chuyển từ mua sang bán vàng
Thị trường vàng toàn cầu đang chứng kiến một sự đảo chiều đáng chú ý khi các ngân hàng trung ương - vốn là trụ cột mua vào vững chắc trong nhiều năm - bắt đầu chuyển sang bán ra để ứng phó với những áp lực tài chính trong bối cảnh chiến tranh và bất ổn địa chính trị.
Giá vàng giảm mạnh bất chấp rủi ro leo thang
Giá vàng giao ngay hiện đang giao dịch quanh mức 4.838 USD/ounce, giảm khoảng 10% so với mức đỉnh vào cuối tháng 1 và chính thức bước vào vùng điều chỉnh. Điều đáng nói là đợt giảm giá này diễn ra ngay cả khi các rủi ro địa chính trị tiếp tục leo thang trên toàn cầu.
"Đã có hoạt động bán vàng đáng kể từ các ngân hàng trung ương," Nicky Shiels, trưởng bộ phận chiến lược kim loại tại MKS Pamp, chia sẻ với CNBC. "Nguyên nhân ngày càng gắn liền với thực tế thời chiến."
Theo các nhà quan sát thị trường, có ba yếu tố chính thúc đẩy xu hướng này:
- Giá dầu cao hơn gây áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu
- Biến động tiền tệ buộc ngân hàng trung ương can thiệp mạnh vào thị trường ngoại hối
- Yêu cầu chi tiêu quốc phòng và năng lượng tăng mạnh
"Con heo đất" béo mũm được mở ra
Bà Shiels giải thích thêm: "Nhiều người đang ngồi trên một 'con heo đất' béo mũm với mức giá khoảng 5.000 USD/ounce. Một số hiện đang sử dụng dự trữ vàng để chi trả cho các khoản chi phí năng lượng và quốc phòng gia tăng, hoặc để bảo vệ đồng nội tệ đang suy yếu."
Adrian Ash, giám đốc nghiên cứu tại BullionVault đồng tình với quan điểm này: "Bạn đã mua vàng phòng hờ khủng hoảng. Giờ thì khủng hoảng đã ập đến. Sự gia tăng của giá dầu và khí đốt, cũng như đồng USD và chi phí đi vay trên toàn thế giới, đồng nghĩa với việc nhiều ngân hàng trung ương cần tăng cường dự trữ ngoại hối và có thể sẽ phải bảo vệ đồng tiền của nước mình."
Làn sóng bán tháo dẫn đầu bởi các thị trường mới nổi
Các ngân hàng trung ương của các nền kinh tế thị trường mới nổi đang đi đầu trong xu hướng bán vàng hiện nay. Đồng đô la Mỹ mạnh hơn và chi phí đi vay cao hơn đang khuếch đại áp lực lên các loại tiền tệ, làm tăng nhu cầu can thiệp thị trường.
Steve Brice, giám đốc đầu tư tại Standard Chartered nhận định: "Đối với thị trường vàng, sự yếu kém của tiền tệ tại thị trường mới nổi đã khiến một số ngân hàng trung ương phải bán vàng để ổn định tỷ giá."
Các trường hợp bán vàng điển hình
Mặc dù dữ liệu cụ thể về lượng bán ra thường có độ trễ hoặc được giữ kín, nhưng các dấu hiệu đã bắt đầu xuất hiện rõ nét:
- Thổ Nhĩ Kỳ: Là bên bán đáng chú ý nhất từ đầu năm đến nay. Lượng vàng nắm giữ chính thức của nước này đã giảm 131 tấn trong tháng 3 thông qua các giao dịch hoán đổi và bán đứt khi các nhà chức trách tìm cách ổn định đồng lira.
- Nga: Đã giảm lượng vàng nắm giữ trong những tháng gần đây, có khả năng là để giúp tài trợ cho các khoản thâm hụt ngân sách.
- Ghana: Bán dự trữ để thúc đẩy thanh khoản ngoại tệ.
- Ba Lan: Thống đốc ngân hàng trung ương Ba Lan đã cân nhắc bán một phần dự trữ vàng để tài trợ cho chi tiêu quốc phòng.
Trụ cột nhu cầu xoay trục và góc nhìn dài hạn
Sự thay đổi này có ý nghĩa quan trọng vì các ngân hàng trung ương từng là một trong những trụ cột vững chắc nhất của thị trường vàng trong những năm gần đây. Lực mua đều đặn của họ đã giúp bù đắp cho dòng vốn chảy ra từ các nhà đầu tư phương Tây và làm cơ sở cho sự leo dốc của giá vàng thỏi lên các mức cao kỷ lục.
Số liệu thống kê đáng chú ý
Theo Hội đồng Vàng Thế giới:
- Các ngân hàng trung ương đã mua hơn 1.000 tấn vàng mỗi năm từ năm 2022 đến năm 2024
- Đây là mức nhu cầu vàng hàng năm cao nhất từ trước đến nay của các ngân hàng trung ương
- Tuy nhiên đến năm 2025, lượng mua đã giảm xuống còn 863 tấn
Natixis cho biết trong một bản ghi chú: "Quan điểm của chúng tôi đằng sau sự sụt giảm này là có khả năng một số ngân hàng trung ương đang bán vàng để bảo vệ tiền tệ của họ và/hoặc để tài trợ cho các giao dịch mua năng lượng."
Động lực giảm giá bổ sung
Tổ chức này cũng chỉ ra thêm:
- Sự kết hợp giữa việc các nhà đầu tư bán lẻ thoát khỏi các vị thế vàng
- Một số ngân hàng trung ương chuyển sang trở thành những bên bán ròng
- Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng cũng là một động lực khác gây ra dòng vốn rút ra
Vàng vẫn là tài sản dự trữ chiến lược
Mặc dù các đợt bán hiện tại đáng chú ý, các chuyên gia kỳ cựu trong ngành cảnh báo rằng những động thái này thường mang tính chiến thuật hơn là cấu trúc.
Shaokai Fan, giám đốc toàn cầu về các ngân hàng trung ương tại Hội đồng Vàng Thế giới, chia sẻ: "Nó thực sự nhấn mạnh lý do tại sao các ngân hàng trung ương lại nắm giữ vàng... nó là một tài sản có tính thanh khoản, thường hoạt động tốt trong những thời kỳ bất ổn và do đó họ có thể triển khai sử dụng nó nếu cần."
Triển vọng phục hồi
Bernard Dahdah, nhà phân tích hàng hóa cấp cao của Natixis, kỳ vọng:
- Hoạt động mua tích lũy cơ hội sẽ xuất hiện trở lại nếu giá tiếp tục giảm
- Các quốc gia tiêu thụ lớn như Trung Quốc trong lịch sử đã can thiệp mua vào trong các đợt giá sụt giảm
- Điều này có khả năng tạo ra một mức giá sàn cho thị trường vàng toàn cầu
Trong khi các thị trường mới nổi dường như đang thúc đẩy các đợt bán ra gần đây, các tổ chức nắm giữ dự trữ lớn như Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc và Ngân hàng Trung ương Đức phần lớn vẫn giữ kín về các hoạt động mua bán vàng của họ, để lại nhiều câu hỏi về triển vọng dài hạn của thị trường kim loại quý này.
