Chính quyền Mỹ vừa cấp phép mua bán dầu thô, sản phẩm dầu mỏ và hóa dầu từ Iran đến hết ngày 21/8, theo Reuters. Động thái nới lỏng các lệnh trừng phạt kéo dài hàng thập kỷ diễn ra trong bối cảnh Washington thúc đẩy thỏa thuận hòa bình cuối cùng với Tehran.
Nguồn cung gián đoạn và sự trở lại của Iran
Trước đó, eo biển Hormuz bị phong tỏa từ tháng 3 khiến các nhà lọc dầu châu Á ráo riết tìm nguồn thay thế từ Mỹ, Nga, châu Phi và Mỹ Latinh. Thỏa thuận hòa bình tạm thời giữa Mỹ và Iran đã mở lại eo biển, giải phóng lượng dầu bị mắc kẹt nhiều tháng và gây áp lực lớn lên thị trường dầu toàn cầu.
Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Iran (NIOC) bắt đầu gửi đề xuất tới các nhà lọc dầu châu Á. Một nguồn tin thân cận cho biết NIOC đang tính toán giá giao hàng của dầu thô đối thủ tại Trung Quốc để chuẩn bị bán giao ngay. Các nhà bán dầu Iran tạm thời ngừng chào hàng tới tỉnh Sơn Đông để đánh giá nhu cầu từ các quốc gia khác.
Khách hàng châu Á đã mua đủ hàng
Một nhà lọc dầu Ấn Độ chia sẻ: "Hầu hết công ty dầu mỏ đã chốt xong nguồn hàng cho đến hết tháng 8. Chúng tôi không lường trước được sẽ có lệnh miễn trừ nên đã mua bất kỳ nguồn cung nào có sẵn trên thị trường. Thực tế, chúng tôi thậm chí đã đặt trước một số lô dầu thô cho tháng 8 với mức giá chênh lệch cao hơn".
Ông Sumit Ritolia, chuyên gia phân tích trưởng tại Kpler, nhận định: "Với việc nguồn cung dầu thô của Ấn Độ đã ổn định cho đến tháng 8, đối tượng hưởng lợi lớn nhất từ bất kỳ lệnh miễn trừ trừng phạt nào đối với dầu Iran nhiều khả năng là Trung Quốc, quốc gia đang cần dầu thô cho cả hoạt động chế biến lẫn bổ sung vào kho dự trữ chiến lược".
Đại diện ba nhà lọc dầu châu Á khác, vốn ngừng mua dầu Iran gần một thập kỷ, khẳng định đã mua đủ dầu thô cần thiết, trong khi các nguồn cung không bị trừng phạt khác có giá cả phải chăng hơn. Các nguồn tin từ ngành dầu khí Nhật Bản cho biết rào cản tuân thủ pháp lý và thời gian gấp rút buộc các nhà lọc dầu nước này phải tiến hành vận hành thử nghiệm trước khi nối lại thu mua.
Rào cản pháp lý và thận trọng của doanh nghiệp
Giới đầu tư và doanh nghiệp thận trọng trước tính chất tạm thời của lệnh nới lỏng, cùng thách thức về hệ thống ngân hàng và phương thức thanh toán. Công ty theo dõi tàu biển Vortexa nhận định: "Iran sẽ tận dụng cơ hội này để vận chuyển càng nhiều lô hàng ra khỏi vùng Vịnh càng tốt". Lượng dầu thô của Iran trên biển đã tăng thêm 6 triệu thùng trong 48 giờ, nâng tổng lượng lên 126 triệu thùng. Khoảng một nửa đã áp sát châu Á, nửa còn lại cũng đang di chuyển theo hướng này.
Vortexa dự báo các nhà lọc dầu độc lập của Trung Quốc (teapots) sẽ vẫn là người mua cuối cùng, dù nhu cầu yếu do cắt giảm sản lượng từ tháng 5. Sự trở lại của nguồn cung Iran đã khiến giá dầu Brent giảm khoảng 16% từ đầu tháng 6. Giới buôn dầu kỳ vọng dầu Iran sẽ nới rộng chiết khấu của dầu Nga và buộc Saudi Arabia hạ giá bán chính thức để giành thị phần.
Tuy nhiên, rào cản pháp lý vẫn lớn. Tại Ấn Độ, các nhà lọc dầu tuyên bố không cam kết mua hàng trừ khi lệnh miễn trừ được đảm bảo kéo dài qua tháng 8. Đối với dầu nhiên liệu, nới lỏng trừng phạt gây áp lực giảm giá, đặc biệt với dầu lưu huỳnh cao, dù giới giao dịch dự báo mảng kinh doanh dầu và nhiên liệu hàng hải của Iran chỉ tăng trưởng nhẹ do hệ thống ngân hàng và thanh toán vẫn là điểm nghẽn.
