Trong bối cảnh giá nhiên liệu bay tăng cao kỷ lục, ngành hàng không thế giới đang đối mặt với áp lực chi phí khổng lồ, đẩy nhiều hãng bay đến bờ vực phá sản. Tại Việt Nam, các hãng hàng không cũng không nằm ngoài cuộc khủng hoảng này, buộc phải tìm mọi giải pháp để vượt qua "cơn bão" chi phí.
Giảm lương lãnh đạo, cắt giảm đầu tư
Chia sẻ tại Tọa đàm "Giải pháp nào kích cầu hàng không - du lịch trong tình hình mới?" do Báo Tiền Phong tổ chức sáng 15/5, ông Đinh Văn Tuấn - Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines, Chủ tịch Hội đồng quản trị Pacific Airlines - cho biết, giá nhiên liệu bay có thời điểm tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba lần, khiến chi phí khai thác tăng vọt. Để đối phó, hãng buộc phải kích hoạt lại các giải pháp từng áp dụng trong giai đoạn COVID-19.
Một trong những biện pháp mạnh là cắt giảm mạnh các khoản đầu tư và chi phí vận hành. Về nhân sự, doanh nghiệp áp dụng chính sách nghỉ không lương ở một số bộ phận, đồng thời giảm sâu thu nhập của đội ngũ lãnh đạo cấp cao. Theo đó, lương chủ tịch và tổng giám đốc giảm 50%, các phó tổng giám đốc giảm 40% và lãnh đạo cấp ban giảm 30%.
"Mục tiêu lớn nhất là tối ưu hóa chi phí để đảm bảo hoạt động nhưng vẫn cố gắng không chuyển toàn bộ áp lực lên giá vé, qua đó giúp người dân tiếp tục có cơ hội tiếp cận các sản phẩm du lịch với chi phí hợp lý", ông Tuấn nhấn mạnh.
Tối ưu đường bay và tiết kiệm nhiên liệu
Không chỉ siết chặt chi phí quản trị, các hãng bay còn tập trung tối ưu khâu khai thác vận hành để tiết kiệm nhiên liệu. Ông Tuấn cho biết, trong bối cảnh lưu lượng bay trên bầu trời quốc tế giảm do xung đột tại nhiều khu vực, doanh nghiệp đã làm việc với cơ quan quản lý bay để xin phép rút ngắn lộ trình, bay tắt ở một số chặng nhằm giảm thời gian khai thác.
Bên cạnh đó, hãng cũng áp dụng phương thức hạ cánh tối ưu tại các sân bay lớn, đồng thời linh hoạt nạp nhiên liệu tại những quốc gia có giá dầu thấp hơn thay vì phụ thuộc vào các điểm đến có giá nhiên liệu cao. Ở mảng kỹ thuật, khi sản lượng bay chưa phục hồi hoàn toàn như trước đại dịch, doanh nghiệp có thêm thời gian để tăng cường bảo dưỡng đội tàu bay. Đặc biệt, việc rửa động cơ máy bay thường xuyên giúp cải thiện hiệu suất vận hành, giảm lực cản và tiết kiệm nhiên liệu đáng kể.
Ứng dụng AI và chuyển đổi số
Đáng chú ý, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một trong những giải pháp trọng tâm của ngành hàng không. Theo ông Tuấn, các hệ thống công nghệ đang được nâng cấp để tính toán và đề xuất các đường bay tối ưu nhất, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh cũng như giảm chi phí vận hành.
Trong bối cảnh áp lực chi phí ngày càng lớn, bài toán phát triển của ngành hàng không không còn chỉ nằm ở việc mở rộng đội tàu hay tăng tần suất bay, mà còn phải hướng tới xây dựng một hệ sinh thái vận tải đồng bộ, kết nối linh hoạt với các loại hình khác. Đây cũng là xu hướng được nhiều doanh nghiệp du lịch và vận tải đánh giá sẽ tạo động lực tăng trưởng mới cho du lịch Việt Nam trong thời gian tới.
Hàng không - đường sắt "chia lửa"
Theo ông Dương Hoàng Phúc - Giám đốc Ban Thương mại Vietravel Airlines, trong bối cảnh Việt Nam có địa hình trải dài và nhu cầu kết nối giữa các trung tâm kinh tế, du lịch với địa phương ngày càng lớn, hàng không, đường sắt và đường bộ không còn là đối thủ cạnh tranh trực tiếp.
Ông Phúc cho rằng khi hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ, mỗi loại hình vận tải sẽ phát huy lợi thế riêng để bổ trợ lẫn nhau. Những hành trình kết hợp giữa máy bay và tàu hỏa có thể mang đến trải nghiệm linh hoạt hơn cho du khách. Chẳng hạn, hành khách có thể bay từ TPHCM đến Đà Nẵng, tiếp tục đi tàu ra Huế để trải nghiệm cảnh quan ven biển, sau đó nối chuyến bay đến Hà Nội. "Xu hướng này sẽ giúp hệ sinh thái giao thông phát triển đồng bộ và thuận tiện hơn cho hành khách", ông Phúc nói.
Cùng quan điểm, ông Lê Chí Quân - Phó Giám đốc Chi nhánh Việt Nam - Vietnam Airlines - cho rằng, ở nhiều quốc gia, các loại hình vận tải luôn tồn tại song song và hỗ trợ nhau thay vì triệt tiêu lẫn nhau. Theo ông Quân, sự phát triển của đường sắt và đường bộ không tạo áp lực cho hàng không mà ngược lại mở ra cơ hội tái cấu trúc mạng bay. Các hãng hàng không có thể tập trung nguồn lực cho đường bay dài và quốc tế, trong khi những chặng ngắn sẽ có thêm sự chia sẻ từ đường sắt.
Việc kết hợp giữa máy bay và tàu hỏa cũng tạo điều kiện hình thành các sản phẩm vận tải đa phương thức, giúp giảm áp lực lên hạ tầng hàng không trong các dịp cao điểm lễ, Tết hay mùa du lịch hè. "Trong bức tranh phát triển vận tải quốc gia sẽ không có sự cạnh tranh triệt tiêu giữa các loại hình, mà là sự hỗ trợ lẫn nhau để thúc đẩy kinh tế và du lịch", ông Quân nhận định.
Ở chiều ngược lại, ngành đường sắt cũng đang thay đổi tư duy để thích ứng với nhu cầu mới của thị trường. Ông Đỗ Văn Hoan - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Vận tải Đường sắt Việt Nam - cho biết, ngành đường sắt không còn chỉ tập trung vào vận chuyển đơn thuần, mà đang hướng tới xây dựng mỗi chuyến tàu thành một "hành trình trải nghiệm".
Tàu hỏa được định vị như không gian văn hóa - du lịch di động, nơi hành khách có thể cảm nhận thiên nhiên, ẩm thực và đời sống địa phương dọc tuyến đường. Doanh nghiệp cũng phát triển các sản phẩm kết hợp đường sắt - hàng không - đường bộ nhằm tối ưu hành trình xuyên Việt cho khách nội địa và quốc tế. Trong bối cảnh chi phí vận tải toàn cầu biến động, ông Hoan cho rằng đường sắt cần cạnh tranh bằng chất lượng dịch vụ, trải nghiệm và giá trị gia tăng thay vì chỉ bằng giá vé.
